Алдан уйлагыз, аннары йөреш ясагыз: максаттагы үрнәкне мөмкин кадәр аз йөреш белән кабатлагыз. Якынча 5 минут, бушлай, теркәлү кирәкми.
Helibrain командасы әзерләдеБиофизика буенча PhD докторанты Robert(Инглиз теле) тикшердеБасылды: Соңгы тапкыр көнне тикшерелде
Бу уен нәрсәне бәяли
«Лондон манарасы» — психология тикшеренүләрендә кулланыла торган классик планлаштыру табышмагы. Максат үрнәген мөмкин кадәр аз йөреш белән кабатлау өчен, төрле биеклектәге 3 казык арасындагы төсле шарларны күчерегез. Бу эшкә керешкәнче берничә адым алдан уйлый алуыгызны күрсәтә [1].
Нейропсихолог Тим Шаллис бу биремне 1982 елда планлаштыруны өйрәнү өчен эшләгән [1]. Һәр мәсьәләнең иң аз йөреш саны бар. Бирем максатка шул сандагы йөреш белән ирешүегезне, тагын ничә артык йөреш кирәк булуын һәм беренче йөрешкә кадәр күпме уйлавыгызны терки. Ул бераз «Ханой манарасы»на охшаган, ләкин кагыйдәләре һәм мәсьәләләре башка.
Мәсьәләнең катлаулылыгы йөрешләр санына гына бәйле түгел. Максат йөрешләр тәртибен сайларга мөмкинлек биргәндә яки башта бер шарны юлдан алырга кирәк булганда, кешеләргә планлаштыру өчен күбрәк вакыт кирәк була, хәтта йөрешләр саны бер үк булса да [2][3][4].
Уен ничек уйнала
- Өч казыкта 3, 2 һәм 1 шар тора. Берьюлы бер шарны гына күчерегез: өстәге шарны гына алырга һәм тулы казыкка куярга ярамый.
- Һәр мәсьәләдә максат үрнәге һәм аны чишү өчен кирәк булган иң аз йөреш саны күрсәтелә. Камил чишелеш өчен үрнәкне шул сандагы йөреш белән кабатлагыз.
- 16 мәсьәлә, 2дән 6 йөрешкә кадәр; катлаулылык арта бара. Һәр мәсьәлә 60 секундтан соң яки 20 йөрештән соң тәмамлана.
- Шарга, аннары аны куярга теләгән казыкка басыгыз яки шарны сөйрәгез. Клавиатурада 1, 2 һәм 3 төймәләре белән шарны алырга һәм куярга була.
- Башта кыскача күнегү мәсьәләсе бирелә (аны үткәреп җибәрергә мөмкин). Һәр уенда шарларның төсләре яңадан сайлана, шуңа күрә икенче тапкыр уйнаганда күренеше башка була, ләкин катлаулылыгы шул ук кала.
Без мәсьәләләр җыелмасын үзебез төзедек. Шарларның барлык 36 торышын компьютерда тикшереп, һәр мәсьәләнең иң аз йөреш санын расладык; 3 йөрештән башлап, һәр мәсьәләнең иң кыска чишелеше бер генә. Максатларда тикшеренүчеләр төрләндерә торган өч төрле урнашу кулланыла: барлык шарлар бер казыкта, икесе берсендә һәм берсе икенчесендә, яки һәр казыкта берәр шар [2].
Нәтиҗәгезне ничек аңларга
- Иң аз йөреш белән чишелгәннәре: төп нәтиҗәгез — камил чишелгән мәсьәләләр саны.
- Артык йөрешләр: чишкән мәсьәләләрдә иң аз саннан тыш ясаган йөрешләрегез.
- Беренче йөрешкә кадәр уйлау: шарга кагылганчы күпме вакыт карап торуыгыз. Тикшеренүчеләр моны башлангыч планлаштыру вакыты дип атый.
- Ничек чиштегез: катлаулырак мәсьәләләрдә беренче йөрешкә кадәр уйлауга сарыф иткән вакытыгызның өлеше. Өлеш зуррак булса, чишелешнең күбрәк өлешен башта уйда планлаштыргансыз.
179 өлкән кеше катнашкан бер тикшеренүдә беренче йөрешкә кадәр планлаштыруга күбрәк вакыт бүлгән кешеләр мәсьәләләрне иң аз йөреш белән ешрак чишкән [5]. Бер тикшеренүдә кешеләргә башта планлаштырырга кушу ярдәм иткән [6], әмма икенчесендә кешеләр озаграк планлаштырса да, яхшырак йөрешләр ясамаган [7]. Шуңа күрә «ничек чиштегез» күрсәткечен бу уендагы гамәлләрегез тасвирламасы итеп кабул итегез, кагыйдә итеп түгел.
Җитәрлек кеше уйнагач, нәтиҗәгез бу уендагы башка уенчылар белән чагыштырганда кайда торуыгызны да күрсәтә: гадәттәгедән түбән, гадәти яки гадәттәгедән югары. Бу төгәл урын түгел, ә дәрәҗә төркеме, чөнки биремне бер тапкыр уйнау планлаштыруыгыз турында бары тик якынча мәгълүмат бирә (түбәндә карагыз). Башка уенчылар — сайтка керүчеләр, вәкиллекле үрнәк түгел.
Нинди нәтиҗә гадәти санала?
Бу версия өчен норматив күрсәткечләр юк. 24 катлаулырак мәсьәләле тикшеренү версиясендә (4тән 6га кадәр йөреш) яшь өлкәннәр уртача 24 мәсьәләнең якынча 17сен, ә 61 яшьтән 77 яшькә кадәрге өлкәннәр якынча 13ен иң аз йөреш белән чишкән [8]. Безнең мәсьәләләр, вакыт чикләре һәм экраннар аерыла, шуңа күрә бу саннар чагыштыру нормасы түгел, ә мәгълүмат өчен генә.
Бу уен нәрсә күрсәтә һәм нәрсә күрсәтми
«Лондон манарасы» планлаштыру тикшеренүләрендә һәм клиник бәяләүдә кулланыла, ләкин бу биттәге нәрсә — уен, клиник тест түгел. Ул интеллектны үлчәми, ә бер тапкыр уйнау бары тик бер мизгелдәге күрсәткечегезне генә чагылдыра: арыганлык һәм кулланган җайланмагыз нәтиҗәгә тәэсир итә.
Компьютерда «Лондон манарасы»н ике атна ара белән ике тапкыр уйнаган 79 яшь кешене тикшергәндә, ике көндәге йөреш нәтиҗәләре бик аз гына туры килгән (корреляция 0.15), шул ук вакытта катнашучылар тизрәк чишә башлаган [9]. Шуңа күрә бер нәтиҗәне якынча күрсәткеч итеп карагыз; бер санга таянмыйча, төрле көннәрдә берничә тапкыр уйнап карагыз.
Еш бирелә торган сораулар
«Лондон манарасы» тесты нәрсәне бәяли?
«Лондон манарасы» «Ханой манарасы» белән бер үк уенмы?
Юк. Икесендә дә кисәкләр өч казык арасында күчерелә, ләкин «Ханой манарасы»нда төрле зурлыктагы дисклардан торган өемне күчерәләр һәм зуррак дискны кечерәк диск өстенә куярга ярамый. «Лондон манарасы»нда шарларның зурлыгы бер үк, казыкларга төрле санда шар сыя, һәм һәр мәсьәләнең үз максат үрнәге бар.
Башта планлаштыру яхшыракмы, әллә йөрешләрне сынап караргамы?
Helibrain-ның «Лондон манарасы» тесты бушлаймы?
Әйе. Уен һәм тулы нәтиҗәгез бушлай: теркәлү, электрон почта яки түләү кирәкми. Helibrain керемне үз кушымтасыннан ала; бу уен өчен кушымта кирәк түгел.
Охшаш тестлар
- Нокталарны тоташтыру тестыТүгәрәкләрне тәртибе белән тоташтыру һәм саннар белән хәрефләр арасында күчү тизлеген бәяли.
- Матрицалар буенча фикерләү тестыҮрнәкнең кагыйдәләрен табу һәм аларны куллану сәләтегезне бәяли.
- Юнәлешне тою тестыБер тапкыр күргән картадан юл табу һәм башлаган урыныгызны күрсәтү сәләтегезне бәяли.
Бушлай баш мие тестларының барысын карау: 43
Моны көн саен эшләргә телисезме? Helibrain кушымтасында (әлегә инглиз телендә) бушлай һәм түләүле планнар бар.
Чыганаклар
- Shallice T (1982). Specific impairments of planning. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B 298(1089):199–209. doi.org/10.1098/rstb.1982.0082
- Kaller CP, Rahm B, Köstering L, Unterrainer JM (2011). Reviewing the impact of problem structure on planning: a software tool for analyzing tower tasks. Behavioural Brain Research 216(1):1–8. doi.org/10.1016/j.bbr.2010.07.029
- Kaller CP, Unterrainer JM, Rahm B, Halsband U (2004). The impact of problem structure on planning: insights from the Tower of London task. Cognitive Brain Research 20(3):462–472. doi.org/10.1016/j.cogbrainres.2004.04.002
- Berg WK, Byrd DL, McNamara JP, Case K (2010). Deconstructing the tower: parameters and predictors of problem difficulty on the Tower of London task. Brain and Cognition 72(3):472–482. doi.org/10.1016/j.bandc.2010.01.002
- Schumacher LV, Rahm B, Kaller CP, Schyle V, Weiller C, Unterrainer JM (2026). A novel index to measure pre-planning in the Tower of London task: test–retest reliability and known-group validity. British Journal of Psychology 117(3):1007–1025. doi.org/10.1111/bjop.70044
- Unterrainer JM, Rahm B, Leonhart R, Ruff CC, Halsband U (2003). The Tower of London: the impact of instructions, cueing, and learning on planning abilities. Cognitive Brain Research 17(3):675–683. doi.org/10.1016/S0926-6410(03)00191-5
- Phillips LH, Wynn VE, McPherson S, Gilhooly KJ (2001). Mental planning and the Tower of London task. Quarterly Journal of Experimental Psychology A 54(2):579–597. doi.org/10.1080/713755977
- Jablonska K, Stanczyk M, Piotrowska M, Szymaszek A, Lukomska B, Bednarek H, Szelag E (2022). Age as a moderator of the relationship between planning and temporal information processing. Scientific Reports 12:1548. doi.org/10.1038/s41598-022-05316-6
- Piper BJ, Mueller ST, Geerken AR, Dixon KL, Kroliczak G, Olsen RHJ, Miller JK (2015). Reliability and validity of neurobehavioral function on the Psychology Experimental Building Language test battery in young adults. PeerJ 3:e1460. doi.org/10.7717/peerj.1460
Бу битне ничек әзерләдек: аны Helibrain командасы югарыда күрсәтелгән тикшеренүләр нигезендә язды, ә 4 ноябрь, 2026 ел көнне Robert(Инглиз теле) (биофизика буенча PhD докторанты) тикшерде. Чыганаклар үзгәргәндә, битне яңартабыз.