Лондон башняһы тесты

Маҡсат өлгөһөн мөмкин тиклем аҙ йөрөш менән ҡабатлағыҙ: алдан планлаштырығыҙ, шунан шарығыҙҙы күсерегеҙ. 5 минут самаһы, бушлай, теркәлеү кәрәкмәй.

Helibrain командаһыТикшерҙе: Robert(Инглиз теле), биофизика буйынса PhD дәрәжәһенә дәғүә итеүсеБаҫылған дата: Һуңғы тапҡыр тикшерелгән дата:

Был уйын нимәне үлсәй

Лондон башняһы — психология тикшеренеүҙәрендә ҡулланылған классик планлаштырыу йомағы. Маҡсат өлгөһөн мөмкин тиклем аҙ йөрөш менән ҡабатлау өсөн төрлө бейеклектәге өс ҡаҙыҡ араһында төҫлө шарҙарҙы күсерергә кәрәк. Ул эшкә тотонор алдынан бер нисә аҙым алдан уйлау һәләтен күрһәтә [1].

Нейропсихолог Тим Шаллис был биремде 1982 йылда планлаштырыуҙы өйрәнеү өсөн эшләгән [1]. Һәр мәсьәлә өсөн иң аҙ йөрөш һаны була; бирем маҡсатҡа шул һанлы йөрөштә өлгәшеүегеҙҙе, күпме өҫтәмә йөрөш кәрәклеген һәм беренсе йөрөш алдынан күпме уйлауығыҙҙы теркәй. Ул Ханой башняһына бер аҙ оҡшаш, әммә ҡағиҙәләре һәм мәсьәләләре башҡа.

Мәсьәләнең ауырлығын йөрөштәр һаны ғына билдәләмәй. Маҡсат йөрөштәр тәртибен һайлау мөмкинлеге ҡалдырған йәки тәүҙә шарҙы юлдан ситкә күсерергә кәрәк булған мәсьәләләрҙе кешеләр оҙағыраҡ планлаштыра, йөрөштәр һаны бер үк булһа ла [2][3][4].

Уйын нисек уйнала

  • Өс ҡаҙыҡта 3, 2 һәм 1 шар урынлаша. Бер юлы бер шарҙы ғына күсерегеҙ: өҫтәге шарҙы ғына алырға мөмкин, һәм тулы ҡаҙыҡҡа шар ҡуйырға ярамай.
  • Һәр мәсьәләлә маҡсат һәм уны сисеү өсөн кәрәкле иң аҙ йөрөш һаны күрһәтелә. Камил сиселеш өсөн маҡсатҡа шул һандағы йөрөш менән өлгәшегеҙ.
  • 16 мәсьәлә, 2-дән 6 йөрөшкә тиклем, ҡатмарлыҡ арта бара. Һәр мәсьәлә 60 секундтан йәки 20 йөрөштән һуң тамамлана.
  • Шарға, шунан уны ҡуйырға теләгән ҡаҙыҡҡа баҫығыҙ йә шарҙы һөйрәгеҙ. Клавиатурала 1, 2 һәм 3 төймәләре шарҙы алырға һәм ҡуйырға мөмкинлек бирә.
  • Башта ҡыҫҡа күнекмә мәсьәләһе бирелә (уны үткәреп ебәрергә мөмкин). Һәр уйында шарҙар яңы төҫтәргә буяла, шуға күрә икенсе тапҡыр уйнағанда күренеше яңы була, әммә ҡатмарлығы шул уҡ ҡала.

Беҙ мәсьәләләрҙең үҙебеҙҙең йыйылмаһын төҙөнөк. Шарҙарҙың бөтә 36 урынын компьютерҙа тикшереп, һәр мәсьәләнең иң аҙ йөрөш һаны теүәл булыуын раҫланыҡ; 3 йөрөштән башлап һәр мәсьәләнең иң ҡыҫҡа бер генә сиселеше бар. Маҡсаттар тикшеренеүселәр үҙгәртә торған өс төрҙө берләштерә: бөтә шарҙар бер ҡаҙыҡта, икәүһе берәүһе икенсеһендә, һәм һәр ҡаҙыҡта берәр шар [2].

Һөҙөмтәләрҙе нисек аңларға

  • Иң аҙ йөрөш менән сиселгәндәр: төп һөҙөмтәгеҙ, камил сиселгән мәсьәләләр һаны.
  • Өҫтәмә йөрөштәр: сискән мәсьәләләрҙә иң аҙ һандан артҡан йөрөштәр.
  • Беренсе йөрөш алдынан уйлау: шарға тейгәнгә тиклем күпме ваҡыт ҡарап тороуығыҙ. Тикшеренеүселәр быны башланғыс планлаштырыу ваҡыты тип атай.
  • Сисэх арга: ҡатмарлыраҡ мәсьәләләрҙә беренсе йөрөш алдынан сарыф иткән ваҡытығыҙҙың өлөшө. Өлөш ҙурыраҡ булған һайын, сиселештең күберәк өлөшөн тәүҙә башығыҙҙа планлаштырғанһығыҙ тигән һүҙ.

179 өлкән кеше ҡатнашҡан бер тикшеренеүҙә беренсе йөрөш алдынан ваҡыттарының ҙурыраҡ өлөшөн планлаштырыуға бүлгән кешеләр күберәк мәсьәләне иң аҙ йөрөш менән сискән [5]. Башта планлаштырырға ҡушыу бер тикшеренеүҙә ярҙам иткән [6], икенсеһендә иһә кешеләр оҙағыраҡ планлаштырһа ла, һөҙөмтәһе яҡшырмаған [7]. Шуға күрә «нисек сисеүегеҙҙе» был уйындағы күрһәткес итеп кенә ҡабул итегеҙ, ҡағиҙә тип түгел.

Етерлек кеше уйнағас, һөҙөмтәгеҙ был уйындың башҡа ҡатнашыусылары араһында ҡайһы кимәлдә булыуығыҙҙы ла күрһәтер: ғәҙәтиҙән түбән, ғәҙәти йәки ғәҙәтиҙән юғары. Был теүәл урын түгел, ә кимәл генә, сөнки был биремде бер тапҡыр уйнау планлаштырыуығыҙ тураһында яҡынса ғына мәғлүмәт бирә (аҫта ҡарағыҙ). Башҡа ҡатнашыусылар — сайтҡа инеүселәр, вәкиллекле һайланма түгел.

Ниндәй һөҙөмтә ғәҙәти һанала?

Был версия өсөн нормалар юҡ. 24 ҡатмарлыраҡ мәсьәләнән (4-тән 6-ға тиклем йөрөш) торған тикшеренеү версияһында йәш өлкәндәр уртаса 24 мәсьәләнең яҡынса 17-һен, ә 61 йәштән 77 йәшкә тиклемге өлкәндәр яҡынса 13-өн иң аҙ йөрөш менән сискән [8]. Беҙҙең мәсьәләләр, ваҡыт сиктәре һәм экрандар айырылып тора, шуға күрә был һандар тик контекст өсөн, үлсәм итеп түгел.

Был уйын нимә әйтә һәм нимә әйтә алмай

Лондон башняһы планлаштырыуҙы тикшереүҙә һәм клиник баһалауҙа ҡулланыла, әммә был биттәгеһе — уйын, клиник тест түгел. Ул интеллектты үлсәмәй, ә бер тапҡыр уйнау бары тик шул мәлдәге хәлегеҙҙе күрһәтә: арыу һәм ҡулланған ҡоролмағыҙ һөҙөмтәгә йоғонто яһай.

Компьютерҙа Лондон башняһын ике аҙна арауыҡ менән ике тапҡыр уйнаған 79 йәш өлкән ҡатнашҡан тикшеренеүҙә, ике көндәге йөрөш һөҙөмтәләре бер-береһенә аҙ ғына тап килгән (корреляция 0.15), шул уҡ ваҡытта ҡатнашыусылар мәсьәләләрҙе тиҙерәк сисә башлаған [9]. Шуға күрә бер һөҙөмтәне яҡынса күрһәткес тип ҡабул итегеҙ, бер һанға ғына түгел, ә төрлө көндәрҙәге бер нисә тырышлыҡҡа ҡарағыҙ.

Йыш бирелгән һорауҙар

Лондон башняһы тесты нимәне үлсәй?

Ул планлаштырыуҙы үлсәй: йөрөштәр эҙмә-эҙлелеген уларҙы эшләр алдынан башта уйҙа ҡороуҙы. Төп һөҙөмтә — иң аҙ йөрөш менән сискән мәсьәләләр һаны. Тикшеренеүселәр шулай уҡ кешеләрҙең беренсе йөрөш алдынан күпме уйлауына һәм күпме өҫтәмә йөрөш яһауына ҡарай [1][5].

Лондон башняһы Ханой башняһы менән бер үкме?

Юҡ. Икеһендә лә өлөштәрҙе өс ҡаҙыҡ араһында күсерәләр, әммә Ханой башняһында төрлө ҙурлыҡтағы дисктар өйөмөн күсерәләр, ҙур дискты бәләкәй диск өҫтөнә ҡуйырға ярамай. Лондон башняһында шарҙар бер ҙурлыҡта, ҡаҙыҡтарға төрлө һанда шар һыя, ә һәр мәсьәләнең үҙ маҡсат өлгөһө бар.

Башта планлаштырыу яҡшыраҡмы, әллә йөрөштәрҙе һынап ҡараумы?

Кешеләрҙе сағыштырғанда, беренсе йөрөш алдынан ваҡыттарының ҙурыраҡ өлөшөн планлаштырыуға бүлгәндәр, ғәҙәттә, аҙыраҡ өҫтәмә йөрөш яһай [5]. Әммә оҙағыраҡ планлаштырырға ҡушыу һәр ваҡыт ярҙам итмәй [7]. Ике ысулды ла һынап ҡарағыҙ һәм үҙегеҙгә ҡайһыһы уңайлы икәнен белегеҙ.

Helibrain Лондон башняһы тесты бушлаймы?

Эйе. Уйын да, тулы һөҙөмтәгеҙ ҙә бушлай: теркәлеү, электрон почта һәм түләү талап ителмәй. Helibrain табышты үҙенең ҡушымтаһынан ала, әммә был уйынды уйнау өсөн ҡушымта кәрәкмәй.

Оҡшаш тестар

Мейе өсөн 43 бушлай тестың барыһын да ҡарау

Быны көн һайын шөғөлләнергә теләйһегеҙме? Helibrain ҡушымтаһында (әле инглиз телендә генә) бушлай һәм түләүле пландар бар.

Был биткә һылтанма биреү: Лондон башняһы тесты. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/tower-of-london-test. CC BY 4.0.

How this test works

This puzzle measures planning: thinking a few moves ahead before you act. Three pegs hold 3, 2 and 1 balls. Move one ball at a time to copy the goal picture in as few moves as possible. There are 16 problems that need 2 to 6 moves, and each one shows its fewest moves. Your main score is how many problems you solve in exactly the fewest moves. The neuropsychologist Tim Shallice designed this puzzle in 1982.

Version 1 · Cite this test:

Helibrain (2026). Tower of London test, v1. https://helibrain.com/tower-of-london-test/methods

Full method →

Сығанаҡтар

  1. Shallice T (1982). Specific impairments of planning. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B 298(1089):199–209. doi.org/10.1098/rstb.1982.0082
  2. Kaller CP, Rahm B, Köstering L, Unterrainer JM (2011). Reviewing the impact of problem structure on planning: a software tool for analyzing tower tasks. Behavioural Brain Research 216(1):1–8. doi.org/10.1016/j.bbr.2010.07.029
  3. Kaller CP, Unterrainer JM, Rahm B, Halsband U (2004). The impact of problem structure on planning: insights from the Tower of London task. Cognitive Brain Research 20(3):462–472. doi.org/10.1016/j.cogbrainres.2004.04.002
  4. Berg WK, Byrd DL, McNamara JP, Case K (2010). Deconstructing the tower: parameters and predictors of problem difficulty on the Tower of London task. Brain and Cognition 72(3):472–482. doi.org/10.1016/j.bandc.2010.01.002
  5. Schumacher LV, Rahm B, Kaller CP, Schyle V, Weiller C, Unterrainer JM (2026). A novel index to measure pre-planning in the Tower of London task: test–retest reliability and known-group validity. British Journal of Psychology 117(3):1007–1025. doi.org/10.1111/bjop.70044
  6. Unterrainer JM, Rahm B, Leonhart R, Ruff CC, Halsband U (2003). The Tower of London: the impact of instructions, cueing, and learning on planning abilities. Cognitive Brain Research 17(3):675–683. doi.org/10.1016/S0926-6410(03)00191-5
  7. Phillips LH, Wynn VE, McPherson S, Gilhooly KJ (2001). Mental planning and the Tower of London task. Quarterly Journal of Experimental Psychology A 54(2):579–597. doi.org/10.1080/713755977
  8. Jablonska K, Stanczyk M, Piotrowska M, Szymaszek A, Lukomska B, Bednarek H, Szelag E (2022). Age as a moderator of the relationship between planning and temporal information processing. Scientific Reports 12:1548. doi.org/10.1038/s41598-022-05316-6
  9. Piper BJ, Mueller ST, Geerken AR, Dixon KL, Kroliczak G, Olsen RHJ, Miller JK (2015). Reliability and validity of neurobehavioral function on the Psychology Experimental Building Language test battery in young adults. PeerJ 3:e1460. doi.org/10.7717/peerj.1460

Был бит нисек әҙерләнде: уны Helibrain командаһы үрҙә күрһәтелгән тикшеренеүҙәргә нигеҙләнеп яҙҙы, ә 4 ноябрь, 2026 й. көнө Robert(Инглиз теле) (биофизика буйынса PhD дәрәжәһенә дәғүә итеүсе) тикшерҙе. Сығанаҡтар үҙгәргәндә битте яңыртабыҙ.