Pitani ku zomwe zili patsambali

Kufufuza zizolowezi zosamalira thanzi la ubongo

Kuwunika mwachidule zizolowezi, nkhani za thanzi ndi zochitika zotchulidwa ndi bungwe la Lancet Commission la 2024. Izi sizingayese thanzi la ubongo wanu kapena kuneneratu matenda. Zimatenga pafupifupi 3 minutes, ndi kwaulere, ndipo palibe kulembetsa.

Wolemba: gulu la HelibrainYawunikidwa ndi Robert(Chingelezi), wophunzira wa digiri ya udokotala pa sayansi ya biophysicsLofalitsidwa Linawunikidwanso komaliza pa

Zimene kafukufukuyu akukhudza

Bungwe la Lancet Commission la 2024 latchula zinthu 14 zimene zingasinthidwe ndipo zimagwirizana ndi matenda a dementia pa magawo osiyanasiyana a moyo [1][2]:

  • Kusaphunzira mokwanira adakali aang'ono.
  • Kusamva bwino.
  • Kuchuluka kwa mafuta a LDL m'magazi.
  • Kuthamanga kwa magazi.
  • Matenda a shuga.
  • Kunenepa kwambiri.
  • Kuvutika maganizo.
  • Kusuta fodya.
  • Kusachita masewera olimbitsa thupi.
  • Kumwa mowa mopitirira muyeso.
  • Kuvulala koopsa kwa ubongo.
  • Kusacheza ndi anthu ena.
  • Kuwonongeka kwa mpweya.
  • Kusalandira chithandizo cha vuto losaona bwino.

Kuchuluka kwa mafuta a LDL m'magazi ndi vuto losaona bwino lomwe silinalandire chithandizo zinawonjezedwa mu 2024. Lipotili likunena za umboni wa magulu a anthu; si njira yodziwira tsogolo la munthu m'modzi [1].

Zonsezi si zizolowezi. Maphunziro, nyumba, kuwonongeka kwa mpweya ndi kupeza chithandizo chaumoyo zimadalira mmene zinthu zilili komanso mfundo za boma. Kuvulala komwe kunachitika kale sikungasinthidwe. Mafunso amenewa ndi mafunso athu a m'njira yotakata, osati mafunso a kuchipatala otsimikiziridwa.

Mmene mungagwiritsire ntchito

Yankhani zimene mukudziwa zokha. Mungasankhe Sindikudziwa, Sindikufuna kuyankha, kapena kudumpha funso lililonse. Pa matenda, tikufunsa zimene katswiri wa zaumoyo wakuuza; kafukufukuyu sayesa zizindikiro, sakhazikitsa zolinga za chithandizo, ndipo sapereka matenda.

Zotsatira zanu zimagawa mitu m'njira iyi: zimene munanena kuti zilipo, zimene munanena kuti palibe, zimene simukuzidziwa bwino, ndi mafunso amene munadumpha. Zimasonyeza mitu yofikira pa 3 yoti mufufuze, motsatira dongosolo la mafunso, osati kufunika kwake pa zaumoyo. Siziphatikiza zinthu zimenezi kukhala chiwerengero cha thanzi kapena kuzisintha kukhala chiwerengero cha chiopsezo cha peresenti.

Zimene mungachite

Onani malangizo mu pulogalamu ya Helibrain(Chingelezi). Mu pulogalamuyi mungafufuze zochita zochirikizidwa ndi umboni n'kusankha zimene zikugwirizana ndi moyo wanu. Tsambali limangopereka mfundo zokhudza zinthu zoika pachiwopsezo ndi kumene zachokera; silipereka malangizo a chithandizo kapena kulonjeza kupewa matenda.

Mmene kuyerekezera kumagwirira ntchito

Pa kuwunika komalizidwa kokha, timayerekezera chiwerengero cha mitu yoti mubwererenso kuiona ndi cha osewera ena. Izi ndi mayankho a Inde ndi Sindikudziwa. Mitu yambiri sikutanthauza chiopsezo chokulirapo kapena thanzi loipa: zinthuzi n'zosiyana, kusadziwa mayankho kumachitika kawirikawiri, ndipo chiwerengerochi sichiyezedwa potengera kufunika kwake pa zaumoyo. Timasonyeza magulu otakata chiwerengero cha zoyeserera zoyambirira zoyenerera chikakwana; mpaka pamenepo timasonyeza chiwerengero cha osewera.

Mafunso amene amafunsidwa kawirikawiri

Kodi uku ndi kuyesa matenda a dementia?

Ayi. Sazindikira matenda a dementia kapena kuyerekezera mwayi woti mudzakhale nawo. Komanso singatsimikizire kuti palibe vuto la thanzi. Kufufuza kwachidule pa intaneti sikungatsimikizire kuti ubongo uli wathanzi.

Nditani ngati ndiyankha Ayi pa chilichonse?

Zotsatira zanu zidzalemba zinthu zimene munanena kuti mulibe. Izi sizitsimikizira kuti muli ndi thanzi labwino, sizikulonjeza kupewa matenda, ndipo sizitanthauza kuti chiopsezo n'chosakhalapo.

Onani mayeso onse a ubongo aulere okwana 43

Mukufuna kuchita zimenezi tsiku ndi tsiku? Pulogalamu ya Helibrain (yomwe ilipo m’Chingelezi pakadali pano) ili ndi dongosolo laulere komanso madongosolo olipira.

Magwero

  1. Livingston G et al. (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
  2. UCL (2024). Chilengezo cha lipotilo kuchokera ku bungwe lotsogolera la Commission, chokhala ndi mndandanda wonse wa zinthuzi. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors

Mmene tinakonzekerera tsambali: gulu la Helibrain linalilemba potengera maphunziro amene alembedwa pamwambapa, ndipo Robert(Chingelezi) (wophunzira wa digiri ya udokotala pa sayansi ya biophysics) analiyang’ananso pa November 4, 2026. Timalisintha magwero akasintha.