Төп дәлилләр һәм саннар
| Тикшеренүдәге төркем | Бәя | Кулланылган бәяләү кагыйдәсе |
|---|---|---|
| Образларны күз алдына китерү түбән дәрәҗәдә | 3.9% | VVIQ гомуми баллы 16–32 |
| Образларны бөтенләй күз алдына китерә алмау турында хәбәр итү | 0.8% | VVIQ гомуми баллы 16 |
| Түбән дәрәҗәдәге төссез яки тонык образлар | 3.1% | VVIQ гомуми баллы 17–32 |
Мәкалә 502 катнашучыдан торган ике сайланманы берләштерә. Анда киңрәк түбән-образлы төркемгә кергән 39 кеше, шул исәптән иң түбән гомуми балл алган сигез кеше күрсәтелә. Бу аерма мөһим: образларны күз алдына китерүнең түбән дәрәҗәсен киң мәгънәдә билгеләү белән аларны бөтенләй күз алдына китерә алмауны таләп итү таралышның төрле бәяләрен бирә. Мондагы анкета баллары юнәлешендә түбәнрәк балл образларның зәгыйфьрәк булуын аңлата. Dance et al., 2022
Анкета нәрсәне үлчи?
Визуаль образларның ачыклыгы турында анкета (VVIQ) кешенең үз визуаль тәҗрибәсен ничек тоюын сорый. Marks-ның беренче хезмәтендә бу үлчәү тәкъдим ителгән; соңрак афантазия тикшеренүләрендә ул ачык бәяләү кагыйдәләре белән кулланыла. Җаваплар шкаласының юнәлешен кирегә үзгәртү гомуми баллның мәгънәсен үзгәртә, шуңа күрә анкета версиясен тикшермичә чик баллын күчереп кулланырга ярамый. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Үз-үзең турында хәбәр итү тәҗрибәне аңларга ярдәм итә, ләкин ул сизү сәләтен тикшерүче биремгә яки баш миен турыдан-туры үлчәүгә тиң түгел. Keogh һәм Pearson сизүгә бәйле образларны өйрәнү өчен бинокуляр көндәшлек ысулын кулланган; бу охшаш сорауны башка ысул белән өйрәнеп булуын күрсәтә. Бер үлчәү икенчесен үзеннән-үзе алыштырмый. Keogh et al., 2018
Афантазия хыяллана алмауны аңлатамы?
Мондый киң нәтиҗә ясау дөрес түгел. Тикшеренүләр образларның аерым төрләрен, бигрәк тә ихтыяр белән визуаль образларны күз алдына китерүне өйрәнә. Zeman һәм хезмәттәшләренең хезмәтләре, шулай ук образлар турындагы киңрәк күзәтү, образларның ачыклыгындагы чик дәрәҗәләрне бөтен фикерләү, иҗадилык яки белем белән бер нәрсә итеп карамый. Кеше эчке дөньясында ачык сурәт күрүе турында хәбәр итмичә дә бер күренешне аңлый һәм аның турында фикер йөртә ала. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Нәрсә йогынты ясый?
Хәтер һәм төшләр турында нәрсә билгеле?
Dawes һәм хезмәттәшләре афантазия белән бәйләгән кешеләрнең үзләре хәбәр иткән образлар, хәтер һәм төш күрү үзенчәлекләрен тасвирлый. Болар — кешеләр арасында шактый аерма булган төркем үрнәкләре; һәркемнең төшләре бертөрле яки хәтерендә кыенлык бар дигән кагыйдә түгел. Нәтиҗәне аңлатканда үлчәү һәм катнашучыларны җәлеп итү ысулын да исәпкә алырга кирәк. Dawes et al., 2020
Bainbridge һәм хезмәттәшләренең рәсем ясау тикшеренүе әйберләрне һәм киңлекне хәтердә тоту күрсәткечләре арасында аерма тапкан. Бу визуаль образлары булмаган кешеләрнең визуаль хәтере юк яки киңлектәге мөнәсәбәтләрне аңлата алмый дигән сүз түгел. Хәтернең төрле өлешләрен аерым бәяләргә кирәк. Bainbridge et al., 2021
Таралыш яшькә һәм җенескә бәйлеме?
Таралышны өйрәнгән берләштерелгән мәкаләдә тикшерелгән билгеләмәләр буенча хатын-кызлар һәм ир-атлар өчен бәяләр арасында статистик яктан әһәмиятле аерма табылмаган. Бу һәр халыкта камил тигезлек барлыгын исбатламый. Сайланмалар, алардагы катнашучыларның яше һәм сайланган чик баллы нәтиҗәләрне башка төркемнәргә күчереп куллануны чикли; образларны өйрәнүгә багышланган интернет җәмгыятендә катнашучыларны җыю ысулы башка булыр иде. Dance et al., 2022
Интернет тесты ярдәмендә нәрсәне белеп була?
Анкета үз образларыңны ничек тасвирлавыңны аңларга һәм алар турында кулланылган сүзләрне ачыкларга ярдәм итә ала. Түбән баллны медицина диагнозына яки интеллект турында нәтиҗәгә әйләндерергә ярамый. Таралыш тикшеренүендәге төркемнәр — тикшерү өчен эшләнгән билгеләмәләр; алар һәр интернет анкетасы өчен универсаль кагыйдә түгел. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Моннан тыш, бу чыганакларда визуаль образларны күз алдына китерми дип хәбәр иткән кешедә аларны ачык итеп тудырырга гарантия бирүче расланган күнегүләр программасы юк. Реаль файдасы — дәвалау яки сәләтне арттыру вәгъдә итүдә түгел, ә кешеләр арасындагы аерманы һәм үлчәүнең чикләрен аңлауда. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
3.9% һәм 0.8% күрсәткечләре аларның нинди билгеләмәгә нигезләнгәнен күрсәткәндә генә файдалы. Бу билгеләмәне алып ташлау ике төрле сорауга бер-берсенә каршы килгән бер җавап бар кебек күрсәтер иде. Dance et al., 2022
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Афантазия тесты
Ихтыяр белән визуаль образларны ничек күз алдына китерүеңне тасвирлап карау өчен афантазия анкетасын уз. Шкаланың кайсы юнәлештә бәяләнүен укы һәм нәтиҗәне үз-үзең турында хәбәр итеп кабул ит. Басылып чыккан процентлар синең диагнозыңны яки Helibrain кулланучылары арасындагы урыныңны билгеләми.
Күп бирелә торган сораулар
Таралыш 0.8% мы, әллә 3.9% мы?
Ике күрсәткеч тә бер үк берләштерелгән тикшеренүдән алынган, ләкин төрле билгеләмәләрне куллана: образларны бөтенләй күз алдына китерә алмау турында хәбәр итү һәм образларны күз алдына китерүнең киңрәк түбән дәрәҗәсе. Dance et al., 2022
Афантазия төш күрмәүне аңлатамы?
Моннан барысына да кагыла торган кагыйдә чыкмый. Когнитив үзенчәлекләр турындагы тикшеренүдә образлар һәм төш күрү тәҗрибәсендәге аермалар тасвирлана. Dawes et al., 2020
Образларны зәгыйфь күз алдына китерү киңлек хәтеренең дә зәгыйфь булуын аңлатамы?
Һәрвакыт алай түгел. Рәсем ясау тикшеренүе бөтен хәтерне бер сәләт итеп карамый, ә әйберләрне һәм киңлекне хәтердә тотуны аерып өйрәнә. Bainbridge et al., 2021
Чыганаклар
- Dance et al. (2022). Афантазиянең (образларны күз алдына китерү зәгыйфьлегенең) гомуми халыкта таралышы.
- MARKS (1973). Рәсемнәрне искә төшерүдә визуаль образларның аермалары.
- Keogh et al. (2018). Сукыр акыл: афантазиядә сизүгә бәйле визуаль образлар юк.
- Zeman et al. (2015). Образларсыз тормыш — тумыштан килгән афантазия.
- Zeman et al. (2020). Фантазия: гомер буе визуаль образлар ачыклыгының чик дәрәҗәләренең психологик әһәмияте.
- Pearson (2019). Кеше хыялы: визуаль фикри образларның когнитив нейро фәне.
- Dawes et al. (2020). Афантазиядә күп сиземле образлар, хәтер һәм төш күрүнең когнитив үзенчәлекләре.
- Bainbridge et al. (2021). Рәсем ясау аша афантазияне сан белән бәяләү: визуаль образлары булмаганнарда әйберләр хәтере какшаган, киңлек хәтере исә какшамаган.