Qorannoo Shimpaanzee

Bara 2007, qorattoonni Yuunivarsiitii Kyoto shimpaanzee lakkoofsota iskiriinii irratti tartiibaan tuquuf leenjisan. Gosa qorannoo tokko keessatti, shimpaanzeen lakkoofsa isa jalqabaa akkuma tuqeen, lakkoofsonni hafan hundi gara iskuweerota adii duwwaatti jijjiiramu turan; kanaaf kanneen hafan yaadannoo irraa raawwachuu qabdi 1. Gosa isaa caalaatti ulfaataa ta'e keessatti, lakkoofsonni shan duwwaa ta'uu isaanii dura sekondii keessaa yeroo baay'ee gabaabaaf qofa mul'atu turan. Shimpaanzeen dargaggeessi Ayumu jedhamu keessaa baay'ee sirriitti deebise; namoonni qoraman keessaa tokko illee bu'aa isaa bira hin geenye 1 2.

Seenaa kana keessatti kutaan lammaffaan jira. Gareen qorattootaa biraa Ayumu shaakala baay'ee argatee, namoonni immoo homaa hin shaakalle jechuun hubachiise. Namoonni lama hojii walfakkaataa kana yeroo shaakalan, sirrummaan deebii isaanii kan Ayumu wajjin walqixa ta'e 2. Kanaaf hojii kun waa'ee shimpaanzee qofa osoo hin taane, shaakala hammam barbaachisaa akka ta'e agarsiisa.

Bakki wantoonni itti argaman fi tartiiba isaanii yaadannoo yeroo gabaabaa keessatti qabachuu safara: iddoo lakkoofsota hedduu yeroo tokkotti hubatta, achiis utuu isaan hin argin yaadatta. Qorannoo sana irraa adda ta'ee, tuqaawwan kee isa jalqabaa dura daangaan yeroo hin jiru; marsaawwan sirrii yoo goote lakkoofsi iskuweerotaa dabalaa deema.

• Marsaan jalqabaa lakkoofsa 4 qaba. Hamma barbaadde ilaali, achiis 1 tuqi.
• Lakkoofsonni hafan gara iskuweerota duwwaatti jijjiiramu. Tartiibaan tuqi: 2, 3, 4 fi itti fufi.
• Marsaa sirrii ta'e tokkoon lakkoofsi tokko dabalama. Tuqaan dogoggoraa carraa tokko si jalaa hir'isa; marsaan kunis bakka haaraa wajjin irra deebi'ama. Tuqaawwan dogoggoraa 3'n qorannoon ni xumurama.
• Qabxiin kee lakkoofsa guddaa marsaa tokko keessatti sirriitti argatte dha.

Qorannoo keessatti shaakalli garaagarummaa guddaa waan fideef 2, yeroo jalqabaaf yeroo hedduu yaaltu qabxiin kee akka dabalu eeguu dandeessa. Daballi kun irra caalaa hojii kana barachuu irraa dhufa. Erga dabaluun dhaabbatee booda, bu'aan yeroo yaaltu yaadannoo guyyaa sana qabdu caalaatti agarsiisa. Tartiiba tokko yeroo tokko tarkaanfii tokko qofa argitu qorachuuf, qorannoo yaadannoo tartiibaa yaali.