Ẹ̀rí pàtàkì àti àwọn nọ́ńbà
| Ìsọ̀rí nínú ìwádìí | Ìṣírò | Ọ̀nà ìṣírò tí a lò |
|---|---|---|
| Àgbègbè ìrònú àwòrán tí kò lágbára | 3.9% | Àpapọ̀ VVIQ 16–32 |
| Àìsí pátápátá tí a ròyìn | 0.8% | Àpapọ̀ VVIQ 16 |
| Ìrònú àwòrán tí kò mọ́ tàbí tí kò ṣe kedere nínú àgbègbè tó rẹ̀wẹ̀sì | 3.1% | Àpapọ̀ VVIQ 17–32 |
Ìwé ìwádìí náà kó àpẹẹrẹ ènìyàn méjì tí ọ̀kọ̀ọ̀kan ní 502 jọ. Ó rí ènìyàn 39 nínú àgbègbè ìrònú àwòrán tí kò lágbára tó gbòòrò jù, títí kan mẹ́jọ tí wọ́n ní àpapọ̀ tó kéré jù. Ìyàtọ̀ yìí ṣe pàtàkì nítorí pé ìtumọ̀ tó gbòòrò fún ìrònú àwòrán tí kò lágbára yàtọ̀ ní ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ sí ti fífi àìsí pátápátá ṣe ààlà. Ọ̀nà ìtumọ̀ ìwé ìbéèrè yìí ka àpapọ̀ tó kéré sí ìrònú àwòrán tó rẹ̀wẹ̀sì jù. Dance et al., 2022
Kí ni ìwé ìbéèrè náà ń wọn?
Ìwé Ìbéèrè Ìfọkànsìn Àwòrán Ojú (VVIQ) béèrè nípa ìrírí ojú inú ẹni fúnra rẹ̀. Iṣẹ́ àkọ́kọ́ Marks ló gbé ìwọ̀n yìí kalẹ̀; àwọn ìwádìí àìlè fojú inú wo àwòrán tó tẹ̀lé e sì ń lò ó pẹ̀lú àwọn ọ̀nà ìṣírò tí a sọ kedere. Yíyí ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìdáhùn padà yí ìtumọ̀ àpapọ̀ padà, nítorí náà, a kò gbọ́dọ̀ da ààlà kan kọ láìṣàyẹ̀wò ẹ̀dà tí a lò. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Ìròyìn ẹni fúnra rẹ̀ wúlò láti mọ ìrírí, ṣùgbọ́n kò dọ́gba pẹ̀lú iṣẹ́ àyẹ̀wò agbára ìmọ̀lára tàbí ìwọ̀n ọpọlọ tààrà. Keogh àti Pearson lo ọ̀nà ìdíje ojú méjì láti ṣèwádìí ìrònú àwòrán nípasẹ̀ ìmọ̀lára, èyí sì fi hàn bí àwọn olùṣèwádìí ṣe lè béèrè ìbéèrè tó jọra pẹ̀lú ọ̀nà mìíràn. Ìwọ̀n kan kì í rọ́pò òmíràn fúnra rẹ̀. Keogh et al., 2018
Ṣé àìlè fojú inú wo àwòrán túmọ̀ sí pé ènìyàn kò ní ìrònú rárá?
Irú ìpinnu tó gbòòrò bẹ́ẹ̀ kò tẹ̀lé e. Ìwádìí náà dá lórí àwọn ìrírí ìrònú àwòrán pàtó, pàápàá jù lọ ìrònú àwòrán ojú inú tí ènìyàn lè ṣe pẹ̀lú ìfẹ́. Àwọn ìròyìn Zeman àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, àti àtúnyẹ̀wò tó gbòòrò lórí ìrònú àwòrán, ya àwọn ìpele ìfọkànsìn tó ga tàbí tó rẹ̀wẹ̀sì sọ́tọ̀ kúrò nínú gbogbo ìrònú, ìṣẹ̀dá tàbí ìmọ̀. Ẹni kan lè lóye àti ronú nípa ìran kan láìròyìn pé ó rí àwòrán inú tó ṣe kedere. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Kí ló ń nípa lórí rẹ̀?
Kí ni nípa ìrántí àti àlá?
Dawes àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ṣàpèjúwe àwọn ìròyìn ẹni fúnra rẹ̀ nípa ìrònú àwòrán, ìrántí àti àlá láàárín àwọn tó sọ pé wọ́n ní àìlè fojú inú wo àwòrán. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àṣà tí a rí nínú ẹgbẹ́ pẹ̀lú ìyàtọ̀ púpọ̀; kì í ṣe òfin pé gbogbo ènìyàn ní ìrírí àlá kan náà tàbí ìṣòro ìrántí kan náà. Ọ̀nà ìwọ̀n àti bí a ṣe kó àwọn olùkópa jọ ṣì jẹ́ apá kan nínú ìtumọ̀ àbájáde náà. Dawes et al., 2020
Ìwádìí àwòrán tí Bainbridge àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ṣe rí ìyàtọ̀ láàárín iṣẹ́ ìrántí ohun kan àti ti ààyè. Kò ṣe àtìlẹ́yìn fún sísọ pé àwọn tí kò ní ìrònú àwòrán ojú inú kò ní ìrántí ojú rárá tàbí pé wọn kò lè ṣàfihàn ìbáṣepọ̀ ààyè. Ó yẹ kí a ṣàyẹ̀wò àwọn ẹ̀yà ìrántí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀. Bainbridge et al., 2021
Ṣé ọjọ́ orí àti akọ tàbí abo ló ń pinnu ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ náà?
Nínú ìwé ìwádìí ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó kó àpẹẹrẹ jọ, ìṣírò fún obìnrin àti ọkùnrin kò yàtọ̀ ní ìtumọ̀ ìṣirò lábẹ́ àwọn ìtumọ̀ tí a ṣàyẹ̀wò. Èyí kò fi hàn pé wọ́n dọ́gba pátápátá nínú gbogbo àwùjọ. Àwọn àpẹẹrẹ náà, ọjọ́ orí àwọn tó wà nínú wọn àti ààlà tí a yàn ń dín agbára láti sọ àbájáde náà di òfin gbogbogbò kù; àwùjọ orí ayélujára tó dá lórí ìrònú àwòrán yóò ní ọ̀nà mìíràn láti kó àwọn olùkópa jọ. Dance et al., 2022
Kí ni o lè mọ ní tòótọ́ láti inú ìdánwò orí ayélujára?
Ìwé ìbéèrè lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣàpèjúwe ìrònú àwòrán tí o ròyìn àti láti ṣàlàyé àwọn ọ̀rọ̀ tí a ń lò fún un. Kò yẹ kí ó sọ àbájáde kékeré di àyẹ̀wò àìsàn tàbí ìsọ pé o ní ọgbọ́n tó kéré. Àwọn ẹ̀ka inú ìwádìí ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ jẹ́ ọ̀nà ìṣírò fún ìwádìí, kì í ṣe òfin gbogbogbò fún gbogbo ìwé ìbéèrè orí ayélujára. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Bákan náà, àwọn orísun wọ̀nyí kò fi ìlànà ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ hàn pé yóò dá ìrònú àwòrán tó ṣe kedere sílẹ̀ dájú fún ẹni tí kò ròyìn rẹ̀. Ohun tó bójú mu ni lílóye ìyàtọ̀ láàárín àwọn ènìyàn àti ààlà ìwọ̀n náà, dípò ṣíṣe ìlérí ìwòsàn tàbí ìmúgbòòrò. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Àwọn nọ́ńbà 3.9% àti 0.8% wúlò gan-an nígbà tí ìtumọ̀ wọn bá tẹ̀lé wọn. Yíyọ ìtumọ̀ náà kúrò yóò mú kí ó dà bíi pé ìbéèrè méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ìdáhùn kan tó tako ara wọn. Dance et al., 2022
Gbìyànjú ìdánwò ọ̀fẹ́ tó jọ mọ́ èyí
Ìdánwò àìlè fojú inú wo àwòrán
Gbìyànjú ìwé ìbéèrè àìlè fojú inú wo àwòrán láti ṣàwárí bí o ṣe ń ṣàpèjúwe ìrònú àwòrán ojú inú tí o lè ṣe pẹ̀lú ìfẹ́. Ka ìtọ́sọ́nà ìwọ̀n rẹ̀, kí o sì ka àbájáde náà sí ìròyìn ara ẹni. Àwọn ìpín ọgọ́rùn-ún tí a tẹ̀ jáde kò fi àyẹ̀wò àìsàn rẹ tàbí ipò rẹ láàárín àwọn olùlò Helibrain múlẹ̀.
Àwọn ìbéèrè tó wọ́pọ̀
Ṣé ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ náà jẹ́ 0.8% tàbí 3.9%?
Àwọn méjèèjì wá láti inú ìwádìí kan náà tí ó kó àpẹẹrẹ jọ, ṣùgbọ́n wọ́n lo ìtumọ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: àìsí pátápátá tí a ròyìn àti àgbègbè ìrònú àwòrán tí kò lágbára tó gbòòrò jù. Dance et al., 2022
Ṣé àìlè fojú inú wo àwòrán túmọ̀ sí pé ènìyàn kì í lá àlá?
Kò sí òfin gbogbogbò tó tẹ̀lé e. Ìwádìí àkọsílẹ̀ ìrònú àti ìwà náà ròyìn pé ìrírí ìrònú àwòrán àti àlá yàtọ̀ láàárín àwọn ènìyàn. Dawes et al., 2020
Ṣé ìrònú àwòrán tó rẹ̀wẹ̀sì túmọ̀ sí ìrántí ààyè tó rẹ̀wẹ̀sì?
Kò pọn dandan. Ìwádìí àwòrán ya ìrántí ohun kan sọ́tọ̀ kúrò nínú ìrántí ààyè; kò ka gbogbo ìrántí sí agbára kan ṣoṣo. Bainbridge et al., 2021
Àwọn orísun
- Dance et al. (2022). Ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ àìlè fojú inú wo àwòrán (ìrònú àwòrán tí kò lágbára) nínú gbogbo ènìyàn.
- MARKS (1973). Àwọn ìyàtọ̀ nínú ìrònú àwòrán ojú inú nígbà tí a bá rántí àwòrán.
- Keogh et al. (2018). Ọkàn afọ́jú: Àìsí ìrònú àwòrán ojú inú nípasẹ̀ ìmọ̀lára nínú àìlè fojú inú wo àwòrán.
- Zeman et al. (2015). Ìgbésí ayé láìní ìrònú àwòrán – àìlè fojú inú wo àwòrán láti ìbí.
- Zeman et al. (2020). Phantasia – Ìjẹ́pàtàkì àkóbá ìpele ìfọkànsìn ìrònú àwòrán ojú inú tó ga tàbí tó rẹ̀wẹ̀sì ní gbogbo ìgbésí ayé.
- Pearson (2019). Ìrònú ẹ̀dá ènìyàn: ìmọ̀-ẹ̀rọ ọpọlọ nípa ìrònú àwòrán ojú inú.
- Dawes et al. (2020). Àkọsílẹ̀ ìrònú, ìrántí àti àlá onírúurú ìmọ̀lára nínú àìlè fojú inú wo àwòrán.
- Bainbridge et al. (2021). Ìwọ̀n àìlè fojú inú wo àwòrán nípasẹ̀ yíya: Àwọn tí kò ní ìrònú àwòrán ojú inú ní àìlera nínú ìrántí ohun kan ṣùgbọ́n kì í ṣe ti ààyè.