Афантази-муха ду?
Афантази — ойланан бӀаьрганашца сурт хьажа йиш яц хилар. Афантази йолчу нахана яблокан хьажам хиларан хьакъахьа хууш хилча а, цуьнан сурт ойла йича гоц. «Афантази» термина 2015 шарахь кхолладина [1]. 1,000 адаманна хийцам беш хьажам кхочуш йича, 25 адамех 1 адамо гуш долу сурташ йоккха йа цхьана а ца хилар дийцина [2]. И хилам кхелла яц.
Хьалха хьажамаш
- ХӀун хьажадо хьажа: хьо ойланан сурташ хьан хьажа хилар дийца, 1 (сурт яц) тӀера 5 (хьажачу санна гуш) йоьллуш, тӀаккха хезар, хеза, хьажа а, тийга а.
- VVIQ яц: дӀайолучу талламашка кхочушдеш долу гӀуллакх Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) ду [3]. ХӀокху хьажамехь тхан хьалха долу хаттарш лелош ду, цундела цуьнан хьисапаш VVIQ хьисапашца цхьаьна нийса хьажа йиш яц.
- Массо хилар: VVIQ талламехь, адамашна 3.9% гуш долу сурташ йоккха йа дац дийцина, 0.8% ца хилар дийцина [2].
- Кхин а йоккха сурт: адамашна 6% хьажамаш тамашийна гуш хилар дийца, хӀундаккха гиперфантази ма-аллара; 90% йуккъера йоьллуш ду [8].
- Диагноз яц: афантази — адамо дӀахӀоттам хьажарехь кхин хилам, цаьрга дехар яц; йоккха ца йолу хаттаршца цуьнан чулацам чӀагӀа йиш яц.
Хьажам муха болу
- Ойлае. Хьуна дӀахӀоттадеш долу дика хӀуманаш 10 гӀур ду, цхьа-хьа хӀума, тӀаккха кхин сезамашна 4 хӀума.
- Багахь дӀаязде. Цхьана хӀумана юкъара, сурт хьан хьажа хилар харжа: «Цхьа а хӀума дац» тӀера «Хьажачу хӀуман санна гуш ду» тӀекхаччалц. Дика хилча бӀаьргаш къайлаяха.
- Хьан хьисап хьажа. Ойланан суртан хьисап — сурташна дуьхьал цхьаьна йина бӀаьрган хьисап ду, 1 тӀера 5 кхаччалц. Кхин сезамаш хӀотта аьлла хьажа.
Нийса жоп йац, хӀумма а хан лоруьйтур яц.
Хьан бепиг хьажа
- Сурт цхьа а ца хилар: хӀора суртан хаттарна «Цхьа а хӀума дац» харжина. Афантази йолчу нахана массо хан цу хьажамца хьоьжу [1].
- Цаьрга дуьхьал сурт (йуккъера 2 йа кӀезиг): сурташ тӀехь бараш дац йа кӀезиг гуш хилар. VVIQ лелош долу талламашка цу хьажамаш афантазица цхьана хьажаш хила йиш йолуш ду [2].
- Йукккехь: бараш хьажаш йа гуш долу сурташ. VVIQ талламехь 10 адамех 9 цу хьажамца жоп ло [8].
- Тамашийна гуш долу сурташ (йуккъера 4.7 йа доккха): массо хӀума хьажачу санна гуш хилар. Талламашка цуьнан цӀе гиперфантази ю [4] [8].
ХӀокху йуккъерат хьажамаш VVIQ жопаш къасто талламхоша лелош йолу амална тӀехь ду, амма тхан хаттарш кхин ду, цундела хӀара диапазон хьан жопашан дӀахӀоттам санна лела, хьисап санна дац.
Талламашка хӀун хьажадина
- Цуьнан хьалха дуьйна хаьийна. 1880 шарахь Фрэнсис Гальтон адамашка царна йиш йолу гӀирсаш дийнахьара столехь хьажа аьлла, цхьабарашна цхьа а хӀумма гуш дац аьлла [5].
- Цуьнан цӀе кхаьчнарг кхаьчна. 2015 шарахь Эксетерехь йолу тобан 21 стагана визуальни образаш кхолла ца хууш я массо а ца хууш хилар сурттайина, цу хӀуманна афантази цӀе тиллира [1]. Цуьнан тӀаьхьа, шайн хьалхе хилар къастийна 2,000 сов адамо тобан хаттаршна жоп делла [4].
- Дошаш аьлла боцуш а хьажа йиш ю. Шина бӀаьсташка хьажаран экспериментехь, суьрта хьажа ойла йича, тӀаккха адамашна хӀун гуш хилар хийцало; амма афантази йолуш бершна и хийцам хила ца тарло [6].
- Массо сенсаш а цуьнца йолу. Йоккха талламехь афантази йолуш адамашкахь йуккъе йисте хӀарашна йоккха йукъаралла, шен сенсехь а цхьа образ а кхолла ца хууш хилар аьлла; вукхарашна цхьаьна хезаш, кхаш, тастамаш я гӀуллакх кхолла йиш йолу [4] [7].
- Дицдар кхин тайпана ду. Афантази йолуш адамаш шайн дехарехь хиларах а, бетташ диц ца даран чӀагӀо йоьху; царах дукхахбарашна хӀинца а суртехь бӀаьргашца кхолла хьоьжу [4] [7].
ХӀокху хьажамца хӀун хьажа йиш ю, хӀун яц
ХӀара кӀезиг долу, хьо-шенна дийцачу жопашна тӀехь долу хьажам ду: тахана хьан ойла муха хилар хьо-шен дешнашца дийца. «Гуш» ма-хиллара адамашна кхин-кхин маьӀна ду, цундела цхьаьна ойла долу шина адаман хьисап кхин хила йиш ю. Иза диагноз яц, кӀезиг йа доккха хьисап проблем яц. Хьуна хьажарна хаза хилча, талламаш кхочушдеш йолу дӀайолучу тобанашка хьажамехь дакъалаца йиш йолуш ду.
Хаттарш дехарш
Афантази йолуш хилар муха хаа?
Хьуна хьалха хьажа йиш йолу хӀума ойлае: ма-масала, доттагӀан бӀаьргаш йа хьан цӀенна кӀел долу Ӏалам. Цу хӀуманан хьажам хьуна хууш хилча а, сурт цхьа а ца гуш хилча, афантази хила тарло. Талламхоша дика VVIQ хаттар лелош хьажа [3], а цхьаболчара дешнашна тӀехь доцу талламаш а лелош ду [6]. ХӀокху хьажамца хьалхарчу хьажам бен кхочуш хир яц, диагноз яц.
Афантази массо а адамашкахь хилара маьӀна хӀун ду?
1,000 адаман хьажам хьажарехь, адамашна 3.9% гуш долу сурташ кӀезиг йа дац хилар дийцина, 0.8% цхьа а ца хилар дийцина [2]. Кхин талламашка а цу тайпана кӀезиган хьисапаш хьоьжу, хьан йукъара къаста хӀума шенгахь ю.
Афантази кхело я?
Яц. Афантази — адамашна ойла дӀахӀоттадарехь хила йиш йолу кхин хилам ю, кхело яц. Афантазица дехаш долу адамаш дӀахӀоттам хиларх дуьхьа деша дехаш ду, уьш дуккха а бераллахь кхечу адамашна сурташ гуш хилар хаац [1] [4]. Цхьадолу хенахь мийла кхиам йа хьаста тӀаьхье сурташ го ца хилар ду; хьан хьажам кхин хиламашца хувцалуш хилча, докторах дехар де.
Кхин сезамашна а афантази хила мегар дуй?
ХӀаъ. Йоккха талламехь афантази йолуш адамашкахь йуккъе йисте хӀарашна хезаш, кхаш, тастамаш я гӀуллакх а кхолла ца хууш хилар аьлла, вукхарашна и кхолла йиш йолу [4]. Цуьндела хӀара таллам бусалбан сенсаш дӀаьхьа а хаттар ду.
ХӀара VVIQ дуй?
Яц. VVIQ — талламашка кхочушдеш долу хаттарш ду [3]. ХӀара тхан шен хьалха йолу, кӀезиг хаттарш йолу тоба ю, хӀокху агӀонна язйина, цундела хьисап цхьана шкалаца хьоьжу.
Афантази тест бепиг буьй?
ХӀаъ. Хьажам а, хьан кхочушчу хьисап а бепиг бу: регистраци яц, электронни поьшта яц, хьакъахьа а яц.
Йукъара тесташ
- Психологин бӀешераллин 5 хьажамаш тестХьан психолойн дийнахьара 5 кхачам, йуккъералла юькъара долу 50 гӀуллакх-хьажамашка тӀехь.
- Гуш долчун диц ца даран тестКвадраташца кеп ойланехь ларъян йиш йолу хьажар.
- Кхоллараллин тестИнгали моттХьоьга хуьлу дошаш царна юкъара цхьаьна хетарш дац хилар хьажар.
Бесплатни мозган тесташ 43 хьажа
ХӀара дийнахьарна хийца лаьам буй? Helibrain апп (хӀинца ингали моттехь ду) тӀехь бесплатни а, мах болуш а планаш ю.
ХӀара агӀо хьостанна хьеха: Афантази тест. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ce/aphantasia-test. CC BY 4.0.
Хаттарш
How this test works
This check asks how vivid your mind's eye is. You picture 10 everyday scenes, such as a friend's face or a sunset, and rate each one from 1 (nothing) to 5 (as clear as the real thing). Then you rate one sound, one smell, one taste and one touch. Your score is the average of the 10 picture ratings. There are no right answers and no clock. Psychologists have asked people to rate their mental pictures since Francis Galton did so in 1880.
Version 1 · Cite this test:
Helibrain (2026). Aphantasia test, v1. https://helibrain.com/aphantasia-test/methods
Хаамийн гӀайгӀане
- Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
- Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
- Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
- Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
- Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
- Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
- Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
- Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107
ХӀара агӀо муха кечйина: хьалха дӀаязйина талламашка тӀехь Helibrain тобанан язйина, а Robert(Ингали мотт) (биофизикахь докторант) хьажийна 2026 ноябрь 4. Хьасташ хийцалуш йолуш, тхо агӀо дийр ду.