Хьалха долу далилш а, хьисапаш а
| Болх лелош йолу тайпа | ХӀунда хаьтта | Дика жопо хӀун билгало йо |
|---|---|---|
| Хьажа | Дош я цуьнан маьӀна ларйе я хьажа | Хьалха хиллачу хетаман тӀехь дош къобалдар |
| Хьоьхна йукъара лаха я йазде | Белгало йиначу хьалххе йолчу къайленах дош я цуьнан маьӀна лаха | Цу гӀуллакхехь кхочуш лахар |
| Хьалххе план йоцуш къамел | Хьалххе йолу ойлаца къамел лаха а, цуьнан пайдаэца а | Дешнаш, кхин хиларшца а, къамелехь лелош хилар |
Webb-но цхьаьна хьажарни продуктивни переводан форматаш пайдаэца, хаарехь йоккха а кӀезиг а даражашка хьажна. Цуьнан хиламаш активни а пассивни дошамашна къовсам йолу йоккха хьисап ца билгалдо. ХӀокху тӀехь, кӀезиг хаарни кхочуш хаарни жамӀаца хьажарца, дош хаар хӀун ду хетар йолу йукъаметтиг хувцалуш хилара. Webb, 2008
Хьажар хӀунда аьтто луш хила мега
Хаьттаро хьоьхна хаамаш ло, цаьрца хьалххе йоцуш дешан маьӀна лаха хила аьтто хилча. Laufer а, Goldstein а дошамийн хаар къобалдарни йукъара лахарни санна болхаллин а, тестан формат аца къовсам лелош билгалдо. ХӀокху къамелан тайпано хьажа хилар, къамелехь дош йоккха хенахь гӀолла пайдаэца хиларца цхьаьна ца хилар хьалха хьажадо. Laufer et al., 2004
Дошамийн дукхалла а дешнаш хьисапдарехь лелош йолу хьажамех дерриге ду. Инглисийн дошамийн хӀокху йоккха къамелан маттахь йаздина дешнаш, леммаш а, тӀеххьара дошан бӀаьхӀа хилар а йукъаметтигаш хьажа. Дешан ткъаьра я йолу тайпанийн формачех хаар, кхин-кхин лексикийн декъашхойн хьисапца цхьаьна хила ца олу. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Дукха дошам хилар дешаранна пайда ло?
Текстан кхин-кхин декъашхо кхетарна аьтто хуьлу, амма дешнаш кхетар кхетам хьисапан дерриге ца ду. Nation-но йазйина а, къамелехь йолу а маттахь дешан бӀаьхӀа хиларна кхочуш дешан йукъара декъашхойн хьисап ларйо; Schmitt а, кхин авторш а дешнаш кхетарни кхетамни йукъара хьалххе тӀехь кхочуш юкъаметтиг хьажадайо. Дошамийн хьисапан тӀехь дерриге кхетам хила йолу автоматически хийцам бац. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
ХӀунда хуьлу?
Маттахь дӀахӀотторни машарни хьехарца лелош хила деза
Webb-но хьажадайо дош хьалха-хӀалха дӀахӀотторан асарех дешан хаарехь хилла хувцамаш. Цо кӀезиг Ӏаморни кхочуш хаарни къовсамашна маьӀна ло; амма хьалххе йолу дукха дӀахӀотторан хьисап ло, хӀора дош къамелехь хьоьхна пайдаэца хьалха хиларан. Дешан низам, юкъаметтиг а, Ӏаморехь лелош йолу гӀуллакх а хӀинца а маьӀна долуш ду. Webb, 2007
Дошамийн дукхаллин таллам age а, Ӏилманан хьал аца юкъаметтигаш билгалдо, хӀунда аьлла, дӀахӀоттийнчу маттахь хиларан дукхалла хьажадо. ХӀокху талламашка хьажар, хӀора дийнахь Ӏамаллин дошамийн дукхалла я билгалйина дешаран хьисап йоккха хилар хьехарна ца деза. Brysbaert et al., 2016
Шераш, жима-стагийн кхетам а, матта а хӀун маьӀна бу?
Дош хьажа а пайдаэца а йукъара юкъаметтиг болхаллин кхетамна тӀехь ду, амма хьалха хьажийна дешархойн талламашка шераш я жима-стагийн кхетам хьисапца къовсам йолу хьисапаш ца ло. Хьалхарчу маттахь хилар, маттахь кхетам а, билгалйина дешнаш лардар а хиламашна маьӀна ло. Инглисийн хьисапаш кхин матташка, кхин кепашца дош кхоллар а хьисапдар а йолчу меттигашка, дӀасадаккха ца деза. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Дешаран тезалла а маттахь хьалххе хилла хиларни, дешаран могӀамнина тӀехь хувцалуш ду. Дешаран хьисап я къамелехь хьалха-хьалха хилар цхьа дошамийн дукхаллин хьисапца дерриге хьоьхна ца олу. Кхетам а, дешнаш къамелехь пайдаэцар а, кхин кхетамашца гӀуллакхаш лелош ду. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
ХӀун нийса таллам бар аьтто хуьлу?
Хаьттарна нийса йолу гӀуллакх лела. Дешан хьажаран викторино, цуьнан хаьттарш тӀехь дешнаш къобалбар хьажийла; хьоьхна къамелехь дешнаш лаха, форманаш хьажийла йолчу таллам тӀехь кхажор деза. Шина гӀуллакхийн юкъаметтигаш дӀакхетарна, мазе йолу материал а, билгалйина хьисапдар а деза. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Дешнаш дӀахӀотторан машар, дӀахӀотторан маьӀна долу нийса гӀуллакх болуш хила мега; амма хӀокху талламашка къамелан тезалла гӀуллакхийн гарантированни программа ца ло. Кхочуш жамӀа — дошан хаарехь билгалйина декъашхо йоккха хилар, цхьана хьажаран хьисапо хьо хӀун ала, кхета я диц ца даран хӀун ду дерриге билгалйина ца олу. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Йовза хьалххе тест хьажа
Дошамаш хьажаран тест
Дошамийн тест хьажарна лела, цуьнан хьисапдарни хьажаран шарташ хьажа. Цо хьан къамелехь пайдаэца хуьлу дерриге дешнаш, я хьажаран дӀахӀотторна йукъара хьисап ца хьажо.
Хаттарш
Пассивни дошамаш активни дошамашкахь дуккха йоккха хуьлуй?
Цхьана йукъарахь йолу хьисап билгал ца йина. Йукъарахь йолу къовсам дешнаш, гӀуллакхийн формат а, лело деза хаарехь дараж аца хувцалуш ду. Webb, 2008
Дош хьажар — цуьнан маьӀна кхочуш хаьий хилар дуй?
Цо хьалххе йолчу хаьттарна деза хаар хьалха ло. Дешан йукъара лахар, маьӀна кхочуш хилар а, юкъаметтигехь пайдаэцар а кхин хаамаш дага ца йоьду. Laufer et al., 2004
Дошамийн хьисапо дешаран кхетам хьалха дика билгалдо?
Цо контекст ло, амма текстехь дош кхетар а, текст кхетам а цхьа тайпана хьисапаш дац. SCHMITT et al., 2011
Хаамийн хьасташ
- Brysbaert et al. (2016). Массо дош до вай хьажа? Дошан маьӀна, меттан дозанца хьалхе хезар дукхаллин а, кхочушдешхочун шарахь долчу а хьалхе хьажжина, дешаран къамелан боккхалла хьисапдар.
- Nation (2006). Дешнаш а, хезар а деша-м хезарна массо дош маьлх ду?.
- Laufer et al. (2004). Дошан хаамаш таллар: боккхалла, низам а, компьютерца хийцалуш хилар а.
- Webb (2008). L2 Ӏамал дечарна хезаш долу а, къамелехь лелош долу а дешнаш хьисап.
- Webb (2007). Дешан хаамашка тӀехь дукха хьалха дӀахьажаран тиӀам.
- Nagy et al. (1984). Мектебан инглис тексташка хӀан-хӀа дешнаш ду?.
- Brysbaert (2019). Минутехь массо дош деша йиш ю? Дешаран тезаллин талламан а, мета-анализан а хьалха.
- SCHMITT et al. (2011). Текстехь хаьржина дешнаш чура массо хьалхе йиш йолчу дешнашца а, дешаран маьӀна хаьржа хиларца а долу барт.
ХӀара агӀо хьостанна хьеха: Муха дешнаш къобалбеш хиларх аьтто хуьлу, амма царех цхьаъ аьлла пайдаэца ца хуьлу?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ce/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.
← Кхин жоьпаш хьажа