Эстәлеккә күсергә

Һүҙҙәр һәм уҡыу

Ни өсөн һөйләгәндә ҡуллана алмаған һүҙҙәрҙе таный алам?

Һүҙҙе таныу һәм уны һөйләү өсөн хәтерҙән табып алыу — ике төрлө эш; уларҙың һүҙ байлығы күләмдәре араһында бөтәһенә лә берҙәй яраҡлы процент нисбәте юҡ. Һүҙҙәрҙең йышлығы буйынса өс төркөмдө өйрәнгән тикшеренеүҙә, һүҙҙе тәрәнерәк белеү талап ителгәндә, пассив белеү актив белеүҙән күберәк булған, ә өлөшләтә белеүҙе лә иҫәпкә алған баһалау бөтөнләй икенсе күренеш биргән. Webb, 2008

Үҙегеҙҙе һынап ҡарағыҙ (Инглиз теле)
Асыҡ китап, уның өҫтөндә ҡалҡып торған зәңгәр шар һәм аҡ йомаҡ киҫәге.

Helibrain командаһыҺуңғы тапҡыр тикшерелгән

Төп дәлилдәр һәм һандар

Бирем төрөНимә талап ителәДөрөҫ яуап нимәне күрһәтә
ТаныуҺүҙҙе йәки уның мәғәнәһен билдәләү йә таныуБирелгән һорау шарттарында пассив белеүҙе
Ишарә буйынса иҫкә төшөрөү йәки ҡулланыуИшаранан сығып һүҙ формаһын йәки мәғәнәһен табыуОшо биремдә хәтерҙән табып алыу һәләтенең көслөрәк булыуын
Ирекле һөйләүТелде контекста һайлау һәм ҡулланыуҺүҙ байлығын һәм башҡа һәләттәрҙе лә үҙ эсенә алған башҡарыуҙы

Webb тикшеренеүендә пассив һәм актив белеүҙе сағыштырырлыҡ тәржемә биремдәре ҡулланылған, ә яуаптар белеүҙең төрлө кимәле буйынса баһаланған. Уның һөҙөмтәһе — актив һәм пассив һүҙ байлығы араһындағы үҙгәрмәҫ нисбәт түгел. Атап әйткәндә, өлөшләтә һәм тулы белеүҙе айырып баһалау һүҙҙе белеү тип нимәне иҫәпләүебеҙ күренгән айырманы үҙгәртеүен күрһәтә. Webb, 2008

Ни өсөн таныу еңелерәк тойола?

Һорау ишараһы үҙ аллы иҫкә төшөрөү бирмәгән мәғлүмәтте бирә ала. Laufer менән Goldstein һүҙ белеүҙе уның ныҡлығы һәм тест форматы, шул иҫәптән таныу һәм иҫкә төшөрөү буйынса айыра. Был ҡараш таныш мәғәнәне һайлау ни өсөн әңгәмә ваҡытында һүҙҙе тиҙ әйтеп биреүгә тиң түгеллеген аңлатырға ярҙам итә. Laufer et al., 2004

Һүҙ байлығы күләме иҫәпләү берәмегенә лә бәйле. Инглиз телендәге ҙур һүҙ байлығы тикшеренеүендә яҙма һүҙ формалары, леммалар һәм төп һүҙ ғаиләләре айырыла. Бер нисә грамматик форманы белеү мотлаҡ рәүештә шул тиклем үк айырым һүҙ берәмеген белеүҙе аңлатмай. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

Пассив һүҙ байлығы ҙур булыу уҡыуға ярҙам итәме?

Ул текстың күберәк өлөшөн аңлай алырға ярҙам итә, әммә һүҙҙәрҙең тексты ҡаплау кимәле аңлауҙы тулыһынса баһаламай. Nation яҙма һәм һөйләү материалын аңлау өсөн нисә һүҙ ғаиләһе кәрәклеген тикшерә, ә Schmitt һәм хеҙмәттәштәре билдәле һүҙҙәр өлөшө менән аңлау араһында сағыштырмаса өҙлөкһөҙ бәйләнеш таба. Һүҙ байлығы һанынан тексты тулыһынса аңлауға үҙенән-үҙе күсеү юҡ. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011

Уға нимә йоғонто яһай?

Осрашыуҙар һәм күнегеү тураһында ни өсөн һаҡ һөйләү кәрәк?

Webb-тың ҡабатлау тураһындағы тикшеренеүе һүҙ менән ҡабат осрашыуҙың һүҙ белеүҙең төрлө яҡтарына йоғонтоһон өйрәнә. Ул өлөшләтә өйрәнеүҙе тулыраҡ үҙләштереүҙән айырырға нигеҙ бирә; әммә һәр һүҙҙе ирекле һөйләүҙә ҡуллана башлау өсөн уны нисә тапҡыр ҡабатларға кәрәклеген билдәләмәй. Һүҙҙең ҡатмарлылығы, контекст һәм өйрәнеү биреме барыбер әһәмиәтле. Webb, 2007

Һүҙ байлығы күләме тураһындағы тикшеренеүҙә йәш һәм белем менән бәйләнештәр күрһәтелә, шулай уҡ быға тупланған тел тәьҫире аңлатма булыуы мөмкинлеге ҡарала. Был күҙәтеү һөҙөмтәләрен шәхестең көн һайын күпме һүҙ өйрәнеүен үлсәү йәки билдәләнгән күләмдә уҡыу актив һүҙ байлығын билдәле кимәлдә арттырасаҡ тигән вәғәҙә итеп күрһәтергә ярамай. Brysbaert et al., 2016

Йәш, енес һәм тел тураһында нимә әйтеп була?

Таныу менән ҡулланыу араһындағы айырма бирем төҙөү өсөн әһәмиәтле, әммә килтерелгән өйрәнеүҙәр йәш йә енес буйынса төҙәтелгән универсаль нисбәт бирмәй. Туған тел, телде белеү кимәле һәм һайланған һүҙҙәр йыйылмаһы һөҙөмтәне аңлатыуға йоғонто яһай. Инглиз теле буйынса баһаларҙы морфологияһы һәм иҫәпләү ҡағиҙәләре башҡа телдәргә үҙгәрешһеҙ күсерергә ярамай. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016

Уҡыу тиҙлеге лә тел менән бәйле тәжрибәгә һәм маҡсатҡа ҡарап үҙгәрә. Уҡыуҙың яй булыуын йәки һөйләгәндә икеләнеүҙе һүҙ байлығының бер генә балы менән тулыһынса аңлатып булмай. Аңлау һәм һүҙ ҡулланыу өҫтәмә эшкәртеү талап итә. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011

Ысынбарлыҡта нимәне үлсәргә мөмкин?

Һорауға тап килгән биремде ҡулланығыҙ. Таныу викторинаһы үҙенең һорауҙары шарттарында таныуҙы күҙәтә ала; һүҙҙәрҙе һынап ҡаралған контекста хәтерҙән табыуҙы баһалау өсөн ҡулланыу биреме кәрәк. Ике һөҙөмтәне сағыштырыу өсөн биремдәрҙәге материал оҡшаш, ә баһалау ҡағиҙәләре асыҡ булырға тейеш. Laufer et al., 2004 Webb, 2008

Хәтерҙән һүҙ табып алыуҙы күнектереү ошо маҡсатҡа ярҙам итергә мөмкин, әммә был тикшеренеүҙәр һөйләү иркенлеген үҫтереү өсөн гарантияланған программа тәҡдим итмәй. Намыҫлы һығымта — һүҙ белеүҙең аныҡ бер яғы яҡшырҙы тип әйтеү; пассив белеү балығыҙҙы әйтә, аңлай йәки хәтерләй алған бөтә нәмәгеҙҙе күрһәтә тип раҫлау түгел. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016

Бәйле бушлай тесты үтеп ҡарағыҙ

Һүҙ байлығы тесты

Һүҙ байлығы тестын һүҙ таныу биреме булараҡ үтеп ҡарағыҙ һәм унда һанау һәм баһалау нисек аңлатылыуын уҡығыҙ. Ул һөйләгәндә ҡуллана алған бөтә актив һүҙ байлығығыҙҙы үлсәмәй һәм таныу менән ҡулланыу араһында үҙгәрмәҫ нисбәтте лә алдан әйтмәй.

Үҙегеҙҙе һынап ҡарағыҙ (Инглиз теле)

Йыш бирелгән һорауҙар

Пассив һүҙ байлығы һәр саҡ актив һүҙ байлығынан ике тапҡыр ҙурыраҡмы?

Универсаль нисбәт билдәләнмәгән. Күренгән айырма һүҙҙәргә, бирем форматына һәм талап ителгән белеү кимәленә ҡарап үҙгәрә. Webb, 2008

Һүҙҙе таныу уны тулыһынса белеүҙе аңлатамы?

Был һорау талап иткән белеүҙе күрһәтә. Иҫкә төшөрөү, мәғәнәне тәрән аңлау һәм контекста ҡулланыу өсөн башҡа мәғлүмәт кәрәк булыуы мөмкин. Laufer et al., 2004

Һүҙ байлығы балы уҡыуҙы аңлауҙы алдан әйтә аламы?

Ул өҫтәмә мәғлүмәт бирә ала, әммә билдәле һүҙҙәрҙең тексты ҡаплау өлөшө менән аңлау — үҙ-ара бәйле, ләкин бер үк булмаған күрһәткестәр. SCHMITT et al., 2011

Сығанаҡтар

Был биткә һылтанма биреү: Ни өсөн һөйләгәндә ҡуллана алмаған һүҙҙәрҙе таный алам?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.

← Башҡа яуаптар менән танышыу