Афантазия тесты

Күҙҙәрегеҙҙе йомоп, алма күҙ алдына килтерегеҙ. Уны күрәһегеҙме, әллә уның ниндәй икәнен генә беләһегеҙме? Күҙ алдына килтереүегеҙҙең ни тиклем асыҡ булыуын 2 минутта үҙ аллы тикшерегеҙ. Бушлай, теркәлергә кәрәкмәй.

Helibrain командаһыТикшерҙе: Robert(Инглиз теле), биофизика буйынса PhD дәрәжәһенә дәғүә итеүсеБаҫылған дата: Һуңғы тапҡыр тикшерелгән дата:

Афантазия нимә ул?

Афантазия — күңел күҙе менән бер ниндәй ҙә һүрәт күрмәү. Афантазияһы булған кешеләр алма тураһында уйлай һәм уның ниндәй икәнен белә, әммә күҙ алдына килтергәндә уны күрмәй. Был атама 2015 йылда барлыҡҡа килгән [1]. Яҡынса 1,000 өлкән кеше ҡатнашҡан һорау алыуҙа 1/25 кеше визуаль күҙаллауҙары бик көсһөҙ йәки бөтөнләй юҡ тип хәбәр иткән [2]. Был ауырыу түгел.

Ҡыҫҡаса мәғлүмәт

  • Был тикшереү нимәне үлсәй: күҙ алдына килтергән һүрәттәрҙең һинеңсә ни тиклем асыҡ булыуын 1-ҙән (һүрәт юҡ) 5-кә (күргәндәй асыҡ) тиклем баһалау, өҫтәүенә бер тауыш, еҫ, тәм һәм тейеү тойғоһо.
  • VVIQ түгел: күп тикшеренеүҙәрҙә ҡулланылған ғилми һорауҙарнамә — Күреү образдарын күҙ алдына килтереү асыҡлығы һорауҙарнамәһе (VVIQ) [3]. Был тикшереүҙә үҙебеҙ төҙөгән һорауҙар ҡулланыла, шуға күрә уның һандарын VVIQ һөҙөмтәләре менән туранан-тура сағыштырып булмай.
  • Ҡайһылай йыш осрай: VVIQ буйынса, өлкәндәрҙең яҡынса 3.9% күҙ алдына килтереү һәләтенең бик көсһөҙ йәки бөтөнләй юҡ булыуын, ә яҡынса 0.8% уның бөтөнләй булмауын хәбәр иткән [2].
  • Икенсе сиге: яҡынса 6% кеше күҙ алдына бик асыҡ килтереү һәләтен һүрәтләй; уны ҡайһы саҡ гиперфантазия тип атайҙар. Яҡынса 90% ике арала урынлашҡан [8].
  • Диагноз түгел: афантазия — донъяны ҡабул итеү үҙенсәлеге, сир түгел; ҡыҫҡа һорауҙарнамә уны раҫлай алмай.

Тикшереү нисек үтә

  1. Күҙ алдына килтерегеҙ. Һеҙгә 10 көндәлек әйберҙе берәмләп күҙ алдына килтерергә, шунан башҡа һиҙеү ағзалары өсөн 4 әйберҙе күҙалларға тәҡдим ителә.
  2. Баһа бирегеҙ. Һәр береһенең ни тиклем асыҡ булыуын «Бер ни ҙә юҡ» тигәндән «ысынбарлыҡтағы кеүек асыҡ» тигәнгә тиклем һайлағыҙ. Ярҙарын йомһағыҙ, еңелерәк булыуы ихтимал.
  3. Һөҙөмтәгеҙҙе ҡарағыҙ. Күҙ алдына килтереү һөҙөмтәһе — һүрәттәргә биргән баһаларығыҙҙың уртасаһы, 1-ҙән 5-кә тиклем. Башҡа һиҙеү ағзалары буйынса һөҙөмтәләр айырым күрһәтелә.

Дөрөҫ яуаптар юҡ, ваҡыт та сикләнмәгән.

Һөҙөмтәне нисек аңларға

  • Бер ниндәй ҙә һүрәт юҡ: һәр һүрәт өсөн «Бер ни ҙә юҡ» тигән яуапты һайлағанһығыҙ. Афантазияһы булған кешеләр үҙҙәрен ғәҙәттә шулай һүрәтләй [1].
  • Төҫһөҙ һүрәттәр (уртаса 2 йәки унан түбән): һүрәттәрҙең күбеһе тоноҡ булған йәки бөтөнләй күҙ алдына килмәгән. VVIQ ҡулланылған тикшеренеүҙәрҙә ошондай яуаптар афантазия төркөмөнә индерелә [2].
  • Уртаса кимәлдә: һүрәттәр уртаса асыҡтан асыҡҡа тиклем. VVIQ буйынса 10 кешенең яҡынса 9-ы шулай яуап бирә [8].
  • Бик асыҡ һүрәттәр (уртаса 4.7 йәки унан юғары): бөтә тиерлек нәмә күҙ менән күргәндәй асыҡ булған. Тикшеренеүҙәрҙә быны гиперфантазия тип атайҙар [4] [8].

Был аралыҡтар тикшеренеүселәрҙең VVIQ яуаптарын төркөмләү ысулына нигеҙләнә, әммә беҙҙең һорауҙар башҡа төрлө. Шуға күрә был аралыҡты үлсәү тип түгел, ә яуаптарығыҙҙың тасуирламаһы тип ҡабул итегеҙ.

Тикшеренеүҙәр нимә асыҡлаған

  • Был күренеште күптән белгәндәр. 1880 йылда Фрэнсис Гальтон кешеләрҙән иртәнге аш өҫтәлен күҙ алдына килтереүҙәрен һораған, ҡайһы берҙәре бер ни ҙә күрмәүен әйткән [5].
  • Атаманың үҙе яңы. 2015 йылда Эксетерҙағы бер төркөм визуаль күҙаллауҙары аҙ йәки бөтөнләй булмаған 21 кешене тасуирлаған һәм был күренеште афантазия тип атаған [1]. Шунан бирле үҙҙәрен был төркөмгә индергән яҡынса 2,000 кеше төркөмдөң һорауҙарына яуап биргән [4].
  • Һүҙҙәрһеҙ ҙә үлсәргә мөмкин. Бинокуляр конкуренция тәжрибәһендә, һүрәтте алдан күҙ алдына килтереү күпселек кешенең шунан һуң нимә күреүенә йоғонто яһай, ә афантазияһы булған кешеләрҙә был күҙәтелмәй [6].
  • Башҡа һиҙеүҙәр ҙә йыш ҡына бәйле. Бер ҙур тикшеренеүҙә афантазияһы булған кешеләрҙең яҡынса яртыһы бер һиҙеү ағзаһы менән дә күҙ алдына килтерә алмауын әйткән; ҡалғандары ҡайһы бер тауыштарҙы, еҫтәрҙе, тәмдәрҙе йәки тейеүҙе күҙаллай алған [4] [7].
  • Хәтер башҡаса эшләй. Афантазияһы булған кешеләр үҙҙәренең үткән тормошон һәм йөҙҙәрҙе хәтерләүҙәре көсһөҙөрәк тип йышыраҡ әйтә, әммә уларҙың күбеһе төштәрен һүрәттәр менән күрә [4] [7].

Был тикшереү нимә әйтә һәм нимә әйтә алмай

Был — үҙегеҙ тураһында ҡыҫҡа һорауҙар: бөгөн үҙ хыял итеүегеҙҙе үҙ һүҙҙәрегеҙ менән нисек тасуирлауығыҙҙы күрһәтә. «Асыҡ» һүҙен кешеләр төрлөсә аңлай, шуға күрә эске кисерештәре бер төрлө булған ике кешенең балдары айырылырға мөмкин. Тикшереү бер ниндәй ҙә диагноз ҡуймай, түбән дә, юғары ла һөҙөмтә проблема түгел. Ҡыҙыҡһынһағыҙ, күҙаллау буйынса тикшеренеү төркөмдәре ҡайһы саҡта ҡатнашырға мөмкин булған ғилми тикшеренеүҙәр үткәрә.

Йыш бирелгән һорауҙар

Афантазиям бармы икәнен нисек белергә?

Дуҫығыҙҙың йөҙө йәки ишек алдығыҙ кеүек таныш нәмәне күҙ алдына килтереп ҡарағыҙ. Уның ниндәй икәнен беләһегеҙ, әммә бөтөнләй күрмәһәгеҙ, афантазия булыуы мөмкин. Тикшеренеүселәр быны ғәҙәттә VVIQ һорауҙар исемлеге менән тикшерә [3], ҡайһы берҙәре һүҙҙәргә бәйле булмаған тәжрибәләр ҙә үткәрә [6]. Был тикшереү тәүге яҡынса фекер бирә, диагноз түгел.

Афантазия күпме кешелә осрай?

Яҡынса 1,000 өлкән кеше ҡатнашҡан һорау алыуҙа 3.9% кеше визуаль күҙаллауҙары бик көсһөҙ йәки бөтөнләй юҡ тип, ә 0.8% кеше бөтөнләй юҡ тип хәбәр иткән [2]. Башҡа тикшеренеүҙәрҙә лә оҡшаш бәләкәй өлөштәр табыла, әммә сикте ҡайҙан үткәреүгә ҡарап айырма бар.

Афантазия — тайпылышмы?

Юҡ. Афантазия — кешеләрҙең күҙ алдына килтереүҙе төрлөсә кисереүе, ауырыу түгел. Тумыштан афантазияһы булған кешеләрҙең күбеһе ғәҙәти тормош алып бара, һәм күптәре өлкәнәйгәс кенә башҡа кешеләрҙең ысынлап та һүрәттәр күреүен белә [1] [4]. Һирәк осраҡта баш йәрәхәте йәки ауырыуҙан һуң күҙаллау һәләте юғала; әгәр ул кинәт үҙгәрһә, табип менән һөйләшегеҙ.

Башҡа һиҙеүҙәрҙә лә афантазия булырға мөмкинме?

Эйе. Бер ҙур тикшеренеүҙә афантазияһы булған кешеләрҙең яҡынса яртыһы тауыштарҙы, еҫтәрҙе, тәмдәрҙе йәки тейеүҙе лә күҙ алдына килтерә алмауын әйткән, ҡалғандары иһә булдыра алған [4]. Шуға күрә был тикшереүҙә башҡа һиҙеү ағзалары тураһында ла һорайбыҙ.

Был VVIQ-мы?

Юҡ. VVIQ — күп тикшеренеүҙәрҙә ҡулланылған һорауҙар исемлеге [3]. Был тикшереүҙә үҙебеҙ әҙерләгән, ошо бит өсөн яҙылған ҡыҫҡараҡ һорауҙар бар, шуға күрә уның һөҙөмтәләре үҙ шкалаһы буйынса иҫәпләнә.

Афантазия тесты бушлаймы?

Эйе. Тикшереү ҙә, тулы һөҙөмтәгеҙ ҙә бушлай: теркәлергә, электрон почта күрһәтергә йәки түләү башҡарырға кәрәкмәй.

Оҡшаш тестар

Мейе өсөн 43 бушлай тестың барыһын да ҡарау

Быны көн һайын шөғөлләнергә теләйһегеҙме? Helibrain ҡушымтаһында (әле инглиз телендә генә) бушлай һәм түләүле пландар бар.

Был биткә һылтанма биреү: Афантазия тесты. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/aphantasia-test. CC BY 4.0.

Йыш бирелгән һорауҙар

How this test works

This check asks how vivid your mind's eye is. You picture 10 everyday scenes, such as a friend's face or a sunset, and rate each one from 1 (nothing) to 5 (as clear as the real thing). Then you rate one sound, one smell, one taste and one touch. Your score is the average of the 10 picture ratings. There are no right answers and no clock. Psychologists have asked people to rate their mental pictures since Francis Galton did so in 1880.

Version 1 · Cite this test:

Helibrain (2026). Aphantasia test, v1. https://helibrain.com/aphantasia-test/methods

Full method →

Сығанаҡтар

  1. Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
  2. Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
  3. Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
  4. Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
  5. Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
  6. Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
  7. Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
  8. Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107

Был бит нисек әҙерләнде: уны Helibrain командаһы үрҙә күрһәтелгән тикшеренеүҙәргә нигеҙләнеп яҙҙы, ә 4 ноябрь, 2026 й. көнө Robert(Инглиз теле) (биофизика буйынса PhD дәрәжәһенә дәғүә итеүсе) тикшерҙе. Сығанаҡтар үҙгәргәндә битте яңыртабыҙ.