Kí ni àìrí àwòrán nínú ọkàn?
Àìrí àwòrán nínú ọkàn túmọ̀ sí pé ènìyàn kò lè rí àwòrán ní ojú inú rẹ̀. Àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn lè ronú nípa ápù, kí wọ́n sì mọ bí ó ṣe rí, ṣùgbọ́n wọn kì í rí i nígbà tí wọ́n bá fojú inú wò ó. A dá orúkọ yìí sílẹ̀ ní 2015 [1]. Nínú ìwádìí kan tí ó kan àwọn àgbàlagbà tó tó 1,000, nǹkan bí 1 nínú 25 sọ pé àwòrán ojú inú wọn kò lágbára tàbí kò sí rárá [2]. Kì í ṣe àìsàn.
Àwọn òtítọ́ kúkúrú
- Ohun tí ìṣàyẹ̀wò yìí ń wọ̀n: bí o ṣe sọ pé àwọn àwòrán tí o fojú inú wò ṣe yéni tó, láti 1 (àwòrán kò sí) sí 5 (ó ṣe kedere bí rírí ohun gidi), pẹ̀lú ohun kan nípa ìgbọ́, òórùn, adùn àti fífọwọ́ kàn.
- Kì í ṣe VVIQ: ìwé ìbéèrè ìwádìí tí ọ̀pọ̀ ìwádìí ń lò ni Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) [3]. Ìṣàyẹ̀wò yìí ń lo àwọn ìbéèrè tiwa, nítorí náà a kò lè fi nọ́ńbà rẹ̀ wé ìwọ̀n VVIQ ní tààrà.
- Bí ó ṣe wọ́pọ̀: nǹkan bí 3.9% àwọn àgbàlagbà sọ pé àwòrán ojú inú wọn kò lágbára tàbí kò sí, nígbà tí nǹkan bí 0.8% sọ pé kò sí rárá, lórí VVIQ [2].
- Òpin kejì: nǹkan bí 6% sọ pé àwòrán ojú inú wọn ṣe kedere gan-an, èyí tí wọ́n máa ń pè ní hyperphantasia; nǹkan bí 90% wà láàárín àwọn òpin méjèèjì [8].
- Kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn: àìrí àwòrán nínú ọkàn jẹ́ ọ̀nà tí ènìyàn gbà ń ní ìrírí, kì í ṣe àìsàn, kò sì sí ìwé ìbéèrè kúkúrú tó lè fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Bí ìṣàyẹ̀wò náà ṣe ń ṣiṣẹ́
- Fojú inú wo. A ó fún ọ ní àwọn nǹkan ojoojúmọ́ 10 láti fojú inú wò, ọ̀kọ̀ọ̀kan lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, lẹ́yìn náà àwọn nǹkan 4 fún àwọn ìmọ̀lára yòókù.
- Ṣe ìwọ̀n. Fún ọ̀kọ̀ọ̀kan, yan bí ó ṣe yéni tó, láti “Kò sí rárá” dé “Ó ṣe kedere bí ohun gidi”. Pa ojú rẹ̀ bí ó bá ràn ọ́ lọ́wọ́.
- Wo àbájáde rẹ. Ìwọ̀n àwòrán ojú inú rẹ ni àárín àwọn ìdáhùn sí àwọn nǹkan àwòrán, láti 1 sí 5. A ó fi àwọn ìmọ̀lára yòókù hàn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀.
Kò sí ìdáhùn tó tọ́ tàbí tí kò tọ́, a kò sì ka àkókò.
Bí o ṣe lè lóye àbájáde rẹ
- Àwòrán kò sí rárá: o yan “Kò sí rárá” fún gbogbo àwọn nǹkan àwòrán. Báyìí ni àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn ṣe sábà máa ń ṣàpèjúwe ara wọn [1].
- Àwòrán tí kò yéni dáadáa (àárín 2 tàbí kéré sí i): ọ̀pọ̀ àwòrán kò yéni dáadáa tàbí kò sí. Àwọn ìwádìí tó lo VVIQ sábà máa ń kó irú ìdáhùn bẹ́ẹ̀ pọ̀ mọ́ àìrí àwòrán nínú ọkàn [2].
- Ní àárín: àwọn àwòrán yéni díẹ̀ sí kedere. Nǹkan bí 9 nínú 10 ènìyàn ló ń dáhùn báyìí lórí VVIQ [8].
- Àwòrán tó ṣe kedere gan-an (àárín 4.7 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ): ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo nǹkan ló ṣe kedere bí rírí wọn. Àwọn ìwádìí ń pe èyí ní hyperphantasia [4] [8].
Àwọn ìpín wọ̀nyí tẹ̀lé bí àwọn olùṣèwádìí ṣe ń pín àwọn ìdáhùn VVIQ sí àwùjọ, ṣùgbọ́n àwọn ìbéèrè tiwa yàtọ̀, nítorí náà wo ìpín náà gẹ́gẹ́ bí àpèjúwe ìdáhùn rẹ, kì í ṣe ìwọ̀n kan.
Ohun tí ìwádìí ti ṣàwárí
- A ti ṣàkíyèsí rẹ̀ tipẹ́tipẹ́. Ní 1880, Francis Galton ní kí àwọn ènìyàn fojú inú wo tábìlì oúnjẹ àárọ̀ wọn, àwọn kan sì sọ pé wọn kò rí nǹkan kan rárá [5].
- Orúkọ náà ṣẹ̀ṣẹ̀ dé. Ní 2015, ẹgbẹ́ kan ní Exeter ṣàpèjúwe ènìyàn 21 tí àwòrán ojú inú wọn kò lágbára tàbí kò sí, wọ́n sì pè é ní àìrí àwòrán nínú ọkàn [1]. Láti ìgbà náà, nǹkan bí ènìyàn 2,000 tí wọ́n mọ̀ pé àpèjúwe náà bá àwọn mu ti dáhùn àwọn ìwé ìbéèrè ẹgbẹ́ náà [4].
- A lè wọ̀n án láìlo ọ̀rọ̀. Nínú ìdánwò ìjàkadì ojú méjèèjì, rírò àwòrán kan ṣáájú máa ń yí ohun tí ọ̀pọ̀ ènìyàn bá rí padà, ṣùgbọ́n kò rí bẹ́ẹ̀ fún àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn [6].
- Ó sábà máa ń kan àwọn ìmọ̀lára yòókù. Nǹkan bí ìdajì àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn nínú ìwádìí ńlá kan sọ pé wọn kò lè fojú inú wo ohunkóhun nípasẹ̀ ìmọ̀lára kankan; àwọn yòókù lè fojú inú wo àwọn ohun kan, òórùn, adùn tàbí fífọwọ́ kàn [4] [7].
- Ìrántí ń ṣiṣẹ́ lọ́nà mìíràn. Àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn sábà máa ń sọ pé ìrántí wọn nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wọn àti nípa ojú ènìyàn kò lágbára tó; síbẹ̀, ọ̀pọ̀ wọn ṣì máa ń lá àlá pẹ̀lú àwòrán [4] [7].
Ohun tí ìṣàyẹ̀wò yìí lè sọ fún ọ àti ohun tí kò lè sọ
Èyí jẹ́ ìròyìn ara ẹni kúkúrú: ó fi bí o ṣe ṣàpèjúwe ìrònú inú rẹ lónìí hàn, ní ọ̀rọ̀ tìrẹ. Ohun tí “kedere” túmọ̀ sí yàtọ̀ sí ènìyàn kọ̀ọ̀kan, nítorí náà ènìyàn méjì tí ìrírí inú wọn jọra lè ní ìwọ̀n tó yàtọ̀. Kò ṣe àyẹ̀wò àìsàn kankan, ìwọ̀n kékeré tàbí ńlá kì í sì í ṣe ìṣòro. Tí o bá fẹ́ mọ̀ sí i, àwọn ẹgbẹ́ ìwádìí máa ń ṣe ìwádìí nípa àwòrán inú tí o lè dara pọ̀ mọ́ wọn.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Báwo ni mo ṣe mọ̀ bóyá mo ní àìrí àwòrán nínú ọkàn?
Gbìyànjú láti fojú inú wo ohun tí o mọ̀ dáadáa, bí ojú ọ̀rẹ́ rẹ tàbí ẹnu-ọ̀nà iwájú ilé rẹ. Tí o bá mọ bí ó ṣe rí ṣùgbọ́n tí o kò rí àwòrán kankan rárá, ó ṣeé ṣe kí o ní àìrí àwòrán nínú ọkàn. Àwọn olùṣèwádìí sábà máa ń ṣàyẹ̀wò èyí pẹ̀lú ìwé ìbéèrè VVIQ [3], àwọn kan sì tún ń lo ìdánwò tí kò sinmi lórí ọ̀rọ̀ [6]. Ìṣàyẹ̀wò yìí fún ọ ní èrò àkọ́kọ́ kíákíá, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn.
Báwo ni àìrí àwòrán nínú ọkàn ṣe wọ́pọ̀ tó?
Nínú ìwádìí kan tí ó kan àwọn àgbàlagbà tó tó 1,000, nǹkan bí 3.9% sọ pé àwòrán ojú inú wọn kò lágbára tàbí kò sí, nígbà tí nǹkan bí 0.8% sọ pé kò sí rárá [2]. Àwọn ìwádìí mìíràn rí ìpín kékeré tó jọra, ó sinmi lórí ibi tí wọ́n ti fa ààlà náà.
Ṣé àìrí àwòrán nínú ọkàn jẹ́ àìsàn?
Rárá. Àìrí àwòrán nínú ọkàn jẹ́ ìyàtọ̀ nínú bí ènìyàn ṣe ń ní ìrírí ìrònú inú, kì í ṣe àìsàn. Ọ̀pọ̀ àwọn tó ti ní àìrí àwòrán nínú ọkàn láti ìgbà pípẹ́ ń gbé ìgbésí ayé déédéé, ọ̀pọ̀ wọn kì í sì í mọ̀ títí wọ́n fi dàgbà pé àwọn ènìyàn mìíràn máa ń rí àwòrán gidi [1] [4]. Nígbà míì, ènìyàn lè pàdánù agbára àwòrán inú lẹ́yìn ìpalára ọpọlọ tàbí àìsàn; tí agbára àwòrán inú rẹ bá yí padà lójijì, bá dókítà sọ̀rọ̀.
Ṣé àìrí àwòrán nínú ọkàn lè kan àwọn ìmọ̀lára mìíràn?
Bẹ́ẹ̀ ni. Nǹkan bí ìdajì àwọn tó ní àìrí àwòrán nínú ọkàn nínú ìwádìí ńlá kan sọ pé àwọn náà kò lè fojú inú wo ìró, òórùn, adùn tàbí fífọwọ́ kàn, nígbà tí àwọn yòókù lè ṣe bẹ́ẹ̀ [4]. Ìdí nìyẹn tí ìṣàyẹ̀wò yìí fi béèrè nípa àwọn ìmọ̀lára mìíràn pẹ̀lú.
Ṣé èyí ni VVIQ?
Rárá. VVIQ ni ìwé ìbéèrè tí ọ̀pọ̀ ìwádìí ń lò [3]. Ìṣàyẹ̀wò yìí jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìbéèrè tiwa tó kúrú, tí a kọ fún ojú-ìwé yìí, nítorí náà ìwọ̀n rẹ̀ wà lórí òṣùwọ̀n tirẹ̀.
Ṣé ìdánwò àìrí àwòrán nínú ọkàn yìí jẹ́ ọ̀fẹ́?
Bẹ́ẹ̀ ni. Ìṣàyẹ̀wò náà àti gbogbo àbájáde rẹ jẹ́ ọ̀fẹ́: kò sí ìforúkọsílẹ̀, íméèlì tàbí owó ìsanwó.
Àwọn ìdánwò tó ní ìsopọ̀
- Ìdánwò ìwà ẹ̀dá márùn-únÀwọn ìwà ẹ̀dá gbogbogbò márùn-ún rẹ, láti inú gbólóhùn àgbáyé 50.
- Ìdánwò ìrántí àwòránBí o ṣe lè rántí àpẹẹrẹ àwọn onígun mẹ́rin tó pọ̀ tó.
- Ìdánwò ìṣẹ̀dáGẹ̀ẹ́sìBí àwọn ọ̀rọ̀ tí o rò bá ṣe yàtọ̀ sí ara wọn tó.
Wo gbogbo 43 ìdánwò ọpọlọ ọ̀fẹ́
Ṣé o fẹ́ ṣiṣẹ́ lórí èyí lójoojúmọ́? Ohun èlò Helibrain (ní èdè Gẹ̀ẹ́sì fún ìsinsìnyí) ní ètò ọ̀fẹ́ àti àwọn ètò tí a ń sanwó.
Àwọn ìbéèrè tó wọ́pọ̀
Àwọn orísun
- Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
- Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
- Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
- Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
- Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
- Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
- Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
- Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107
Bí a ṣe ṣe ojú-ìwé yìí: ẹgbẹ́ Helibrain ló kọ ọ́ láti inú àwọn ìwádìí tó wà lókè, Robert(Gẹ̀ẹ́sì) (ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ PhD nínú biofísíìsì) sì ṣàyẹ̀wò rẹ̀ ní 4 Oṣù Bélú 2026. A máa ń ṣe àtúnṣe rẹ̀ nígbà tí àwọn orísun bá yí padà.