Tsit-ê kiám-tsa ê tē-tshu
2024 nî Lancet Uí-uē thê-tio̍h 14 hāng tī jîn-seng kàu-táⁿ ū khó-lîng ē-tàng kái-piàn, kap hîng-tshòng-tsèng ū koân-liân-hē ê iàu-sò͘ [1][2]：
- Sió-siáⁿ sî ūi-tio̍h kàu-io̍k bô kàu-tsiok。
- Théng-kak suàⁿ-sit。
- LDL tāi-kháu-lâng too koân。
- Huih-ap too koân。
- Tng-jiōng-pēⁿ。
- Pàng-phuì。
- Ut-chèng。
- Hút hun。
- Bô tuā-tsia̍h siōng-tōng。
- Lim tsiú kàu-khìng。
- Tāu-lāi siū-tshiong。
- Kap lâng tsiap-tshiok sió。
- Khong-khì ū kòng-jím。
- Mī-khaⁿ khòaⁿ bô-kìⁿ, koh bô tī-tshut-lí。
LDL tāi-kháu-lâng too koân kap bô tī-tshut-lí ê mī-khaⁿ khòaⁿ bô-kìⁿ, sī 2024 nî tsiah ka-ji̍p ê. Tsit-ê pó-kò sī khòaⁿ tsuè-tsi̍t tsu̍t lâng ê siat-giām, m̄-sī hō͘ chi̍t-ê lâng ko͘-sǹg bô-lâi ê kîng-kóng [1]。
Tsiah-ê m̄-lâng-lâng lóng sī si̍p-kuàn. Kàu-io̍k, tsu-khu, kòng-jím kap khuànn-pēⁿ ê ki-huē, lóng kap seng-ua̍h hong-kéng kap kong-tsiòng chàng-tsik ū koan. Kòe-khì siū-tshiong, bô huat-tō͘ thang kó͘-tshú. Tsiah-ê būn-tê sī lán tsū-ke ê khò͘-tsiūⁿ tsín-pò͘, m̄-sī ū keng-kòe si̍t-tsèng ê lîm-sàng bīn-tsi̍p būn-tsuànn。
Án-tsuánn sái-iōng
Tiap-tap lí tsai-iáⁿ ê tāi-tsì. Lí ē-tàng kiám-kia̍t ‘M̄-tsai’, ‘M̄-sióng tap’, á-sī lóng bē-tap. Tng-tio̍h siūⁿ-kóng pēⁿ-tsîng, lán mn̄g ê sī i-sing kap i-khu ê lâng kóng lí ê tē-tshu; tsit-ê kiám-tsa bô phuàⁿ-tuàn seng-pīⁿ tsīng-tsōng, bô siat tē-bé, mā bô hō͘-sǹg phuàⁿ-tuàn。
Lí ê kiám-tsa kiat-kó ē hun-pia̍t lí kóng ū ê tē-tshu, lí bô kóng ū ê tē-tshu, lí m̄-tsai ê tāi-tsì, kap lí lo̍h-khì bô tap ê būn-tê. I ē tùi siōng-kó͘ 3 hāng tē-tshu tē-tshu liáu-kái, sūn-tsūn būn-tsuànn ê tsūn-sū, m̄-sī kánn-kuaⁿ i ê i-hok-thâu-tsūn. I tsuánn-ló͘ bē kā iàu-sò͘ ka-tsāi sǹg-tsò khong-khang hun-sò͘, mā bē huàn-sǹg-tsò hiám-hiám pah-hun-pí。
Lí ē-tàng tsò ê tāi-tsì
Khì Helibrain app khòaⁿ khun-khó͘(Ióng-bûn). App ē hō͘ lí khòaⁿ ū siat-giām tsì-kiù ê hong-huat, koh thang sūn lí ê seng-ua̍h khì kiám-kia̍t. Tsit-ê miâⁿ-tsiaⁿ kánn-kuaⁿ thê-kiong hiám-hiám iàu-sò͘ ê sū-si̍t kap tshut-tshù; bô hō͘ lí khì tshut-iūⁿ, mā bô pó-tsèng ē-tàng phòng-tsí pēⁿ-tsîng。
Pí-tùi án-tsuánn sǹg
Kánn-kuaⁿ ū tap-kuân-phiàn ê kiám-tsa, lán ē kā lí ê koh-sái khòaⁿ ê tē-tshu hāng-sò͘ kap pa̍t-ê uân-sîng kiám-tsa ê lâng pí-tùi. Tsiah-sī ‘Sī’ kap ‘M̄-tsai’ ê tap-àn. Tē-tshu hāng-sò͘ khah tsē, m̄-tio̍h-tiàⁿ sī hiám-hiám khah koân á-sī khong-khang khah pháiⁿ：iàu-sò͘ lóng bô kâng, m̄-tsai ê tap-àn siông-siông ū, hāng-sò͘ mā bô i-hok-thâu-tsūn. Tē-tshu sūn-lī ê phîⁿ-khuán phah-kèng ū tsiok-kúi-ê ū-khuân-kiám-tsa ê kiám-tsa tsiah ē hián-sī; tī hiaⁿ-tsîng, lán ē hián-sī uân-sîng kiám-tsa ê lâng ê hāng-sò͘。
Siông-siông ū lâng mn̄g ê būn-tê
Tsit-ê sī hîng-tshòng-tsèng kiám-tsa bô？
M̄-sī. I m̄-hō͘-sǹg hîng-tshòng-tsèng, mā m̄-ko͘-sǹg lí ē-tàng tsit-ê pēⁿ ê khó-lîng. I mā bē-tàng pi̍t-siau khong-khang ū pēⁿ. Kán-tan ê tī-sòaⁿ kiám-tsa bē-tàng phuàⁿ-tuàn tāu-lāi khong-khang khióng-khí。
Nā-sī guá lóng tap ‘M̄-sī’ án-tsuánn？
Kiám-tsa kiat-kó ē li̍t-tshut lí bô kóng ū ê iàu-sò͘. I bô hō͘-tsìng lí khong-khang khiong-khióng, bô pó-tsèng ē phòng-tsí pēⁿ-tsîng, mā m̄-sī pí-sī hiám-hiám sī 0。
Siong-kuan ê tshì-giām
- Tng áp-le̍k ê khòng-tsè lāi-hêngIōng kong-khai tsu-ki̍p ê IPIP hāng-ba̍t, siá tshut lí pîng-sî tùi áp-le̍k ê siūⁿ-khó͘ kap hêng-uī.
- Ngō͘ tāi sèng-kek tshì-giāmLí ê ngō͘ hāng khuán-khuat ê sèng-kek thàu-tshut, sūn-sū í 50 kù kong-khai tsu-ki̍p ê bûn-kù.
- Hoán-èng sî-kan tshì-giāmTshì-khì tshut-hiān ê sî, lí hoán-èng ū kuài-nāi.
Khòaⁿ tsuân-pō͘ 43 hông-bîⁿ ê tāu-lāi tshì-giām
Nā beh ta̍k-ji̍t tsò tsit-ê? Helibrain app (hiān-tsāi iáu-koh sī Ióng-bûn) ū bô su-iàu tsînn ê kè-uē kap siu-tsînn ê kè-uē.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Tāu-lāi khong-khang si̍p-kuàn kiám-tsa. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/brain-health-habits-check. CC BY 4.0.
How this test works
This check walks you through the 14 factors that the 2024 Lancet Commission linked with dementia across large groups of people, such as hearing loss, high blood pressure, smoking and social isolation. For each one, answer Yes, No, Not sure or Prefer not to answer, or skip it. Your result sorts the topics into groups and shows up to three topics to explore. It never adds them up into a health score or a risk, and it cannot tell you anything about your own brain health.
Version 1 · Cite this test:
Helibrain (2026). Brain-health habits check, v1. https://helibrain.com/brain-health-habits-check/methods
Tshut-tsh chhù
- Livingston G et al. (2024). Hîng-tshòng-tsèng ê phòng-tsí, kan-tsi̍p kap khò͘-liāu: Lancet Sūng-siat Uí-uē ê 2024 pó-kò. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
- UCL (2024). Uí-uē tsú-iàu ki-huē ê pó-kò thong-ti: lī-bīn ū uân-tsíng ê iàu-sò͘ li̍t-piáu. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors
Tsit-ê ia̍h-mn̂g án-tsuánn tsò--ê: Helibrain ê tiōng-tsèng ê lâng kàu-kòe siōng-bīn liáu-lia̍t ê gián-kiù lâi siá, koh tùi 11/4/2026 hō͘Robert(Ióng-bûn) (seng-bu̍t li̍k-ha̍k PhD tshù-pī-seng) kàu-kòe. Tsu-liāu ū kái-kòe ê sî, guán ē kā tsit-ê ia̍h-mn̂g kái-kòe.