Dzro ɖe nyawo dzi

Nyagbe kple xlẽɖeɖe

Nu ka ta meɖo nyagbe siwo ŋuɖoɖo le nye ta me gake mate ŋu azã wo ne mele nu ƒom o?

Nyagbe aɖe dzɔdzɔe ɖee kple eŋuɖoɖo be woazãe le nuƒoƒo me nye dɔ siwo to vovo. Metsɔa akpa aɖeke si le xexeme katã me ɖoa nyagbe siwo míenya la ƒe nɔnɔme ɖe nyagbe siwo míezãa la ƒe nɔnɔme ŋu o. Le nyagbe ƒe ŋkɔɖeɖe ƒe akpa etɔ̃ me wɔwɔɖeɖe aɖe me la, nyagbe siwo míese gake míegblɔna o sɔ gbɔ wu ne woɖea nyagbe ŋuɖoɖo blibo kple dzɔdzɔe ƒe nyawo. Gake ne woɖea nyagbe ƒe ŋuɖoɖo ɖe akpa aɖe ko ŋu la, nɔnɔme bubu va do. Webb, 2008

Da kpɔ wò ŋutɔ (English)
Agbalẽ si wòʋu, ƒuƒoƒo buluu si le dzikui dzi, kple nuŋɔŋlɔ ƒe akpa si xɔ funɛ.

Helibrain ƒe dɔwɔlawo ŋlɔeEmegbe kpɔe

Nya siwo wòle be nànya kple nɔmba

Dɔ ƒe ɖoɖoBiabia si wòbiaNu si ŋuɖoɖo si dzɔ la ɖo kpe
Dzesi kpɔkpɔDzesi nyagbe alo nyagbe ƒe gɔmeɖeɖeNyagbe si wòse le biabia sia ƒe ɖoɖo nu
Kpɔɖeŋu naŋuɖoɖo alo nyagbe gblɔgblɔTsɔ dzesi aɖe wɔ nyagbe alo gɔmeɖeɖe ɖeɖeEŋuɖoɖo sesẽ wu le dɔ sia me
Nuƒoƒo si me ɖoɖo aɖeke meli oTia nyagbe eye nàgblɔe le nɔnɔme meDɔwɔwɔ si kple nyagbe kple ŋusẽ bubuwo hã le eme

Webb ƒe wɔwɔɖeɖo la zã nyagbe mamɛe ƒe gɔmeɖeɖe le nuƒoƒo kple nyagbe siwo wòse ƒe kpɔɖeŋu me, eye wòde nyawo ƒe dzɔdzɔeɖeɖe ɖe dzidzime vovovowo me. Eƒe nuŋɔŋlɔ menye nyagbe siwo wòzãa kple siwo wòse ƒe nɔnɔme si wòatsɔ ɖe ɖoɖo me la o. Ne wode nyagbe siwo wònya le akpa aɖe me kple nyagbe siwo wònya blibo la ɖe akpa vovovowo me la, ekpɔna be nu si míebu be míenya nyagbe aɖe la na gɔmeɖeɖe vovo le nɔnɔme ɖeɖe me. Webb, 2008

Nu ka ta dzesi kpɔkpɔ le bɔbɔ wu

Biabia aɖe ate ŋu ana nyatakaka si dɔ aɖe si bia be woaŋuɖo ɖe dzesi aɖeke manɔ eme o. Laufer kple Goldstein ɖe nyagbe ƒe nunya ɖe dzidzime kple kpɔɖeŋu ƒe ɖoɖo nu, siwo dome dzesi kpɔkpɔ kple ŋuɖoɖo va. Nɔnɔme sia na míese egɔme be gɔmeɖeɖe si wòti le ŋuɖoɖo me menye nu sia nu sia be wògblɔ nyagbe bɔbɔe le gbeƒã me o. Laufer et al., 2004

Nyagbe ƒe nɔŋlɔŋlɔ hã li ɖe nu si míetsɔe naŋuɖoɖo la ŋu. Nyagbe siwo kpɔa le Englisi me ƒe nuŋɔŋlɔ la ɖe nuŋɔŋlɔ siwo vovowo, nyagbe ƒe xexlẽme kple nyagbe ƒe ƒome siwo le gɔmeɖeɖe ɖeka me. Nyagbe ƒe fɔɖiɖi vovovowo nyae megbɔna be wònya nyagbe ƒome siwo vovowo nenema. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

Nyagbe siwo wòse gbɔna ŋu la kpena ɖe nuŋlɔlɔ ŋu loo?

Ate ŋu ana nuŋlɔlɔ la ƒe akpa geɖe na wò, gake nyagbe siwo wònya ŋuɖoɖo menye nuŋlɔlɔ si wòse ƒe ɖoɖo blibo o. Nation ɖe nyagbe ƒome geɖe siwo me nuŋɔŋlɔ kple nuƒoƒo le la ŋu dɔmeɖeɖe. Schmitt kple eƒe dɔwɔha kpɔ be nyagbe siwo míenya ƒe akpa kple nuŋlɔlɔ ƒe gɔmeɖeɖe le kpɔkplɔ vovovowo me. Nyagbe ƒe xexlẽme ɖeka menya nuŋlɔlɔ katã gɔme o. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011

Nukae le edzi wɔwɔ me?

Nu ka ta míele be míagblɔ nu tso sese kple dɔwɔwɔ ŋu le dzɔdzɔe nu

Webb ƒe nyagbe ƒe gbugbɔ kpɔɖeŋu la kpɔ ale si nyagbe ƒe susu gbugbɔ geɖe ate ŋu atrɔ nyagbe ƒe nunya vovovowo. Eɖo kpe be míade nyagbe ŋuɖoɖo le akpa aɖe me kple eŋuɖoɖo blibo le akpa bubu me; menye be eƒo nyagbe ŋuɖoɖo si dzi wòatsɔa kpekpeɖeŋu kple nyagbe sia nyagbe le nuƒoƒo si me ɖoɖo aɖeke meli o la le susu la me o. Nyagbe ƒe sesẽ, nɔnɔme kple ɖoɖo si wòle xɔm la hã le asixɔxɔ me. Webb, 2007

Nyagbe ƒe xexlẽme ƒe wɔwɔɖeɖo la ɖe kpɔɖeŋu siwo le ɖekakpui ƒe nɔnɔme kple nuɖoɖo ŋu, eye wòbu be sese siwo katã tso ŋgɔ la ate ŋu ana gɔmeɖeɖe. Míele be míagatrɔ nɔnɔme siwo wòkpɔ le ame siwo geɖe me la wòanye ame ɖeka ƒe nyagbe xɔxɔ le gbe sia gbe alo ŋugbedodo si si nuɖoɖo li be nuŋlɔlɔ ɖeɖe ana nyagbe si wòagblɔ la ƒe ŋuɖoɖo siwo wòanya. Brysbaert et al., 2016

Nu ka tso ƒe, ŋutsu/nyeŋutsu kple gbe ŋu?

Dzesi kpɔkpɔ kple nyagbe gblɔgblɔ ƒe vovototo le dɔ ƒe ɖoɖo me, gake ame siwo ɖo dɔ le nyagbe xɔxɔ ŋu la ƒe wɔwɔɖeɖo siwo míetsɔ na la me yɔna ƒe alo ŋutsu/nyeŋutsu ƒe nɔnɔme ŋu ɖoɖo si wòɖo kpeɖeɖe le siaa o. Ame ƒe gbe, gbe ƒe ŋusẽ kple nyagbe siwo wòtia la trɔa nu si wòate ŋu agblɔ le eme. Míele be míatsɔ Englisi ƒe nɔŋlɔŋlɔ siwo wòle teƒe ɖe gbe bubuwo ŋu, siwo nɔnɔme kple xexlẽme ƒe ɖoɖo vovo la o. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016

Xlẽɖeɖe ƒe dzidzeme hã trɔa ɖe gbe ƒe nɔnɔme kple taɖodzinu ŋu. Xlẽɖeɖe ƒe dzidzeme si le ɖe ɖe alo nuƒoƒo si me gɔmeɖeɖe le la mate ŋu ana nyagbe ƒe xexlẽme ɖeka ko woatsɔ ɖo eme blibo o. Gɔmeɖeɖe kple nyagbe gblɔgblɔ hã biaa dɔwɔwɔ bubuwo. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011

Nu kae míate ŋu azɔna le dzɔdzɔe me?

Zã dɔ ƒe ɖoɖo si sɔ kple biabia la. Dzesi kpɔkpɔ ƒe biabia ate ŋu akpɔ ale si wòsea nyagbe siwo le eƒe biabiawo me; dɔ si me nyagbe gblɔgblɔ le hiã be míakpɔ ale si ame ɖo nyagbe ŋu le nɔnɔme si wòle kpɔm la me. Ne wòle be nàtsɔ dɔ siawo sɔ la, nu siwo le eme kple ŋuɖoɖo ƒe ɖoɖo na wo be wòanye nɔnɔme ɖeka. Laufer et al., 2004 Webb, 2008

Nyagbe ŋuɖoɖo ƒe gbugbɔ dɔwɔwɔ ate ŋu akpe ɖe ŋuɖoɖo ƒe taɖodzinu ŋu, gake wɔwɔɖeɖo siawo me dɔwɔwɔ aɖeke si ɖe gbeƒã nyuie nuƒoƒo ƒe dzidzeme la teƒe o. Nɔnɔme si míate ŋu agblɔ le dzɔdzɔe me nye nyagbe ƒe nunya ƒe akpa si woɖo ta la me kpɔkpɔ, menye be nyagbe siwo wòsea ƒe kpɔɖeŋu ɖeka na gɔmeɖeɖe blibo tso nu sia nu si nàte ŋu agblɔ, ase alo ŋugbedodo ŋu o. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016

Da kpɔɖeŋu bɔbɔe si sɔ kple esia

Nyagbe ƒe kpɔɖeŋu

Wòate ŋu awɔ nyagbe ƒe kpɔɖeŋu la abe nyagbe dzesi kpɔkpɔ ƒe dɔ ene eye nàxlẽ eƒe xexlẽme kple ŋuɖoɖo ƒe gɔmeɖeɖe. Mewɔa nyagbe si wòate ŋu azã le nuƒoƒo me la katã ƒe dzɔdzɔe kpɔkpɔ o, eye mete ŋu gblɔa nɔnɔme ɖeka si le dzesi kpɔkpɔ kple nyagbe gblɔgblɔ dome o.

Da kpɔ wò ŋutɔ (English)

Biabia siwo gbɔna zi geɖe

Nyagbe siwo wòsea la zãa ɖe zi eve nyagbe siwo wògblɔa ŋu ɣesiaɣi?

Metsɔa nɔnɔme ɖeka si le xexeme katã me na wo o. Nɔnɔme vovototoa ɖe nyagbe, dɔ ƒe ɖoɖo kple dzidzime si wòbia la ŋu. Webb, 2008

Ne meɖo nyagbe aɖe dzesi la, ele be menyae blibo?

Eɖo kpe na nyagbe ƒe nunya si biabia la bia. Ŋuɖoɖo, gɔmeɖeɖe me kɔkɔe kple zãzã le nɔnɔme me ate ŋu abia nyatakaka vovovowo. Laufer et al., 2004

Nyagbe ƒe kpɔɖeŋu la ate ŋu agblɔ ale si manya nu si me mele xlẽm la gɔme?

Ate ŋu ana nɔnɔme aɖe, gake nyagbe siwo míenya le nuŋɔŋlɔ me kple eƒe gɔmeɖeɖe nyɔnyo ƒe kpɔkpɔa vovowo, eye menye nu sia nu ɖeka o. SCHMITT et al., 2011

Dzɔtsoƒewo

Dɔ axa sia ƒe ŋkɔ abe tsoƒe ene: Nu ka ta meɖo nyagbe siwo ŋuɖoɖo le nye ta me gake mate ŋu azã wo ne mele nu ƒom o?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ee/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.

← Kpɔ ŋuɖoɖo bubuwo