Jya ku bikubiye muri paji

Amagambo no gusoma

Kuki nshobora kumenya amagambo ariko nkabura uko nyakoresha mvuga?

Kumenya ijambo uribonye no kuribona mu bwenge kugira ngo urivuge ni imirimo ibiri itandukanye, kandi nta rugero rusange rwo guhinduramo ijanisha rihuza ingano y’ubumenyi bw’amagambo bw’ubwo buryo bubiri. Mu bushakashatsi bwagereranyije ibyiciro bitatu by’inshuro ijambo rikoreshwamo, ubumenyi bwo kumenya amagambo bwarutaga ubwo kuyakoresha igihe hasabwaga kuyamenya byimazeyo, ariko uburyo bwo kubara ubumenyi bw’igice bwagaragaje ishusho itandukanye. Webb, 2008

Isuzume (Icyongereza)
Igitabo gifunguye gifite ikintu kizengurutse cy’ubururu kireremba n’agace k’igikinisho cyo guteranya amashusho k’umweru.

Byateguwe n’itsinda rya HelibrainByasuzumwe bwa nyuma

Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi

Ubwoko bw’umukoroIcyo usabaIcyo igisubizo nyacyo kigaragaza
KumenyaKugaragaza cyangwa kumenya ijambo cyangwa igisobanuroUbumenyi bwo kumenya busabwa n’icyo kibazo
Kwibuka ubifashijwemo n’ikimenyetso cyangwa gukoreshaKuvana ijambo cyangwa igisobanuro ku kimenyetsoUbushobozi burushijeho bwo kwibuka muri uwo mukoro
Kuvuga utateguyeGuhitamo no gukoresha ururimi mu mimerere runakaUko umuntu akora akoresheje amagambo n’ubundi buhanga

Ubushakashatsi bwa Webb bwakoresheje uburyo bwo guhindura bwagereranyaga kumenya no gukoresha amagambo, maze bubara ibisubizo hakurikijwe inzego zitandukanye z’ubumenyi. Ibyavuye mu bushakashatsi ntibigaragaza igipimo gihoraho gihuza amagambo umuntu ashobora gukoresha n’ayo ashobora kumenya gusa. By’umwihariko, itandukaniro riri hagati yo kubara ubumenyi bw’igice n’ubwuzuye ryerekana ko icyitwa kumenya ijambo gihindura uko icyuho kigaragara. Webb, 2008

Impamvu kumenya ijambo bishobora koroha

Ikimenyetso cyatanzwe gishobora kuguha amakuru umukoro wo kwibuka nta mfashanyo udatanga. Laufer na Goldstein batandukanya ubumenyi bw’amagambo hakurikijwe urwego rwabwo n’uburyo bwo kubupima, harimo kumenya no kwibuka. Iyi miterere ifasha gusobanura impamvu guhitamo igisobanuro kimenyerewe bitangana no kuvuga ijambo vuba mu kiganiro. Laufer et al., 2004

Ingano y’amagambo umuntu azi iterwa kandi n’uko tuyabara. Inyandiko ivuga ku magambo menshi y’Icyongereza itandukanya amagambo agaragara mu nyandiko, amagambo shingiro n’imiryango y’amagambo shingiro. Kumenya imiterere myinshi y’ijambo ihinduka ntibisobanura byanze bikunze kumenya umubare ungana w’amagambo yigenga. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

Ese kumenya amagambo menshi byafasha gusoma?

Bishobora gutuma umuntu asobanukirwa igice kinini cy’inyandiko, ariko kumenya amagambo ari mu nyandiko si igipimo cyuzuye cyo gusobanukirwa. Nation asesengura umubare w’imiryango y’amagambo akenerwa kugira ngo usobanukirwe inyandiko zanditse n’izivuzwe, naho Schmitt na bagenzi be bakabona ko isano iri hagati y’amagambo azwi n’ubusobanuro bw’inyandiko igenda ihinduka buhoro buhoro. Nta buryo bwikora buhindura umubare w’amagambo umuntu azi mo gusobanukirwa byose. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011

Ni iki kibigiraho ingaruka?

Impamvu tugomba kuvuga twitonze ku guhura n’amagambo no kuyitoza

Ubushakashatsi bwa Webb ku gusubiramo bupima uko guhura n’ijambo inshuro nyinshi bigira ingaruka ku bice bitandukanye by’ubumenyi bwaryo. Bufasha gutandukanya kwiga igice no kumenya ijambo byimazeyo; ntibugaragaza umubare rusange w’inshuro umuntu agomba guhura n’ijambo kugira ngo arikoreshe mu mvugo yisanzuye. Ingorabahizi y’ijambo, imimerere rikoreshwamo n’umukoro wo kuriga na byo biracyafite uruhare. Webb, 2007

Ubushakashatsi ku ngano y’amagambo buvuga isano iri hagati y’ubumenyi bw’amagambo, imyaka n’amashuri umuntu yize, kandi bukerekana ko guhura n’ururimi uko igihe gihita bishobora kubisobanura. Ibyo byabonetse mu kureba uko ibintu bifitanye isano ntibigomba kuvugururwa nk’igipimo cy’umuvuduko umuntu yiga buri munsi cyangwa nk’isezerano ry’uko gusoma igihe runaka bizongera umubare uhamye w’amagambo ashobora gukoresha. Brysbaert et al., 2016

Bite ku myaka, igitsina n’ururimi?

Itandukaniro riri hagati yo kumenya ijambo no kurikoresha rijyanye n’uko umukoro uteguwe, ariko ubushakashatsi bwavuzwe ku biga ururimi ntibutanga igipimo rusange gihindurwa hakurikijwe imyaka cyangwa igitsina. Ururimi rwa mbere umuntu yize, urwego agezeho n’amagambo yatoranyijwe bipimwa bihindura uko ibisubizo bisobanurwa. Ibigereranyo by’Icyongereza ntibigomba kwimurirwa uko byakabaye mu zindi ndimi zifite imiterere y’amagambo n’amategeko yo kuyabara bitandukanye. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016

Umuvuduko wo gusoma na wo uratandukana bitewe n’ubunararibonye umuntu afite mu rurimi n’impamvu asoma. Igisubizo cyo gusoma buhoro cyangwa kuvuga usheshe akanguhe ntibisobanurwa byuzuye n’umubare w’amagambo umuntu azi gusa. Gusobanukirwa no kuvuga bisaba n’indi mirimo yo gutunganya amakuru. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011

Ni iki ushobora gupima mu buryo bufatika?

Koresha umukoro ujyanye n’ikibazo ushaka gusubiza. Ikizamini cyo kumenya amagambo gishobora gukurikirana uko uyamenya ukoresheje ibibazo gitanga; kugira ngo usuzume uko uyibuka ukayakoresha mu mimerere yapimwe, hakenewe umukoro wo kuyakoresha. Kugereranya ibyo byombi bisaba gukoresha ibikoresho bisa no gushyiraho amategeko asobanutse yo kubara amanota. Laufer et al., 2004 Webb, 2008

Kwitoza kwibuka amagambo bishobora gufasha kugera ku ntego yo kuyibuka, ariko ubu bushakashatsi ntibutanga gahunda yizewe yo kunoza ubuhanga bwo kuvuga. Ibyo wavuga mu kuri ni uko hari igice runaka cy’ubumenyi bw’ijambo cyateye imbere, aho kuvuga ko amanota yo kumenya amagambo gusa agaragaza ibyo ushobora kuvuga, gusobanukirwa cyangwa kwibuka byose. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016

Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki

Ikizamini cy’ubumenyi bw’amagambo

Gerageza ikizamini cy’ubumenyi bw’amagambo nk’umukoro wo kuyamenya, kandi usome ibisobanuro by’uko abazwa kandi agahabwa amanota. Nti gipima amagambo yose ushobora gukoresha mu kuvuga, kandi ntigihanura igipimo gihoraho gihuza kuyamenya no kuyakoresha.

Isuzume (Icyongereza)

Ibibazo bikunze kubazwa

Ese amagambo umuntu azi gusa ahora aruta inshuro ebyiri ayo ashobora gukoresha?

Nta gipimo rusange nk’icyo cyemejwe. Uko icyuho kigaragara bihinduka bitewe n’amagambo, uburyo bwo kuyapima n’urwego rw’ubumenyi rusabwa. Webb, 2008

Ese kumenya ijambo bivuze ko ndizi neza mu buryo bwuzuye?

Byerekana ubumenyi busabwa n’icyo kibazo. Kwibuka, gusobanukirwa igisobanuro mu buryo bwimbitse no gukoresha ijambo mu mimerere runaka bishobora gusaba andi makuru. Laufer et al., 2004

Ese amanota y’ubumenyi bw’amagambo azahanura uko nsobanukirwa ibyo nsoma?

Ashobora gutanga amakuru afasha kubisobanukirwa, ariko kumenya amagambo ari mu nyandiko no kuyisobanukirwa ni ibipimo bifitanye isano ariko bidasa. SCHMITT et al., 2011

Amasoko

← Shakisha ibindi bisubizo