Kluczowe dowody i liczby
| Rodzaj zadania | Czego wymaga | O czym świadczy poprawna odpowiedź |
|---|---|---|
| Rozpoznawanie | Wskazania lub rozpoznania słowa albo znaczenia | Znajomość receptywna w warunkach danego zadania |
| Przypominanie z podpowiedzią lub produkcja językowa | Przywołania formy lub znaczenia na podstawie wskazówki | Silniejsza zdolność przywoływania z pamięci w danym zadaniu |
| Spontaniczne mówienie | Dobierania i tworzenia wypowiedzi w kontekście | Sprawność obejmująca słownictwo i inne umiejętności |
W badaniu Webba zastosowano odpowiadające sobie receptywne i produktywne zadania tłumaczeniowe, a odpowiedzi oceniano na różnych poziomach znajomości słów. Wynik nie określa stałego stosunku słownictwa czynnego do biernego. W szczególności rozróżnienie oceniania znajomości częściowej i pełnej pokazuje, że przyjęta definicja znajomości słowa zmienia obserwowaną różnicę. Webb, 2008
Dlaczego rozpoznawanie może wydawać się łatwiejsze
Wskazówka w zadaniu może dostarczać informacji, których brakuje przy samodzielnym przywoływaniu z pamięci. Laufer i Goldstein rozróżniają znajomość słownictwa według jej siły i formatu testu, w tym rozpoznawania i przypominania. To ujęcie pomaga wyjaśnić, dlaczego wybranie znajomego znaczenia nie jest równoznaczne z szybkim przywołaniem słowa podczas rozmowy. Laufer et al., 2004
Wielkość zasobu słownictwa zależy też od jednostki liczenia. W obszernym artykule o słownictwie angielskim rozróżniono typy form pisanych, lematy i rodziny wyrazów skupione wokół wyrazu podstawowego. Znajomość kilku form fleksyjnych nie musi oznaczać znajomości tej samej liczby niezależnych jednostek leksykalnych. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Czy duży zasób słownictwa receptywnego pomaga w czytaniu?
Może sprawić, że większa część tekstu będzie przystępna, ale pokrycie tekstu znanym słownictwem nie jest pełną miarą rozumienia. Nation analizuje, ile rodzin wyrazów pokrywa materiały pisane i mówione, natomiast Schmitt i współpracownicy stwierdzają względnie ciągły związek między pokryciem tekstu znanymi słowami a rozumieniem. Osiągnięcie określonej liczby znanych słów nie powoduje automatycznego przejścia do pełnego zrozumienia. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
Co na to wpływa?
Dlaczego o kontakcie z językiem i ćwiczeniach trzeba mówić precyzyjnie
Badanie Webba nad powtarzaniem sprawdza, jak wielokrotny kontakt ze słowami wpływa na różne wymiary ich znajomości. Przemawia za rozróżnianiem częściowego nauczenia się od pełniejszego opanowania; nie ustala uniwersalnej liczby powtórzeń, po której każde słowo staje się dostępne w spontanicznej mowie. Trudność słowa, kontekst i zadanie wykonywane podczas nauki nadal mają znaczenie. Webb, 2007
Badanie wielkości zasobu słownictwa opisuje związki z wiekiem i wykształceniem oraz omawia skumulowany kontakt z językiem jako ich wyjaśnienie. Tych obserwacyjnych zależności nie należy przedstawiać jako zmierzonego indywidualnego dziennego tempa nauki ani obietnicy, że określona ilość czytania zapewnia stały przyrost słownictwa czynnego. Brysbaert et al., 2016
A co z wiekiem, płcią i językiem?
Rozróżnienie między rozpoznawaniem a produkcją językową ma zastosowanie przy projektowaniu zadań, ale cytowane badania osób uczących się języka nie dostarczają uniwersalnego przelicznika uwzględniającego wiek lub płeć. Interpretacja zależy od tego, czy badany język jest językiem ojczystym, od poziomu jego opanowania i od konkretnego zestawu słów. Oszacowań dla angielskiego nie należy przenosić bez zmian na inne języki o odmiennej morfologii i innych zasadach liczenia. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Szybkość czytania również różni się w zależności od doświadczenia językowego i celu. Wolniejszego czytania lub niepewnego mówienia nie da się w pełni wyjaśnić jednym wynikiem pomiaru wielkości zasobu słownictwa. Rozumienie i tworzenie wypowiedzi wiążą się z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi przetwarzania informacji. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
Co można realistycznie zmierzyć?
Wybierz zadanie odpowiadające pytaniu. Test rozpoznawania pozwala śledzić rozpoznawanie przy zastosowanych w nim wskazówkach; do oceny przywoływania form z pamięci w badanym kontekście potrzebne jest zadanie produktywne. Porównanie obu wymaga porównywalnej treści i jasno określonych zasad oceniania. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Ćwiczenie przywoływania z pamięci może mieć znaczenie, gdy celem jest właśnie ta umiejętność, ale te badania nie dostarczają programu gwarantującego płynność mówienia. Rzetelnie można mówić o poprawie określonego aspektu znajomości słów, zamiast twierdzić, że jeden wynik receptywny odzwierciedla wszystko, co potrafisz powiedzieć, zrozumieć lub zapamiętać. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Wypróbuj powiązany bezpłatny test
Test słownictwa
Wykonaj test słownictwa jako zadanie rozpoznawania słów i przeczytaj objaśnienie zasad liczenia oraz oceniania. Nie mierzy on całego zasobu słownictwa czynnego używanego przez ciebie w mowie ani nie przewiduje stałego stosunku rozpoznawania do produkcji językowej.
Częste pytania
Czy zasób słownictwa biernego jest zawsze dwa razy większy od czynnego?
Nie ustalono uniwersalnego stosunku. Obserwowana różnica zmienia się w zależności od słów, formatu zadania i wymaganego poziomu znajomości. Webb, 2008
Czy rozpoznanie słowa oznacza, że w pełni je znam?
Świadczy o znajomości wymaganej w danym zadaniu. Przypominanie, dogłębna znajomość znaczenia i użycie w kontekście mogą wymagać innych informacji. Laufer et al., 2004
Czy wynik testu słownictwa pozwala przewidzieć rozumienie tekstu?
Może dostarczyć kontekstu, ale pokrycie tekstu znanymi słowami i rozumienie są miarami powiązanymi, a nie tożsamymi. SCHMITT et al., 2011
Źródła
- Brysbaert et al. (2016). How Many Words Do We Know? Practical Estimates of Vocabulary Size Dependent on Word Definition, the Degree of Language Input and the Participant’s Age.
- Nation (2006). How Large a Vocabulary is Needed For Reading and Listening?.
- Laufer et al. (2004). Testing Vocabulary Knowledge: Size, Strength, and Computer Adaptiveness.
- Webb (2008). RECEPTIVE AND PRODUCTIVE VOCABULARY SIZES OF L2 LEARNERS.
- Webb (2007). The Effects of Repetition on Vocabulary Knowledge.
- Nagy et al. (1984). How Many Words Are There in Printed School English?.
- Brysbaert (2019). How many words do we read per minute? A review and meta-analysis of reading rate.
- SCHMITT et al. (2011). The Percentage of Words Known in a Text and Reading Comprehension.
Cytuj tę stronę: Dlaczego rozpoznaję słowa, których nie potrafię użyć w rozmowie?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/pl/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.
Poznaj zdolność, której dotyczy ta odpowiedź
Poznaj sposoby pomiaru, porównania wiekowe i dowody na to, co wpływa na wyniki.
Wszystkie zdolności poznawcze