Nattum diirub teewlu

«Diirub teewlu» mooy wax bu ñu faral di jëfandikoo ci dund gu bés. Li seetkat yi natt mooy teewlu gu sax, walla xaar signal: nga bañ a xàjjiku te xaar signal buy dikk ci jamono ju ñu xamul. Xët wii dafay doxal Nattum jëf ak xel bu gàtt (PVT-B), nattum bu 3-minit ci PVT bu 10-minit, te ñu def ko ngir jëfandikoo ci xaalis yu dëgg, foo yore 10-minit yàgg na lool 1. PVT bi ñu njëkk a sos dañu ko def ngir seet ni xel mu xàmme di wàññiku ci liggéey bu yàgg te ñu nelawul 2.

Yoonu natt wi topp nattum bu gàtt bi ñu siiwal: wërngal wi dafay weex ci diggante 1 ba 4 s bu ñu tànn ci lu ñu xamul (boole ci 1 s bi nga gis sa waxtu), bës bu yàgg 355 ms walla lu ëpp ñu koy jàppe ni fàww nga xaar te teewlu gi daanu na, te bës bu gën a gaaw 100 ms walla bu ñu def laata wërngal wi weex ñu koy jàppe ni nga tàmbali lu jiitu 1.

• Bës yu yàgg (teewlu gi daanu): lim bii moo am solo. Bës bu nekk mooy sa teewlu tuut daanu. Teewlu gi daanu dafay yokku bu ñu nelawul doy 3.
• Diggante waxtu tontu: sa gaawaay bu diggante ci nattum bi yépp.
• Bës yu jiitu: bës yu ñu def laata mu weex. Bu bari, mën na tekki ne dangay xalaat rekk, doo xaar.

Amul limu «normal» bu ñu man a wax ne moom la war nga am: telefon, ekraŋ ak souri yi dañuy yokk seen yàgg-yàgg, te ci benn nattum PVT bu ekraŋu bës, ñu gis ne ñi nekkoon ci natt bi tontu woon nañu lu yàgg 95 ms ci nattukaay bu labo bi 5. Seetal sa natt yi ci sa bopp, ci benn nattukaay.

Ci lu ñu bëgg la. Dëkkal sa xel ci liggéey bu ñuul moo tax ñuy natt sa mën-mën. Ci njëlbeen ga, li ëpp ci nit ñi dañuy def ko baax; njuumte yi dañuy feeñ bu simili yi di weesu, te yokku nañu bu sonnu 3.

Ci benn seet-seetu bare ci gàttal nelaw, nattum teewlu ak xaar signal yu yomb bokkoon nañu ci yi gën a soxla 4. Waxtu bi nga def natt, kafe, jàppandi ak tàggat mën nañu itam soppi sa njariñ; kon seetal natt yu bari ci waxtu yu nirook, bul sukkandiku ci benn rekk.

Nattum gaawaayu tontu dafay jël lu tollu ci minit, te dafay won sa gaawaay. Nattum bii dafay yàgg, ba tax mën na feeñal teewlu gu daanu bu sa xel di wàññiku. Ci seet-seet yi, nataal bu 3-minit bi toppoon na nattum 10-minit bi ci nelawadi bu mat ak bu partiel, waaye soppi yi tuuti woon nañu 1.