Tlhahlobo ea mekhoa ea bophelo bo botle ba boko

Tlhahlobo e khutšoanyane ea mekhoa, litaba tsa bophelo le maemo a boletsoeng ke Khomishene ea Lancet ea 2024. Sena se ke ke sa lekanya bophelo ba boko ba hao kapa ho bolela esale pele bokuli. Hoo e ka bang metsotso e 3, ke mahala, ha ho ngolisoe.

Ke sehlopha sa HelibrainE hlahlobiloe ke Robert(Senyesemane), moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelangE phatlalalitsoe ka E hlahlobiloe la ho qetela ka

Seo tlhahlobo ena e se akaretsang

Khomishene ea Lancet ea 2024 e bolela lintlha tse 14 tse ka fetoloang, tse amanang le ho lahleheloa ke kelello nakong eohle ea bophelo [1][2]:

  • Thuto e fokolang bongoaneng.
  • Ho se utloe hantle.
  • K’holeseterole ea LDL e phahameng.
  • Khatello e phahameng ea mali.
  • Lefu la tsoekere.
  • Botenya.
  • Khatello ea maikutlo.
  • Ho tsuba.
  • Ho se ikoetlise.
  • Ho noa joala ho feta tekano.
  • Kotsi e bohloko bokong.
  • Ho itšehla thajana.
  • Tšilafalo ea moea.
  • Ho se bone hantle ho sa alafshoang.

K’holeseterole ea LDL e phahameng le ho se bone hantle ho sa alafshoang li ile tsa eketsoa ka 2024. Tlaleho e bua ka bopaki bo fumanoeng lihlopheng tsa batho; ha se mokhoa oa ho bolela bokamoso ba motho a le mong [1].

Hase tsena tsohle tseo e leng mekhoa ea motho. Thuto, bolulo, tšilafalo le monyetla oa ho fumana tlhokomelo ea bophelo li itšetlehile ka maemo le maano a sechaba. Kotsi e etsahetseng nakong e fetileng e ke ke ea etsolloa. Lipotso tsena ke litlhahiso tse akaretsang tsa rona, eseng lethathamo la lipotso tsa bongaka le lekiloeng.

Mokhoa oa ho e sebelisa

Araba feela seo u se tsebang. U ka khetha Ha ke na bonnete, Ke khetha ho se arabe, kapa ua tlōla potso efe kapa efe. Mabapi le maemo a bophelo, re botsa seo setsebi sa bophelo se u boleletseng sona; tlhahlobo ena ha e hlahlobe matšoao, ha e behe lipakane tsa kalafo ebile ha e etse tlhahlobo ea lefu.

Sephetho sa hao se arola lihlooho tseo u li tlalehileng, tseo u sa li tlalehang, tseo u sa kholisehang ka tsona le lipotso tseo u li tlotseng. Se totobatsa lihlooho tse fihlang ho 3 tseo u ka li hlahlobang, ka tatellano ea lipotso, eseng ho latela bohlokoa ba bongaka. Ha se kopanye lintlha hore e be lintlha tsa bophelo bo botle kapa hona ho li fetola peresente ea kotsi.

Seo u ka se etsang

Sheba likhothaletso ho app ea Helibrain(Senyesemane). App ke moo u ka hlahlobang mesebetsi e tšehetsoeng ke bopaki ’me ua etsa qeto ea hore na ke efe e u tšoanelang bophelong ba hao. Leqephe lena le fana feela ka lintlha tsa maemo a kotsi le mehloli ea tsona; ha le fane ka taelo ea kalafo kapa tšepiso ea ho thibela lefu.

Mokhoa oa ho bapisa

Bakeng sa litlhahlobo tse phethiloeng feela, re bapisa palo ea lihlooho tse lokelang ho hlahlojoa hape le ea libapali tse ling. Tsena ke likarabo tsa E le Ha ke na bonnete. Lihlooho tse ngata ha li bolele kotsi e phahameng kapa bophelo bo bobe: lintlha tsena lia fapana, ho se tsebe likarabo ho tloaelehile, ’me palo ha e lekanyetsoe ho latela bohlokoa ba bongaka. Re bontša lihlopha tse akaretsang ha ho se ho e-na le lipapali tsa pele tse lekaneng tse tšoanelehang; ho fihlela ka nako eo re bontša palo ea libapali.

Lipotso tse botsoang khafetsa

Na see ke teko ea ho lemoha ho lahleheloa ke kelello?

Che. Ha e lemohe ho lahleheloa ke kelello ebile ha e hakanye monyetla oa hore u ka ba le hona. Hape e ke ke ea tiisa hore ha u na bothata ba bophelo. Tlhahlobo e khutšoanyane ea inthanete e ke ke ea tiisa hore boko bo phetse hantle.

Ho thoe’ng haeba ke araba Che ho tsohle?

Sephetho se thathamisa lintlha tseo u sa kang ua li tlaleha. Ha se tiise hore u phetse hantle, ha se tšepise thibelo ebile ha se bolele hore kotsi ha e eo.

Liteko tse amanang

Sheba liteko tsohle tse 43 tsa boko tsa mahala

U batla ho ikoetlisa ka sena letsatsi le letsatsi? App ea Helibrain (hona joale e fumaneha ka Senyesemane) e na le moralo oa mahala le meralo e lefelloang.

Mehloli

  1. Livingston G et al. (2024). Thibelo ea ho lahleheloa ke kelello, ho kenella le tlhokomelo: tlaleho ea 2024 ea Khomishene e sa feleng ea Lancet. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
  2. UCL (2024). Phatlalatso ea tlaleho e tsoang setsing se etellang Khomishene pele, e nang le lethathamo le feletseng la lintlha. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors

Kamoo re entseng leqephe lena kateng: le ngotsoe ke sehlopha sa Helibrain ho latela liphuputso tse thathamisitsoeng ka holimo, ’me la hlahlojoa ke Robert(Senyesemane) (moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelang) ka 2026 Pudungwana 4. Rea le nchafatsa ha mehloli e fetoha.