Төп дәлилләр һәм саннар
| Бирем төре | Нәрсә сорала | Дөрес җавап нәрсәне раслый |
|---|---|---|
| Тану | Сүзне яки аның мәгънәсен билгеләү я тану | Бирелгән сорау шартында пассив белүне |
| Ишарә буенча искә төшерү яки куллану | Ишарәгә карап сүз формасын я мәгънәсен хәтердән табу | Шул биремдә хәтердән табу сәләтенең көчәгрәк булуын |
| Ирекле сөйләм | Контекстта тел чараларын сайлау һәм куллану | Сүз байлыгы һәм башка күнекмәләр катнашкан башкаруны |
Webb тикшеренүендә пассив һәм актив белем бер үк сүзләр белән тәрҗемә итү биремнәре аша чагыштырылган, җаваплар төрле белем дәрәҗәләре буенча бәяләнгән. Нәтиҗә актив һәм пассив сүз байлыгы арасында даими нисбәт барлыгын расламый. Аеруча, өлешчә һәм тулы белүне аерым бәяләү сүзне белү дип нәрсәне санавыбыз күренгән аерманы үзгәртә алуын күрсәтә. Webb, 2008
Ни өчен танып алу җиңелрәк тоелырга мөмкин
Сораудагы ишарә ярдәм итә ала, ә сүзне бернинди ярдәмсез хәтердән табу биремендә андый ярдәм булмый. Laufer һәм Goldstein сүз белүне ныклыгы һәм тест форматы буенча, шул исәптән танып алу һәм искә төшерү буенча аералар. Бу кыскача таныш мәгънәне сайлау ни өчен сөйләшү вакытында сүзне тиз әйтү белән бер үк түгеллеген аңлата. Laufer et al., 2004
Сүз байлыгы күләме сүзләрне нинди берәмлек итеп санавыбызга да бәйле. Инглиз телендәге зур сүз байлыгы турындагы мәкалә язма сүз формаларын, леммаларны һәм төп сүз гаиләләрен аера. Берничә төрләнеш формасын белү мөстәкыйль лексик берәмлекләрнең шулкадәресен белү дигән сүз түгел. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Пассив сүз байлыгы зур булу укуга ярдәм итәме?
Ул текстның күбрәк өлешен аңларга мөмкинлек бирә, әмма сүзләрне белү дәрәҗәсе аңлауны тулысынча бәяләми. Nation язма һәм сөйләм материалын аңлау өчен ничә сүз гаиләсе кирәклеген тикшерә, ә Schmitt һәм хезмәттәшләре тексттагы таныш сүзләр өлеше белән аңлау арасында чагыштырмача өзлексез бәйләнеш таба. Сүзләр саны үзе генә текстны тулысынча аңлауга китерми. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
Нәрсә йогынты ясый?
Тел белән очрашу һәм күнегү турында ни өчен сак сөйләшергә кирәк
Webb кабатлау турындагы тикшеренүдә сүз белән кабат очрашуның сүз белүнең төрле якларына тәэсире өйрәнелә. Нәтиҗәләр өлешчә өйрәнүне тирәнрәк үзләштерүдән аерырга ярдәм итә; алар һәр сүзне ирекле сөйләмдә куллана башлау өчен кирәкле кабатлауларның универсаль санын билгеләми. Сүзнең катлаулылыгы, контекст һәм өйрәнү биреме барыбер әһәмиятле. Webb, 2007
Сүз байлыгы күләме турындагы тикшеренүдә яшь һәм белем белән бәйләнешләр күрсәтелә, тупланган тел тәҗрибәсе дә моның аңлатмасы буларак карала. Бу күзәтелгән үрнәкләрне кешенең көн саен өйрәнгән сүзләре саны дип яки билгеле күләмдә уку актив сүз байлыгын төгәл арттыра дигән вәгъдә итеп күрсәтергә ярамый. Brysbaert et al., 2016
Яшь, җенес һәм тел турында нәрсә әйтеп була?
Тану белән куллануны аеру бирем төзү өчен әһәмиятле, әмма тел өйрәнүчеләр турындагы китерелгән тикшеренүләр яшь яки җенесне исәпкә алган универсаль нисбәт бирми. Беренче тел, телне белү дәрәҗәсе һәм тикшерелгән сүзләр җыелмасы нәтиҗәне аңлатуга тәэсир итә. Инглиз теле буенча бәяләмәләрне морфологиясе һәм санау кагыйдәләре төрле булган башка телләргә үзгәрешсез күчереп кулланырга ярамый. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Уку тизлеге дә тел тәҗрибәсенә һәм уку максатына карап үзгәрә. Акрын уку яки сөйләгәндә икеләнүне сүз байлыгы күләме күрсәткече белән генә тулысынча аңлатып булмый. Текстны аңлау һәм сөйләмдә сүз куллану өстәмә эшкәртү күнекмәләрен дә таләп итә. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
Нәрсәне чынлыкта үлчәп була?
Сорауга туры килгән биремне сайлагыз. Сүз тану викторинасы бирелгән сорауларга җавап биргәндә сүзләрне тануны күзәтә; тикшерелгән контекстта сүз формаларын хәтердән таба алуны бәяләү өчен куллану биреме кирәк. Икесен чагыштыру өчен эчтәлекләре охшаш, бәяләү кагыйдәләре ачык булырга тиеш. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Хәтердән сүз табып куллануны күнектерү бу максатка туры килергә мөмкин, ләкин әлеге тикшеренүләр сөйләмдә иркенлекне гарантияли торган программа тәкъдим итми. Дөрес нәтиҗә — сүз белүнең аерым бер ягы яхшыруы; бер пассив белү күрсәткече кешенең әйтә, аңлый яки хәтерли алган бөтен нәрсәсен чагылдыра дип раслау түгел. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Сүз байлыгы тесты
Сүз байлыгы тестын сүз тану биреме буларак үтеп карагыз һәм анда санау белән бәяләүнең ничек аңлатылганын укыгыз. Тест сезнең сөйләмдә куллана алган бөтен актив сүз байлыгыгызны үлчәми һәм тану белән куллану арасында билгеле бер нисбәтне фаразламый.
Күп бирелә торган сораулар
Пассив сүз байлыгы һәрвакыт актив сүз байлыгыннан ике тапкыр зурракмы?
Универсаль нисбәт билгеләнмәгән. Күренгән аерма сүзләргә, бирем форматына һәм кирәкле белем дәрәҗәсенә карап үзгәрә. Webb, 2008
Сүзне тану аны тулысынча белүне аңлатамы?
Бу җавап бирелгән сорау таләп иткән белемне раслый. Сүзне искә төшерү, мәгънәсен тирәнтен белү һәм контекстта куллану өчен башка мәгълүмат кирәк булырга мөмкин. Laufer et al., 2004
Сүз байлыгы нәтиҗәсе укуны аңлауны фаразлыймы?
Ул өстәмә мәгълүмат бирә ала, әмма таныш сүзләр өлеше һәм текстны аңлау — үзара бәйле, ләкин бер үк нәрсәне үлчәми торган күрсәткечләр. SCHMITT et al., 2011
Чыганаклар
- Brysbaert et al. (2016). Без ничә сүз беләбез? Сүз билгеләмәсенә, тел тәҗрибәсе күләменә һәм катнашучының яшенә карап сүз байлыгын гамәли бәяләүләр.
- Nation (2006). Уку һәм тыңлау өчен күпме сүз белергә кирәк?.
- Laufer et al. (2004). Сүз белүне тикшерү: күләме, ныклыгы һәм компьютерга яраклашу.
- Webb (2008). L2: Икенче телне өйрәнүчеләрнең пассив һәм актив сүз байлыгы күләме.
- Webb (2007). Кабатлауның сүз белүгә йогынтысы.
- Nagy et al. (1984). Мәктәптәге басма инглиз телендә ничә сүз бар?.
- Brysbaert (2019). Без минутына ничә сүз укыйбыз? Уку тизлеге буенча күзәтү һәм мета-анализ.
- SCHMITT et al. (2011). Тексттагы таныш сүзләр өлеше һәм укуны аңлау.