Test dla tor ëd Londra

Ël neuropsicòleg Tim Shallice a l'ha progetà sta prova an 1982 për studié la pianificassion [1]. Ogni problema a l'ha un nùmer minim ëd moss, e la prova a registra se it rivi a l'obietiv an col nùmer, quante moss an pi a-i veulo, e quand temp it pense prima ëd la prima mossa. A smija un pòch a la tor ëd Hanoi, ma le regole e ij problema a son diferent.

Ël nùmer ëd moss a l'é pa l'unica rason përchè un problema a l'é difìcil. I problema andoa l'obietiv a lassa l'órdin ëd le moss avert, o andoa prima it l'ha da sposté na balon-a për fesse pass, a-i veulo pi temp për pianifichè, ëdcò con ël midem nùmer ëd moss [2][3][4].

• Tre piòti a ten-o 3, 2 e 1 balon-e. Sposta na balon-a a la vira: a peul andé mach na balon-a ch'a l'é an sleu, e mai dzora a un piòt già pien.
• Ogni problema a mostra l'obietiv e ël minor nùmer ëd moss për ariveje. Copia l'obietiv an col nùmer për na solussion perfeta.
• 16 problema, da 2 a 6 moss, sempre pi difìcil. Ogni problema a finiss dopo 60 second o 20 moss.
• Toca na balon-a, peui toca ël piòt andoa it veule butela, o tirla. Con na tastiera, ij tast 1, 2 e 3 a servo për tiré su e posé.
• Prima a-i é un problema curt ëd pratica (it peule saltelo). A ogni partida, le balon-e a cangio color, përchè un second tentativ a smija neuv ma a l'é difìcil istess.

I l'oma creà un nòstr grup ëd problema. Na recerca informàtica an tute le 36 posission dle balon-e a l'ha verificà che ël nùmer minim ëd moss për ogni problema a l'é precis, e da 3 moss an su ogni problema a l'ha mach na solussion pi curta. Le figure obietiv a mes-cio le tre forme che ij ricercator a fan varié: tute le balon-e dzora a un piòt, doi e un, e una për piòt [2].

• Risolù an ël minor nùmer ëd moss: ël tò pontëgg prinsipal, ël nùmer ëd solussion perfete.
• Moss an pi: le moss an pi rispèt al nùmer minim, dij problema ch'it l'has risolù.
• Temp ëd pensè prima dla prima mossa: quand temp it l'has vardà prima ëd toché na balon-a. I ricercator a-i diso temp ëd pianificassion inissial.
• Com it l'has risolù: la part ëd tò temp passà prima dla prima mossa ant ij problema pi longh. Na part pi granda a veul dì ch'it l'has pianificà pi solussion ant la testa prima ëd comensé.

An un studi ëd 179 adult, le person-e ch'a passavo na part pi granda dël sò temp a pianifiché prima dla prima mossa a tendevo a risolve pi problema con ël minor nùmer ëd moss [5]. Dìje a le person-e ëd pianifiché prima a l'ha giutà an un studi [6], ma pa an n'autr, andoa a l'han pianificà pi a longh sensa esse pi brave a sposté [7]. Për sòn, considera «com it l'has risolù» na descrission ëd sta partida, pa na regola.

Quand a-i sarà abastansa persòne ch'a l'han giugà, ël tò resultat a mostra ëdcò andoa it ses an confront con ij gioador ëd sto giòch, an na fascia: sota la norma, norma o dzora la norma. Na fascia, pa na posission precisa, përchè na sola partida ëd sta prova a dis mach an manera apressimativa com it pianìfiches (varda sì-sota). J'àutri gioador a son visitator ëd sto sit, pa un campion rapresentativ.

La tor ëd Londra a ven dovrà an la ricerca ëd la pianificassion e ant la valutassion clinica, ma sta pàgina a l'é un giòch, pa na prova clinica. A misura pa l'inteligensa, e na sola partida a l'é na fotografìa dël moment: la stanchëssa e ël dispositiv ch'it dovre a cangio com it te la cavo.

An un studi ëd 79 giovo adult ch'a l'han fàit doi vira na tor ëd Londra al computer, a doi sman-e ëd distansa, ij sò pontëgg ëd moss dij doi di a l'ero d'acòrdi mach da debòl (na correlassion ëd 0.15), mentr'ij participant a son diventà pi lest a risolve [9]. Për sòn, considera un resultat na indicassion apressimativa, e varda pi tentativ an di diferent an pòst d'un nùmer mach.