Buuka ogende ku birimu

Ekigezo ky’obutalaba bifaananyi mu birowoozo

Ggalawo amaaso olowooze ku ppomo. Ogiraba mu birowoozo byo, oba omanyi bukozi engeri gy’efaanana? Weekebejje okumala eddakiika 2 okulaba engeri ebifaananyi mu birowoozo byo gye birabika obulungi. Kya bwereere, tewetaagisa kwewandiisa.

Byawandiikibwa ttiimu ya HelibrainKeekenneenyezeddwa Robert(Olungereza), eyeetegekera diguli ya PhD mu biophysicsKyafulumizibwa Kyekenneenyezeddwa omulundi ogwasembayo

Obutalaba bifaananyi mu birowoozo kye ki?

Aphantasia kitegeeza obutalaba bifaananyi mu liiso ly'ebirowoozo. Abalina aphantasia basobola okulowooza ku ppomme era ne bamanya bw'efaanana, naye tebagiraba mu birowoozo byabwe. Ekigambo kino kyatandikibwawo mu 2015 [1]. Mu kunoonyereza okwabuuza abantu abakulu nga 1,000, nga 1 ku 25 baagamba nti balina ebifaananyi eby'amaaso ebinafu nnyo oba tebalina na kimwe [2]. Si bulwadde.

Ebikulu mu bufunze

  • Ekigezo kino kye kipima: engeri gy’ogamba nti ebifaananyi by’olowoozaako gye birabika obulungi, okuva ku 1 (tewali kifaananyi) okutuuka ku 5 (birabika nga bw’olaba ekintu ekituufu), n’ekintu kimu eky’amaloboozi, ekiwunya, eky’okulozaako n’eky’okukwatako.
  • Si VVIQ: ekibuuzo ky’okunoonyereza okusinga okukozesebwa mu kunoonyereza ye Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) [3]. Ekigezo kino kikozesa ebibuuzo byaffe, kale obubonero bwakyo tebusobola kugeraageranyizibwa butereevu ku bubonero bwa VVIQ.
  • Engeri gye kiri ekya bulijjo: ku VVIQ, abantu abakulu nga 3.9% baagamba nti ebifaananyi byabwe bitono nnyo oba tebabirina, ate nga 0.8% baagamba nti tebabirina n’akatono [2].
  • Ku ludda olulala: abantu nga 6% bagamba nti ebifaananyi byabwe birabika bulungi nnyo, ekiseera ekimu ekiyitibwa hyperphantasia; nga 90% bali wakati [8].
  • Si kwezuula ndwadde: obutalaba bifaananyi mu birowoozo ngeri ya kuwulira ebintu, si bulwadde, era tewali kibuuzo kifunze kiyinza kukakasa nti obulina.

Engeri okwekebejja gye kukolamu

  1. Lowooza. Ojja kuweebwa ebintu 10 ebya bulijjo obifumiitirizeeko, kimu ku kimu, oluvannyuma n’ebintu 4 eby’okwekebejja obusobozi obulala obw’okuwulira.
  2. Laga obungi. Ku buli kimu, londa engeri gye kyabadde kirabika obulungi okuva ku "Tewali kintu" okutuuka ku "Kirabika nga ekintu ekituufu". Ggalawo amaaso bwe kiba nga kikuyamba.
  3. Laba obubonero bwo. Obubonero bwo obw’ebifaananyi mu birowoozo bwe kigero ky’obubonero bw’ebifaananyi, okuva ku 1 okutuuka ku 5. Obusobozi obulala obw’okuwulira bulagibwa bwokka.

Tewali kuddamu kutuufu oba kukyamu, era tewali kiseera kikugendererwamu.

Engeri y’okutegeera ebivudde mu kigezo

  • Tewali bifaananyi n’akatono: Olonze "Tewali kintu" ku buli kibuuzo ky’ekifaananyi. Abantu abalina obutalaba bifaananyi mu birowoozo batera okwewuza bwe batyo [1].
  • Ebifaananyi ebirabika katono (ekigero kya 2 oba wansi): ebifaananyi ebisinga byali tebitegeerekeka bulungi oba nga tebiriiwo. Mu kunoonyereza okukozesa VVIQ, okuddamu ng’okwo kutera okugattibwa awamu n’obutalaba bifaananyi mu birowoozo [2].
  • Wakati: ebifaananyi birabika bulungi katono okutuuka ku bulungi. Ku VVIQ, abantu nga 9 ku 10 baddamu bwe batyo [8].
  • Ebifaananyi ebirabika obulungi nnyo (ekigero kya 4.7 oba okusingawo): kumpi buli kintu kyabadde kirabika nga bw’olaba ekituufu. Mu kunoonyereza kino kiyitibwa hyperphantasia [4] [8].

Emitendera gino gigoberera engeri abanoonyereza gye bagabamu eby’okuddamu bya VVIQ, naye ebibuuzo byaffe bya njawulo, kale mutendera guno gutwale ng’ennyonnyola y’eby’okuddamu byo, si kipimo.

Ebizuuliddwa mu kunoonyereza

  • Kyakizuulibwa dda. Mu 1880, Francis Galton yasaba abantu okulowooza ku mmeeza yaabwe ey’ekyenkya, era abamu ne bagamba nti tebaalaba kintu kyonna [5].
  • Erinnya lyakyo lipya. Mu 2015, ttiimu y’e Exeter yannyonnyola abantu 21 abaali balina ebifaananyi ebitono nnyo oba nga tebabirina, n’ekiyita obutalaba bifaananyi mu birowoozo [1]. Okuva olwo, abantu nga 2,000 abeetegedde mu kunoonyereza, bazzeemu ebibuuzo bya ttiimu eno [4].
  • Kisobola okupimibwa awatali bigambo. Mu kugezesa okulaba n’amaaso gombi, okusooka okulowooza ku kifaananyi kukyusa ekyo abantu kye balaba oluvannyuma mu bantu abasinga, naye tekikola bwe kityo mu bantu abalina obutalaba bifaananyi mu birowoozo [6].
  • Obusobozi obulala obw’okuwulira butera okugendako wamu nakyo. Mu kunoonyereza okumu okunene, nga ekitundu ky’abantu abalina obutalaba bifaananyi mu birowoozo baagamba nti tebalina bifaananyi mu ngeri yonna ey’okuwulira; abalala basobola okulowooza ku maloboozi agamu, empewo, obuwoomi oba okukwata [4] [7].
  • Okujjukira kukola mu ngeri ya njawulo. Abantu abalina obutalaba bifaananyi mu birowoozo batera okutegeeza nti bajjukira obulamu bwabwe obwayita n’amaaso g’abantu mu ngeri ennafu, era abasinga bakyaloota ebifaananyi [4] [7].

Ekigezo kino kye kiyinza n’ekitayinza kukutegeeza

Kuno kwe kwebuuzako okufunze: kulaga engeri gy’onnnyonnyolamu ebirooto byo leero, mu bigambo byo. Abantu bategeera mu ngeri za njawulo ekitegeeza "okulabika obulungi", kale abantu babiri abayita mu kintu kye kimu mu birowoozo bayinza okufuna obubonero obutafaanana. Tekizuula bulwadde, era obubonero obutono oba obungi si buzibu. Bw’oba oyagala okumanya ebisingawo, ebibinja by’abanoonyereza oluusi bikola okunoonyereza ku bifaananyi mu birowoozo kw’oyinza okwetabamu.

Ebibuuzo ebitera okubuzibwa

Nnyinza ntya okumanya oba nnina obutalaba bifaananyi mu birowoozo?

Gezaako okulowooza ku kintu ky’omanyi, ng’amaaso ga mukwano gwo oba oluggi lw’ennyumba yo olw’omu maaso. Bw’omanya engeri gye bifaanana naye nga tolaba kintu kyonna, oyinza okuba n’obutalaba bifaananyi mu birowoozo. Abanoonyereza batera okukebejja kino nga bakozesa ebibuuzo bya VVIQ [3], ate abamu bakozesa n’okugezesa okutali kwesigama ku bigambo [6]. Ekigezo kino kiwa endowooza eyasooka mu bwangu, si kwezuula ndwadde.

Obutalaba bifaananyi mu birowoozo bwa bulijjo kwenkana wa?

Mu kunoonyereza okwabuuzibwamu abantu abakulu nga 1,000, nga 3.9% baagamba nti ebifaananyi mu birowoozo byabwe bitono nnyo oba tebabirina, ate nga 0.8% baagamba nti tebabirina n’akatono [2]. Okunoonyereza okulala kuzudde emiwendo emitono egifaanana, okusinziira ku kkomo lye bateekawo.

Obutalaba bifaananyi mu birowoozo bulwadde?

Nedda. Obutalaba bifaananyi mu birowoozo njawulo mu ngeri abantu gye bawuliramu okuteebereza, si bulwadde. Abantu abasinga ababadde nabwo okuva lwe baazaalibwa babeera obulamu obwa bulijjo, era bangi bakizuula nga bakulu nti abantu abalala ddala balaba ebifaananyi mu birowoozo [1] [4]. Emirundi emitono, omuntu asobola okufiirwa obusobozi obwo oluvannyuma lw’obuvune mu bwongo oba obulwadde; bw’obusobozi bwo obwo bukyuse mangu, yogera ne musawo.

Omuntu asobola obutaba na bifaananyi mu ngeri endala ez’okuwulira?

Yee. Mu kunoonyereza okumu okunene, nga ekitundu ky’abantu abalina obutalaba bifaananyi mu birowoozo baagamba nti nabo tebasobola kulowooza ku maloboozi, empewo, obuwoomi oba okukwata, ate abalala baali basobola [4]. Eyo ye nsonga lwaki ekigezo kino kibuuza ne ku busobozi obulala obw’okuwulira.

Kino kye VVIQ?

Nedda. VVIQ kye kibuuzo okusinga okukozesebwa mu kunoonyereza [3]. Ekigezo kino kikozesa ebibuuzo byaffe ebifunze, ebyawandiikibwa ku mukutu guno, kale obubonero bwakyo bukozesa ekipimo kyabwo.

Ekigezo ky’obutalaba bifaananyi mu birowoozo kya bwereere?

Yee. Okwekebejja n’ebivudde mu kigezo byo byonna bya bwereere: tewetaagisa kwewandiisa, kuwa email oba kusasula.

Laba ebigezo byonna eby'obwongo eby'obwereere 43

Oyagala okukolako ku kino buli lunaku? Apulikeshoni ya Helibrain (mu Lungereza mu kiseera kino) erina enteekateeka ey'obwereere n'enteekateeka ezisasulwa.

Juliza olupapula luno: Ekigezo ky’obutalaba bifaananyi mu birowoozo. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/lg/aphantasia-test. CC BY 4.0.

Ebibuuzo ebibuuzibwa ennyo

How this test works

This check asks how vivid your mind's eye is. You picture 10 everyday scenes, such as a friend's face or a sunset, and rate each one from 1 (nothing) to 5 (as clear as the real thing). Then you rate one sound, one smell, one taste and one touch. Your score is the average of the 10 picture ratings. There are no right answers and no clock. Psychologists have asked people to rate their mental pictures since Francis Galton did so in 1880.

Version 1 · Cite this test:

Helibrain (2026). Aphantasia test, v1. https://helibrain.com/aphantasia-test/methods

Full method →

Ebyawandiikibwa ebyesigamiziddwako

  1. Zeman A, Dewar M, Della Sala S (2015). Lives without imagery: congenital aphantasia. Cortex 73:378–380. doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
  2. Dance CJ, Ipser A, Simner J (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population. Consciousness and Cognition 97:103243. doi.org/10.1016/j.concog.2021.103243
  3. Marks DF (1973). Visual imagery differences in the recall of pictures. British Journal of Psychology 64(1):17–24. doi.org/10.1111/j.2044-8295.1973.tb01322.x
  4. Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia: the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi.org/10.1016/j.cortex.2020.04.003
  5. Galton F (1880). Statistics of mental imagery. Mind 5(19):301–318. doi.org/10.1093/mind/os-V.19.301
  6. Keogh R, Pearson J (2018). The blind mind: no sensory visual imagery in aphantasia. Cortex 105:53–60. doi.org/10.1016/j.cortex.2017.10.012
  7. Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi.org/10.1038/s41598-020-65705-7
  8. Wright DJ, Scott MW, Kraeutner SN, et al. (2024). An international estimate of the prevalence of differing visual imagery abilities. Frontiers in Psychology 15:1454107. doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1454107

Engeri gye twatondamu omuko guno: gwawandiikibwa ttiimu ya Helibrain nga basinziira ku kunoonyereza okuli waggulu, era ne gukeberebwa Robert(Olungereza) (eyeetegekera diguli ya PhD mu biophysics) nga 4 Novemba 2026. Tugulongoosa ensibuko bwe zikyuka.