Афантазия тесты

Күзләрегезне йомып, алма күз алдына китерегез. Аны күрәсезме, әллә аның нинди икәнен генә беләсезме? Күз алдына китерү сәләтегезне 2 минутта үзегез тикшерегез. Бушлай, теркәлү кирәкми.

Helibrain командасы әзерләдеБиофизика буенча PhD докторанты Robert(Инглиз теле) тикшердеБасылды: Соңгы тапкыр көнне тикшерелде

Афантазия нәрсә ул?

Афантазия — күңел күзе белән образларны бөтенләй күрә алмау. Афантазияле кешеләр алма турында уйлый һәм аның нинди булуын белә, ләкин аны күз алдына китергәндә күрми. Бу атама 2015 елда барлыкка килгән [1]. Якынча 1,000 өлкән кеше катнашкан сораштыруда, якынча 1/25 кеше визуаль күзаллавы бик зәгыйфь яки бөтенләй юк дип хәбәр иткән [2]. Бу авыру түгел.

Кыскача мәгълүмат

  • Бу тикшерү нәрсәне бәяли: күз алдына китергән сурәтләрегезне ни дәрәҗәдә ачык дип санавыгызны: 1 (сурәт юк) дән 5 кә (чынбарлыктагыдай ачык) кадәр; өстәвенә бер тавышны, исне, тәмне һәм кагылуны бәялисез.
  • VVIQ түгел: тикшеренүләрнең күбесендә кулланыла торган сораштыру — Күрү образларын күз алдына китерү ачыклыгы сораштыруы (VVIQ) [3]. Бу тикшерүдә безнең үз сорауларыбыз кулланыла, шуңа күрә аның нәтиҗәләрен VVIQ баллары белән турыдан-туры чагыштырып булмый.
  • Күпме кешедә очрый: VVIQ буенча, өлкәннәрнең якынча 3.9% күз алдына китерү сәләте бик көчсез яки бөтенләй юк дип хәбәр иткән, ә якынча 0.8% аны бөтенләй юк дип әйткән [2].
  • Икенче чиге: якынча 6% күз алдына китерү сәләтен гаять ачык дип тасвирлый; моны кайчак гиперфантазия дип атыйлар. Якынча 90% ике чик арасында [8].
  • Диагноз түгел: афантазия — дөньяны тоюның бер үзенчәлеге, авыру түгел; кыска сораштыру аны расларга мөмкинлек бирми.

Тикшерү ничек үтә

  1. Күз алдына китерегез. Сезгә көндәлек тормыштагы 10 әйберне берәм-берәм күз алдына китерергә, аннары башка сизүләр өчен 4 әйберне күз алдына китерергә тәкъдим ителә.
  2. Бәяләгез. Һәрберсе өчен аның ни дәрәҗәдә ачык булуын «Берни дә юк»тан «Чынбарлыктагыдай ачык»ка кадәр билгеләгез. Ярдәм итсә, күзләрегезне йомыгыз.
  3. Нәтиҗәне карагыз. Күз алдына китерү сәләте баллы сурәтләргә кагылышлы сорауларның уртача күрсәткече: 1 дән 5 кә кадәр. Башка сизүләр аерым күрсәтелә.

Дөрес җаваплар юк, вакыт та чикләнмәгән.

Нәтиҗәне ничек аңларга

  • Сурәтләр бөтенләй юк: сурәткә кагылышлы һәр сорауга «Берни дә юк» дип җавап бирдегез. Афантазияле кешеләр гадәттә үзләрен шулай тасвирлый [1].
  • Төсмер сурәтләр (уртача 2 яки аннан түбән): күпчелек сурәтләр тонык булган яки бөтенләй булмаган. VVIQ кулланылган тикшеренүләрдә мондый җавапларны еш кына афантазия төркеменә кертәләр [2].
  • Уртача дәрәҗә: сурәтләр уртача ачыктан ачыкка кадәр. VVIQ буенча, 10 кешенең якынча 9ы шундый җавап бирә [8].
  • Бик ачык сурәтләр (уртача 4,7 яки аннан югары): һәрнәрсә диярлек күргәндәгедәй ачык булган. Тикшеренүләрдә моны гиперфантазия дип атыйлар [4] [8].

Бу дәрәҗәләрне билгеләгәндә тикшеренүчеләрнең VVIQ җавапларын төркемләү ысулы нигез итеп алынды. Әмма безнең сораулар башка, шуңа күрә нәтиҗәне үлчәү дип түгел, җавапларыгызны тасвирлау дип кабул итегез.

Тикшеренүләр нәрсә күрсәткән

  • Бу күренеш күптән билгеле. 1880 елда Фрэнсис Гальтон кешеләрдән иртәнге аш өстәлен күз алдына китерүләрен сораган, һәм кайберәүләр берни дә күрмәүләрен әйткән [5].
  • Атамасы яңа. 2015 елда Эксетердагы бер төркем күрү образлары аз булган яки бөтенләй булмаган 21 кешене тасвирлап, бу күренешне афантазия дип атаган [1]. Шуннан бирле үзләрен шушы төркемгә кертә торган якынча 2,000 кеше ул төркемнең сораштыруларында катнашкан [4].
  • Сүзләр кулланмыйча да үлчәп була. Бинокуляр көндәшлек тәҗрибәсендә, башта бер сурәтне күз алдына китерү күпчелек кешенең аннары нәрсә күрүенә йогынты ясый, ә афантазияле кешеләрдә бу күзәтелми [6].
  • Башка сизүләр дә еш кына катнаша. Зур тикшеренүләрнең берсендә афантазияле кешеләрнең якынча яртысы бернинди сизү аша да сурәт күз алдына китерә алмауларын әйткән; калганнары кайбер тавышларны, исләрне, тәмнәрне яки кагылуны күз алдына китерә алган [4] [7].
  • Хәтер үзгә эшли. Афантазияле кешеләр үзләренең үткән тормышлары һәм йөзләр турында хәтерләре көчсезрәк булуын ешрак әйтә, әмма аларның күбесе төшләрен сурәтләр рәвешендә күрә [4] [7].

Бу тикшерү нәрсә әйтә ала һәм нәрсә әйтә алмый

Бу — кыска үзбәя: ул бүген үз хыялый фикерләвегезне үз сүзләрегез белән ничек тасвирлавыгызны күрсәтә. Кешеләр «ачык» сүзен төрлечә аңлый, шуңа күрә эчке кичерешләре бер үк булган ике кешенең баллары аерылырга мөмкин. Бу бернәрсәгә дә диагноз куймый, түбән дә, югары да балл проблема түгел. Кызыксынсагыз, кайбер тикшеренү төркемнәре күз алдына китерү сәләтен өйрәнү буенча катнашырга мөмкин булган тикшеренүләр үткәрә.

Еш бирелә торган сораулар

Афантазия барлыгын ничек белергә?

Дустыгызның йөзе яки өегезнең ишеге кебек таныш нәрсәне күз алдына китереп карагыз. Аның нинди булуын беләсез, ләкин берни дә күрмисез икән, сездә афантазия булырга мөмкин. Тикшерүчеләр моны гадәттә VVIQ сораштыруы белән тикшерә [3]; кайберләре сүзләргә таянмаган тәҗрибәләр дә куллана [6]. Бу тикшерү беренчел фикер бирә, диагноз куймый.

Афантазия күпме кешедә очрый?

Якынча 1,000 өлкән кеше катнашкан сораштыруда, кешеләрнең якынча 3.9% күз алдына китерү сәләте бик көчсез яки бөтенләй юк дип хәбәр иткән, ә якынча 0.8% аны бөтенләй юк дип әйткән [2]. Башка тикшеренүләрдә дә охшаш аз өлеш күренә; нәтиҗә чикне кайда билгеләүгә бәйле.

Афантазия — тайпылышмы?

Юк. Афантазия — кешеләрнең күз алдына китерүне төрлечә кичерүе, авыру түгел. Гомер буе афантазияле күпчелек кеше гадәти тормыш белән яши; аларның күбесе башкалар сурәтләрне чыннан да күрә икәнен олыгайгач кына белә [1] [4]. Сирәк очракларда, баш мие җәрәхәтеннән яки авыруыннан соң, сурәтләр күз алдына китерү сәләте югалырга мөмкин; ул кинәт үзгәрсә, табибка мөрәҗәгать итегез.

Башка сизүләрдә дә афантазия була аламы?

Әйе. Зур тикшеренүләрнең берсендә афантазияле кешеләрнең якынча яртысы тавышларны, исләрне, тәмнәрне яки кагылуны да күз алдына китерә алмауларын, ә калганнары моны булдыра алуларын әйткән [4]. Шуңа күрә бу тикшерүдә башка сизүләр турында да сорала.

Бу VVIQмы?

Юк. Тикшеренүләрнең күбесендә VVIQ сораштыруы кулланыла [3]. Бу тикшерү — әлеге бит өчен әзерләнгән, безнең кыскарак сораулар җыелмасы, шуңа күрә аның нәтиҗәсе үз шкаласы буенча бирелә.

Афантазия тесты бушлаймы?

Әйе. Тикшерү һәм тулы нәтиҗә бушлай: теркәлү, электрон почта һәм түләү кирәкми.

Охшаш тестлар

Бушлай баш мие тестларының барысын карау: 43

Моны көн саен эшләргә телисезме? Helibrain кушымтасында (әлегә инглиз телендә) бушлай һәм түләүле планнар бар.

Күп бирелә торган сораулар

Чыганаклар

  1. Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
  2. Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
  3. Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
  4. Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
  5. Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
  6. Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
  7. Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
  8. Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107

Бу битне ничек әзерләдек: аны Helibrain командасы югарыда күрсәтелгән тикшеренүләр нигезендә язды, ә 4 ноябрь, 2026 ел көнне Robert(Инглиз теле) (биофизика буенча PhD докторанты) тикшерде. Чыганаклар үзгәргәндә, битне яңартабыз.