Teko ea Aphantasia

Koala mahlo ’me u nahane ka apole. Na ua e bona, kapa u tseba feela hore na e shebahala joang? Tlhahlobo ea metsotso e 2 ea hore na mahlo a kelello a hao a hlakile hakae. Ke mahala, ha ho hlokahale ho ingolisa.

Ke sehlopha sa HelibrainE hlahlobiloe ke Robert(Senyesemane), moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelangE phatlalalitsoe ka E hlahlobiloe la ho qetela ka

Aphantasia ke eng?

Aphantasia ke boemo ba ho se be le litšoantšo ka leihlong la kelello. Batho ba nang le aphantasia ba ka nahana ka apole ’me ba tseba hore na e shebahala joang, empa ha ba e bone ha ba e nahana. Lentsoe lena le qapiloe ka 2015 [1]. Phuputsong e entsoeng ho batho ba baholo ba ka bang 1,000, ba ka bang 1 ho ba 25 ba tlalehile hore ba bona litšoantšo ka kelellong ka mokhoa o fokolang haholo kapa ha ba li bone ho hang [2]. Hase bokuli.

Lintlha tsa kapele

  • Seo tlhahlobo ena e se lekanyang: hore na u re litšoantšo tseo u li nahanang li hlakile hakae, ho tloha ho 1 (ha ho setšoantšo) ho isa ho 5 (li hlakile joaloka ha u li bona), hammoho le molumo, monko, tatso le ho ama, ntho e le ’ngoe bakeng sa kutlo ka ’ngoe.
  • Hase VVIQ: lenane la lipotso tsa lipatlisiso le sebelisoang ke lithuto tse ngata ke Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) [3]. Tlhahlobo ena e sebelisa lipotso tsa rona, kahoo lintlha tsa eona li ke ke tsa bapisoa ka kotloloho le lintlha tsa VVIQ.
  • E atile hakae: ho VVIQ, hoo e ka bang 3.9% ea batho ba baholo ba tlalehile hore ha ba bone litšoantšo ka kelello kapa ba li bona hanyenyane haholo; hoo e ka bang 0.8% ba tlalehile hore ha ba li bone ho hang [2].
  • Ka lehlakoreng le leng: hoo e ka bang 6% ba hlalosa litšoantšo tsa kelello e le tse hlakileng haholo, e leng seo ka linako tse ling se bitsoang hyperphantasia; hoo e ka bang 90% ba pakeng tsa maemo ana [8].
  • Hase tlhahlobo ea bongaka: aphantasia ke tsela ea ho ba le boiphihlelo, eseng lefu, ’me ha ho lenane le lekhutšoanyane la lipotso le ka e tiisang.

Tlhahlobo ena e sebetsa joang

  1. Nahana. U tla bontšoa lintho tsa letsatsi le letsatsi tse 10 tseo u lokelang ho li nahana, ka bonngoe, ebe ho latela lintho tse 4 tsa kutlo tse ling.
  2. Lekanya. Nthong ka ’ngoe, khetha hore na setšoantšo se ne se hlakile hakae, ho tloha ho "Ha ho letho" ho isa ho "Se hlakile joaloka ntho ea sebele". Koala mahlo haeba ho thusa.
  3. Sheba lintlha tsa hao. Lintlha tsa mahlo a kelello ke karolelano ea lintho tsa litšoantšo, ho tloha ho 1 ho isa ho 5. Liphetho tsa kutlo tse ling li bontšoa ka thoko.

Ha ho likarabo tse nepahetseng kapa tse fosahetseng, ’me nako ha e lekanyetsoe.

Mokhoa oa ho utloisisa sephetho sa hao

  • Ha ho litšoantšo ho hang: u khethile "Ha ho letho" nthong e ’ngoe le e ’ngoe ea litšoantšo. Hangata batho ba nang le aphantasia ba itlhalosa ka tsela ena [1].
  • Litšoantšo tse lerootho (karolelano ea 2 kapa ka tlase): litšoantšo tse ngata li ne li sa hlaka kapa li le sieo. Lithuto tse sebelisang VVIQ hangata li beha likarabo tse joalo sehlopheng sa aphantasia [2].
  • Pakeng tsa maemo ana: litšoantšo li ne li hlakile ka tekanyo e mahareng ho isa ho tse hlakileng. Ho VVIQ, batho ba ka bang 9 ho ba 10 ba araba ka tsela ena [8].
  • Litšoantšo tse hlakileng haholo (karolelano ea 4.7 kapa ho feta): hoo e ka bang ntho e ’ngoe le e ’ngoe e ne e hlakile joaloka ha u e bona. Lithuto li bitsa sena hyperphantasia [4] [8].

Likarolo tsena li latela tsela eo bafuputsi ba arolang likarabo tsa VVIQ ka eona, empa lipotso tsa rona li fapane. Ka hona, nka karolo eo e le tlhaloso ea likarabo tsa hao, eseng tekanyo.

Seo lipatlisiso li se fumaneng

  • E ile ea hlokomeloa khale. Ka 1880, Francis Galton o ile a kopa batho hore ba nahane ka tafole ea bona ea lijo tsa hoseng, ’me ba bang ba re ha ba bone letho ho hang [5].
  • Lebitso lena le lecha. Ka 2015, sehlopha sa Exeter se ile sa hlalosa batho ba 21 ba neng ba bona litšoantšo ka kelello hanyenyane kapa ba sa li bone ho hang, ’me sa bitsa boemo bona aphantasia [1]. Ho tloha ka nako eo, batho ba ka bang 2,000 ba ileng ba itseba tlhalosong eo ba arabile lipotso tsa sehlopha seo [4].
  • E ka lekanyetsoa ntle le mantsoe. Tekong ea binocular rivalry, ho nahana ka setšoantšo pele ho fetola seo batho ba se bonang ka mor’a moo ho batho ba bangata, empa eseng ho batho ba nang le aphantasia [6].
  • Hangata kutlo tse ling le tsona lia ameha. Phuputsong e ’ngoe e kholo, hoo e ka bang halofo ea batho ba nang le aphantasia ba itse ha ba khone ho nahana ka litšoantšo ka kutlo leha e le efe; ba bang ba ne ba khona ho nahana ka melumo, menko, litatso kapa ho ama [4] [7].
  • Mohopolo o sebetsa ka tsela e fapaneng. Batho ba nang le aphantasia hangata ba tlaleha hore ba hopola bophelo ba bona ba nakong e fetileng le lifahleho ka mokhoa o fokolang, ’me ba bangata ba ntse ba lora ba bona litšoantšo [4] [7].

Seo tlhahlobo ena e ka u bolellang sona le seo e ke keng ea u bolella sona

Ena ke tlhahlobo e khutšoanyane eo u itlalehelang ka eona: e bontša kamoo u hlalosang monahano oa hao kajeno, ka mantsoe a hao. Batho ba utloisisa lentsoe "hlakile" ka litsela tse fapaneng, kahoo batho ba babeli ba nang le boiphihlelo bo tšoanang ba ka fumana lintlha tse fapaneng. Tlhahlobo ena ha e fumane lefu, ’me lintlha tse tlaase kapa tse phahameng ha se bothata. Haeba u thahasella, lihlopha tsa lipatlisiso ka linako tse ling li etsa lithuto tsa litšoantšo tsa kelello tseo u ka kenang ho tsona.

Lipotso tse botsoang khafetsa

Nka tseba joang hore na ke na le aphantasia?

Leka ho nahana ka ntho eo u e tsebang, joaloka sefahleho sa motsoalle kapa monyako o ka pele oa ntlo ea hao. Haeba u tseba hore na e shebahala joang empa u sa bone letho ho hang, e ka ’na eaba u na le aphantasia. Hangata bafuputsi ba hlahloba sena ka lenane la lipotso la VVIQ [3], ’me ba bang ba boetse ba sebelisa liteko tse sa itšetleheng ka mantsoe [6]. Tlhahlobo ena e fana ka maikutlo a pele a potlakileng, eseng tlhahlobo ea bongaka.

Aphantasia e atile hakae?

Phuputsong e entsoeng ho batho ba baholo ba ka bang 1,000, hoo e ka bang 3.9% ba tlalehile hore ba bona litšoantšo ka kelello hanyenyane haholo kapa ha ba li bone ho hang; hoo e ka bang 0.8% ba tlalehile hore ha ba li bone ho hang [2]. Lithuto tse ling li fumana lipalo tse tšoanang tse tlaase, ho itšetlehile ka moeli oo li o behang.

Na aphantasia ke bothata ba bophelo?

Che. Aphantasia ke phapang tseleng eo batho ba bang le boiphihlelo ba monahano ka eona, eseng bokuli. Batho ba bangata ba bileng le aphantasia bophelo bohle ba bona ba phela bophelo bo tloaelehileng, ’me ba bangata ba tseba feela ha e se e le batho ba baholo hore batho ba bang ba bona litšoantšo ka kelello [1] [4]. Ka seoelo, motho a ka lahleheloa ke bokhoni ba ho bona litšoantšo ka kelello ka mor’a kotsi kapa bokuli ba boko; haeba bokhoni bona bo fetohile ka tšohanyetso, bua le ngaka.

Na motho a ka ba le aphantasia le ka kutlo tse ling?

E. Phuputsong e ’ngoe e kholo, hoo e ka bang halofo ea batho ba nang le aphantasia ba itse ba ne ba sa khone ho nahana ka melumo, menko, litatso kapa ho ama, empa ba bang ba ne ba khona [4]. Ke ka lebaka leo tlhahlobo ena e botsang le ka kutlo tse ling.

Na see ke VVIQ?

Che. VVIQ ke lenane la lipotso le sebelisoang ke lipatlisiso tse ngata [3]. Tlhahlobo ena ke lethathamo le lekhutšoanyane la rona la lipotso, le ngoletsoeng leqephe lena, kahoo lintlha tsa eona li sebelisa tekanyo ea tsona.

Na teko ea aphantasia ke mahala?

E. Tlhahlobo le sephetho sohle sa hao ke mahala: ha ho hlokahale ho ingolisa, ho fana ka imeile kapa ho lefa.

Liteko tse amanang

Sheba liteko tsohle tse 43 tsa boko tsa mahala

U batla ho ikoetlisa ka sena letsatsi le letsatsi? App ea Helibrain (hona joale e fumaneha ka Senyesemane) e na le moralo oa mahala le meralo e lefelloang.

Lipotso tse botsoang hangata

Mehloli

  1. Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
  2. Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
  3. Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
  4. Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
  5. Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
  6. Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
  7. Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
  8. Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107

Kamoo re entseng leqephe lena kateng: le ngotsoe ke sehlopha sa Helibrain ho latela liphuputso tse thathamisitsoeng ka holimo, ’me la hlahlojoa ke Robert(Senyesemane) (moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelang) ka 2026 Pudungwana 4. Rea le nchafatsa ha mehloli e fetoha.