Test dël scimpansé

An 2007, ij cercheur ëd l'Università ëd Kyoto a antren-o dij scimpansé a toché dij nùmer an sla scherm an òrdin. An na version, apena chël scimpansé a tochava ël prim nùmer, tuti j'àutri a diventavo dij quadré bianch, e për fé ël rest a l'era da fidé-se a la memòria 1. An na version pi difìcil, cinch nùmer a ven-o mostrà për mach na frassion ëd second prima ëd diventé bianch. Un scimpansé giovo, ch'as ciamava Ayumu, a l'ha azzeccà la magior part, e gnun dij car ch'a l'han provà a-i é andà davsin 1 2.

La stòria a l'ha na seconda part. N'àutr grup a l'ha fait rimarché che Ayumu a l'avìa fait tant-a pratica, mentre che ij car a l'avìo nen fait-ne. Quand doi person-a a l'han fait pratica con la stèssa proa, la precision a l'era parej a soa 2. Donca, la proa a mostra che la pratica a conta motobin, tant quanto tut l'àutr che a riguarda ij scimpansé.

A misura la memòria a curt termin dij pòst e dl'òrdin: a l'é da registré ansem ij pòst ëd vàire nùmer, peui a ricordéje sens vedje. Contra l'esperiment, a-i é nen ëd limit ëd temp prima ëd tòché la prima vira, e ël nùmer ëd quadré a continua a cresce tant ch'at riesse a passè le manche.

• La prima manch a l'ha 4 nùmer. Guarda fin ch'at veul, peui toca 1.
• J'àutri nùmer a ven-o quadré bianch. Tòca-je an òrdin: 2, 3, 4 e via fòrt.
• Na manch sens eror a gionta un nùmer. Un toc sbalià a consuma un tentativ, e la manch a ricomensa con dij pòst neuv. 3 toc sbalià a finisso ël test.
• To pontagi a l'é ël pi gran nùmer ëd nùmer ch'it l'has azzeccà an na sola manch.

Sicome la pratica a l'ha fait na gran diferensa ant la ricerca 2, speta che to pontagi a salta an sù ant le prime session. Sta aument a ven an gran part da l'aprend ël giòch. Quand ch'a s'at ëstabilisa, le session a diso pi che memòria ch'it l'has an cola giornà. Për na proa ëd na sequensa che it veule un pass a la vira, prova ël test ëd memòria dle sequeanse.