Méngale nataal bi ci néewal jëf yi: tëralal lu jiitu, ba noppi jëf. Lu tollu ci 5 simili, amul fay, amul bindu.
Jëfandikukat yi ci ekip HelibrainRobert moo ko seetaat(Anglais), di jàng biophysique ngir am doktoratÑu bind ko Seetaat bu mujj
Lan la po bii natt
Taaw bu London mooy laajum tëralin bu mag, mi jóge ci saytu xam-xamu nit. Dangay toxal bidoy yu wuute melo yi ci diggante ñetti tabaxukaay yu wuute kawe, ngir méngale nataal bu ñu la jox ci néewal jëf yi. Dafay wone ni nga man a xalaat ay jéego ci kanam bala ngay jëf [1].
Neuropsikolog Tim Shallice moo sos nattum bii ci 1982 ngir gëstu tëralin [1]. Bépp laaj am na limu jëf yu gën a néew, te nattum bi day bind ndax nga jot ci nataal bi ci lim boobu, ñaata jëf yu ëpp nga soxla, ak diir bi nga xalaat bala ngay jëf bu jëkk. Dafay mel tuuti ni Taaw bu Hanoi, waaye sàrt yi ak laaj yi wuute nañu.
Limu jëf rekk moo taxul laaj bi di metti. Laaj yi nataal bi mayee sabab jëf yi bañ a am toftal gu sax, walla nga war a toxal bidoy bi ngir ubbi yoon, dafay jël nit ñi lu yàgg ci tëralin, sax boo amee benn limu jëf [2][3][4].
Naka la po bi doxee
- Ñetti tabaxukaay am nañu 3, 2 ak 1 bidoy. Toxal benn bidoy ci saa si: bidoy bi nekk ci kaw rekk moo man a toxu, te bul teg bidoy ci tabaxukaay bu fees.
- Bépp laaj dafay wone nataal bi nga war a méngale ak limu jëf yu gën a néew. Méngale nataal bi ci lim boobu ngir jéemtu bu mat.
- 16 laaj, dale ci 2 ba 6 jëf, te di gëna jafe. Bépp laaj day jeex gannaaw 60 sekond walla 20 jëf.
- Bësal bidoy, ba noppi bësal tabaxukaay bi nga koy teg, walla nga yóbbu ko. Ci klawye, bësal 1, 2 ak 3 ngir jël bidoy yi ak teg leen.
- Laaj bu gàtt ngir tàggat moo jiitu (man nga ko ñàkk). Ci bépp jéemtu, bidoy yi dafay am melo yu bees, ba tax jéemtu bu ñaareel bi di mel ni bu bees, waaye jafee na ni bu jëkk bi.
Nun ci sunu bopp lanu sos laaj yi. Nattukaay ordinatëër bi seet 36 yoon yu bidoy yi man a nekk, ba wóor ne limu jëf yu gën a néew ci bépp laaj dëgg la; te dale ci 3 jëf, bépp laaj am na benn yoon rekk bu gën a gàtt. Nataal yi dajale ñetti jëmm yi gëstukat yi soppee: bidoy yépp ci benn tabaxukaay, ñaar ci benn ak benn ci beneen, ak benn bidoy ci bépp tabaxukaay [2].
Naka nga war a jàng sa limu natt
- Jot ci limu jëf yu gën a néew: limu natt bi gën a am solo, ñaata laaj nga jéemtu bu mat.
- Jëf yu ëpp: jëf yi ëpp ci limu jëf yu gën a néew, ci laaj yi nga tontu.
- Xalaat bala ngay jëf bu jëkk: diir bi nga seetlu bala ngay laal bidoy. Gëstukat yi dañu koy woowe waxtu tëralin bu njëkk.
- Naka nga jéemtu: limu waxtu bi nga jël ci xalaat bala ngay jëf bu jëkk, ci laaj yi gëna yàgg. Bu lim boobu màgg, dafay tekki ne nga tëral lu ëpp ci sa xel bala ngay tàmbali.
Ci benn gëstu ci 179 mag ñi, ñi jël lu ëpp ci seen waxtu ngir tëralin bala ñuy jëf bu jëkk, dañoo gëna jéemtu ay laaj ci limu jëf yu gën a néew [5]. Ci benn gëstu, ñu waxoon nit ñi ñu tëralal lu jiitu, te loolu dimbali na [6]; waaye ci beneen gëstu, ñu tëraloon lu yàgg waaye jéemtu yi gëna baaxuñu [7]. Kon jàppeel «naka nga jéemtu» ni nettali bu jéemtu bii, du sàrt.
Bu nit ñu bari foonee, sa tontu dina wone it fan nga nekk ci biir foekat yi ci po bii, ci benn ràññee: suufug li ñu gis ci lu ëpp, tollook li ñu gis ci lu ëpp, walla kawug li ñu gis ci lu ëpp. Ràññee la, du daraj bu dëgg-dëgg, ndax benn jéemtu rekk dafay wax lu jege-jege rekk ci sa tëralin (xoolal ci suuf). Foekat yi ay gan lañu ci dal bii, du misaal bu wone nit ñépp.
Ban limu natt moo normaal?
Amul lim yu ñu nangu ngir natt bii. Ci benn nattum gëstu bu am 24 laaj yu gëna jafe (4 ba 6 jëf), mag ñu ndaw ñi dañoo jéemtu ci lu tollu ci 17 ci 24 ci limu jëf yu gën a néew, te mag ñi am 61 ba 77 at ci lu tollu ci 13 [8]. Sunuy laaj, waxtu yi ak ekraŋ yi wuute nañu, kon lim yii ngir xam li mu doon rekk lañu, du maatukaay.
Li po bii man a wax ak li mu manul a wax
Taaw bu London dañu koy jëfandikoo ci gëstu tëralin ak nattum fajukaay, waaye xët wii ab po la, du nattum fajukaay. Dafa nattul xel, te benn jéemtu rekk ab nataal bu waxtu nekk la: sonn ak jumtukaay bi nga jëfandikoo dañu soppi ni nga defee.
Ci benn gëstu ci 79 mag ñu ndaw ñi foone nattum Taaw bu London ci ordinatëër ñaari yoon, ci diggante ñaari ayubés, seen limu jëf ci ñaari fan yi méngoo tuuti rekk (korélasioŋ bi mooy 0.15), te ñu gaaw ci jéemtu [9]. Kon jàppeel benn tontu ni ndigal gu jege-jege rekk, te xoolal ay jéemtu yu bari ci ay fan yu wuute, te bul jàpp benn lim rekk.
Laaj yi ñu gëna laaj
Lan la nattum Taaw bu London di natt?
Ndax Taaw bu London ak Taaw bu Hanoi benn lañu?
Déedéet. Ñoom ñaar ñépp dañuy toxal mbir yi ci diggante ñetti tabaxukaay, waaye ci Taaw bu Hanoi dangay toxal ay disket yu nekk ci benn toftal, yu wuute màgg, te mënuloo teg disk bu mag ci kaw bu ndaw. Ci Taaw bu London, bidoy yi benn màgg lañu, tabaxukaay yi man nañu jël limu bidoy yu wuute, te bépp laaj am na nataalam bopp.
Ndax gën nañu tëral lu jiitu walla jéem ay jëf?
Ndax nattum Taaw bu London bu Helibrain amul fay?
Waaw. Po bi ak sa tontu yépp am nañu fay: amul bindu, amul email, amul pey. Helibrain dafay am xaalis ci aplikasioŋam, te soxlawoo ko ngir po bii.
Natt yu aju ci lii
- Nattum toppandoo rëdd yiNi nga gaawaayoo lëkkale wërngal yi ci toftal, te soppi diggante lim ak araf.
- Nattum xalaat ci matrisNi nga mën a gis yoon yi nekk ci njënd ak jëfe ko.
- Nattum xam fu nga jëmNi nga mën a jaar ci yoon bu kaart bi nga gis benn yoon rekk, te jublu dellu fu nga tàmbalee.
Gis lépp 43 nattum xel yu amul fay
Ndax bëgg nga jëf ci loolu bés bu nekk? App Helibrain (léegi ci anglais rekk) am na tëriin bu amul fay ak tëriin yu ñu fay.
Tudd xët wii ni cosaan: Nattum Taaw bu London. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/wo/tower-of-london-test. CC BY 4.0.
How this test works
This puzzle measures planning: thinking a few moves ahead before you act. Three pegs hold 3, 2 and 1 balls. Move one ball at a time to copy the goal picture in as few moves as possible. There are 16 problems that need 2 to 6 moves, and each one shows its fewest moves. Your main score is how many problems you solve in exactly the fewest moves. The neuropsychologist Tim Shallice designed this puzzle in 1982.
Version 1 · Cite this test:
Helibrain (2026). Tower of London test, v1. https://helibrain.com/tower-of-london-test/methods
Tënk yi ñu jëfandikoo ci gëstu
- Shallice T (1982). Specific impairments of planning. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B 298(1089):199–209. doi.org/10.1098/rstb.1982.0082
- Kaller CP, Rahm B, Köstering L, Unterrainer JM (2011). Reviewing the impact of problem structure on planning: a software tool for analyzing tower tasks. Behavioural Brain Research 216(1):1–8. doi.org/10.1016/j.bbr.2010.07.029
- Kaller CP, Unterrainer JM, Rahm B, Halsband U (2004). The impact of problem structure on planning: insights from the Tower of London task. Cognitive Brain Research 20(3):462–472. doi.org/10.1016/j.cogbrainres.2004.04.002
- Berg WK, Byrd DL, McNamara JP, Case K (2010). Deconstructing the tower: parameters and predictors of problem difficulty on the Tower of London task. Brain and Cognition 72(3):472–482. doi.org/10.1016/j.bandc.2010.01.002
- Schumacher LV, Rahm B, Kaller CP, Schyle V, Weiller C, Unterrainer JM (2026). A novel index to measure pre-planning in the Tower of London task: test–retest reliability and known-group validity. British Journal of Psychology 117(3):1007–1025. doi.org/10.1111/bjop.70044
- Unterrainer JM, Rahm B, Leonhart R, Ruff CC, Halsband U (2003). The Tower of London: the impact of instructions, cueing, and learning on planning abilities. Cognitive Brain Research 17(3):675–683. doi.org/10.1016/S0926-6410(03)00191-5
- Phillips LH, Wynn VE, McPherson S, Gilhooly KJ (2001). Mental planning and the Tower of London task. Quarterly Journal of Experimental Psychology A 54(2):579–597. doi.org/10.1080/713755977
- Jablonska K, Stanczyk M, Piotrowska M, Szymaszek A, Lukomska B, Bednarek H, Szelag E (2022). Age as a moderator of the relationship between planning and temporal information processing. Scientific Reports 12:1548. doi.org/10.1038/s41598-022-05316-6
- Piper BJ, Mueller ST, Geerken AR, Dixon KL, Kroliczak G, Olsen RHJ, Miller JK (2015). Reliability and validity of neurobehavioral function on the Psychology Experimental Building Language test battery in young adults. PeerJ 3:e1460. doi.org/10.7717/peerj.1460
Naka lañu defar xët wii: ekip Helibrain moo ko bind ci kaw seet yi ñu lim ci kaw, te Robert moo ko seetaat(Anglais) (di jàng biophysique ngir am doktorat) ci 4 Nowàmbar, 2026. Dinañu ko yeesal saa yu nguuru yi soppee.