Kasi aphantasia ntchivichi?
Aphantasia nkhuleka kuwona vithuzithuzi mu maghanoghano. Ŵanthu awo ŵali na aphantasia ŵangaghanaghanira apulo na kumanya umo yikuwonekera, kweni ŵakuyiwona yayi para ŵakuyighanaghanira. Zina ili likapangika mu 2015 [1]. Mu kafukufuku wa ŵanthu ŵakukwana 1,000 ŵalara, pafupifupi munthu 1 pa ŵanthu 25 wakayowoya kuti wakuwona vithuzithuzi vyambura kuwoneka makora panji kuti wakuwona yayi [2]. Ni ulwari yayi.
Fundo zakudumura
- Ivyo chiyezgo ichi chikupima: umo mukuyowoyera kuti vithuzithuzi ivyo mukughanaghanira vikuwonekera makora, kufuma pa 1 (palije chithuzithuzi) kufika pa 5 (vikuwoneka makora nga ni para mukuviona nadi), kusazgapo chinthu chimoza cha kupulika, kununkhiza, kulawiska na kukhwaska.
- Ni VVIQ yayi: fumbo la kafukufuku ilo ŵanthu ŵanandi ŵakugwiliskira ntchito ni Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) [3]. Chiyezgo ichi chikugwiliskira ntchito mafumbo ghithu, ntheura nambara zake tingaziyaniska mwakudunjika yayi na mavoti gha VVIQ.
- Kuti ŵanandi ŵali navyo wuli: pa VVIQ, pafupifupi 3.9% ya ŵalara ŵakayowoya kuti ŵakuwona vithuzithuzi vyambura kuwoneka makora panji kuti ŵakuwona yayi, ndipo pafupifupi 0.8% ŵakayowoya kuti ŵakuwona yayi nadi [2].
- Umo vikuŵira ku mbali yinyake: pafupifupi 6% ŵakuti vithuzithuzi ivyo ŵakughanaghanira vikuwoneka makora chomene; nyengo zinyake ici chikuchemeka hyperphantasia. Pafupifupi 90% ŵali pakati [8].
- Ni kusimikizga matenda yayi: aphantasia ni umo munthu wakuwonera vinthu, ni nthenda yayi, ndipo palije fumbo lifupi ilo lingasimikizga kuti munthu wali nayo.
Umo chiyezgo ichi chikugwilira ntchito
- Ghanaghanirani. Mupikenge vinthu vya zuŵa na zuŵa 10 kuti muviyelezgere, chimoza pa nyengo, pamanyuma vinthu vinyake 4 vyakukhwaskana na vinthu vinyake ivyo tikupulika.
- Pimani. Pa chinthu chilichose, sankhani umo chikawonekera makora, kufuma pa "Palije" mpaka "Chikuwoneka makora nga ni chinthu cheneko". Mungajumika maso usange vikovwira.
- Wonani mavoti ghinu. Mavoti ghinu gha umo mukuwonera mu maghanoghano ni avareji ya vithuzithuzi ivyo mwaviyelezgera, kufuma pa 1 mpaka 5. Vyakupulika vinyake vikuŵikika pa vimoza-vimoza.
Palije zgoro lakwenelera ndipo palije nyengo yakukhumba kumalizgira.
Umo mungapulikiskira ivyo mwapokera
- Palije nanga ni chithuzithuzi chimoza: mwasankha kuti "Palije" pa chinthu chilichose cha vithuzithuzi. Umu ndimo ŵanthu ŵanandi awo ŵali na aphantasia ŵakujilongosolera [1].
- Vithuzithuzi vyambura kuwoneka makora (avareji ya 2 panji kuchepera): vithuzithuzi vinandi vikaŵa vyambura kuwoneka makora panji vikasoŵa. Mu kafukufuku wakugwiliskira ntchito VVIQ, mazgoro nga agha kanandi ghakuŵikika pamoza na aphantasia [2].
- Vili pakati: vithuzithuzi vikuwoneka makora mwapakatikati panji makora. Pafupifupi ŵanthu 9 pa 10 ŵakuzgora nthena pa VVIQ [8].
- Vithuzithuzi vikuwoneka makora chomene (avareji ya 4.7 panji kukwera): pafupifupi chilichose chikawoneka makora nga ni para mukuchiwona. Mu kafukufuku, ici chikuchemeka hyperphantasia [4] [8].
Vigaŵa ivi vikulondezga umo ŵakafukufuku ŵakuŵikira mazgoro gha VVIQ mu magulu, kweni vinthu vithu vikupambana. Ntheura wonani chigaŵa ichi nga ni kulongosora mazgoro ghinu, kuti ni chipimo yayi.
Ivyo kafukufuku wasanga
- Ŵanthu ŵakawona kalekale. Mu 1880, Francis Galton wakafumba ŵanthu kuti ŵaghanaghanire thebulu la chakurya cha mulenji, ndipo ŵanji ŵakayowoya kuti ŵakawona chilichose yayi [5].
- Zina ili ndiphya. Mu 2015, gulu la ŵanthu ku Exeter likalongosora ŵanthu 21 awo ŵakaŵa na vithuzithuzi vichoko panji kuti ŵakawona yayi, ndipo likayichema aphantasia [1]. Kufuma pa nyengo iyo, ŵanthu pafupifupi 2,000 awo ŵakajiwona kuti nawo ŵali nthena ŵazgora mafumbo gha gulu ili [4].
- Vingapimika kwambura mazgu. Mu chiyezgo cha binocular rivalry, kughanaghanira chithuzithuzi dankha kukusintha ivyo ŵanthu ŵakuwona pamanyuma, ku ŵanthu ŵanandi. Kweni ivi vikuchitika yayi ku ŵanthu awo ŵali na aphantasia [6].
- Kanandi vikukhwaskaso vyakupulika vinyake. Mu kafukufuku ukuru, pafupifupi hafu ya ŵanthu awo ŵali na aphantasia ŵakayowoya kuti ŵakughanaghanira yayi vinthu mu nthowa yiliyose ya kupulika; ŵanyake ŵakaghanaghaniranga umo vinthu vinyake vikupulikikira, kununkhira, kulawiska panji kukhwaska [4] [7].
- Kukumbukira kukupambana. Ŵanthu awo ŵali na aphantasia kanandi ŵakuyowoya kuti ŵakukumbukira mwakulopwa vyakale vyakukhwaskana na iwoŵene ndiposo visko, ndipo ŵanandi ŵakulutilira kulota vithuzithuzi [4] [7].
Ivyo chiyezgo ichi chingakuphalirani na ivyo chingatiphalirani yayi
Ichi ntchakujipima kifupi: chikulongora umo mukulongosolera maghanoghano ghinu mazuŵa ghano, mu mazgu ghinu. Ŵanthu ŵakupulikiska mwakupambana mazgu ghakuti "kuwoneka makora", ntheura ŵanthu ŵaŵiri awo ŵakuwona vinthu mwakuyana mu maghanoghano ŵangapokera mavoti ghakupambana. Chiyezgo ichi chikusimikizga nthenda yayi, ndipo mavoti ghapasi panji ghapachanya ni suzgo yayi. Usange mukukhumba kumanya vinandi, nyengo zinyake magulu gha kafukufuku ghakuchita masambiro gha umo ŵanthu ŵakughanaghanirira vithuzithuzi, ndipo mungajipeleka kutoramo chigaŵa.
Mafumbo agho ŵanthu ŵakufumba kanandi
Kasi ningamanya wuli usange nili na aphantasia?
Yezgani kughanaghanira chinthu icho mukuchimanya makora, nga ni chisko cha mubwezi panji mulyango wa pa nyumba yinu. Usange mukumanya umo chikuwonekera kweni mukuwona chilichose yayi, panji muli na aphantasia. Ŵakafukufuku kanandi ŵakupima ici na mafumbo gha VVIQ [3], ndipo ŵanji ŵakugwiliskiraso ntchito viyezgo ivyo vikukhumbikwira mazgu yayi [6]. Chiyezgo ichi chikupani fundo yakwamba mwaluŵiro, ni kusimikizga matenda yayi.
Kasi aphantasia yikuchitika kanandi wuli?
Mu kafukufuku wa ŵanthu ŵakukwana 1,000 ŵalara, pafupifupi 3.9% ŵakayowoya kuti ŵakuwona vithuzithuzi vyambura kuwoneka makora panji kuti ŵakuwona yayi, ndipo pafupifupi 0.8% ŵakayowoya kuti ŵakuwona yayi nadi [2]. Kafukufuku unyake wasanga vimodzimodzi, kweni chiŵelengero chikusintha kuyana na umo ŵakupimira.
Kasi aphantasia ni suzgo la umoyo?
Yayi. Aphantasia ni kupambana kwa umo ŵanthu ŵakuwonera vinthu mu maghanoghano, ni ulwari yayi. Ŵanthu ŵanandi awo ŵaŵa na aphantasia kufuma pa ubonda ŵakukhala umoyo wa zuŵa na zuŵa, ndipo ŵanandi ŵakumanya ŵati ŵakura kuti ŵanthu ŵanyake ŵakuwona nadi vithuzithuzi mu maghanoghano [1] [4]. Kweni nyengo zichoko, munthu wangataya luso ili chifukwa cha kuvulala panji ulwari wa wongo. Usange umo mukuwonera vithuzithuzi mu maghanoghano kwasintha mwamabuchi, dumbiskanani na dokotala.
Kasi mungaleka kughanaghanira vinthu na vyakupulika vinyake?
Enya. Mu kafukufuku ukuru, pafupifupi hafu ya ŵanthu awo ŵali na aphantasia ŵakayowoya kuti ŵakughanaghanira yayi umo vinthu vikupulikikira, kununkhira, kulawiska panji kukhwaska. Ŵanyake ŵakaghanaghaniranga vinthu ivi [4]. Lekani chiyezgo ichi chikufumbaso vya vyakupulika vinyake.
Kasi ichi ni VVIQ?
Yayi. VVIQ ndilo fumbo ilo kafukufuku munandi ukugwiliskira ntchito [3]. Chiyezgo ichi ntcha mafumbo ghithu ghafupi, ghakulembera peji ili, ntheura mavoti ghake ghali pa chipimo chake.
Kasi chiyezgo cha aphantasia ntchaulere?
Enya. Chiyezgo ichi na ivyo mwapokera vyose ni vyaulere: palije kulembeska, uthenga wa imelo panji kulipira.
Mayezgo ghanyake
- Chiyezgo cha wunthu cha Big FiveMikhaliro yinu yikuru yinkhondi ya wunthu, kufuma ku mazgu 50 gha pagulu.
- Chiyezgo cha kukumbukira ivyo ukuwonaUnandi wa masanjiko gha masikweya agho mungakumbukira.
- Chiyezgo cha luso la kupanga vinthu viphyaChingeleziUmo mazgu agho mukughanaghanira ghakupambanirana pakati pawo.
Wonani mayezgo ghose gha wongo ghaulere 43
Mukukhumba kuchita ivi zuŵa lililose? App ya Helibrain (yili mu Chingelezi pera sono) yili na pulani yaulere na mapulani ghakulipilira.
Zunurani peji ili: Chiyezgo cha Aphantasia. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/tum/aphantasia-test. CC BY 4.0.
Mafumbo ghakawiro
How this test works
This check asks how vivid your mind's eye is. You picture 10 everyday scenes, such as a friend's face or a sunset, and rate each one from 1 (nothing) to 5 (as clear as the real thing). Then you rate one sound, one smell, one taste and one touch. Your score is the average of the 10 picture ratings. There are no right answers and no clock. Psychologists have asked people to rate their mental pictures since Francis Galton did so in 1880.
Version 1 · Cite this test:
Helibrain (2026). Aphantasia test, v1. https://helibrain.com/aphantasia-test/methods
Mabuku na kafukufuku ivyo vyagwiliskirika ntchito
- Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
- Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
- Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
- Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
- Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
- Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
- Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
- Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107
Umo peji ili likapangikira: gulu la Helibrain likalemba kufuma mu kafukufuku uyo walongosoreka pachanya, ndipo Robert(Chingelezi) (uyo wakusambira digiri ya PhD ya sayansi ya physics ya viŵikili) wakaliwelereskaso pa 11/4/2026. Tikulisintha para ivyo vyagwiliskirika ntchito vyasintha.