Svetukira kuzviri mukati

Kuongorora tsika dzeutano hwehuropi

Kuongorora kupfupi kwetsika, nyaya dzeutano nemamiriro ezvinhu zvakataurwa neLancet Commission ya2024. Uku hakugoni kuyera utano hwehuropi hwako kana kufanotaura chirwere. Maminitsi angangosvika 3, mahara, hapana kunyoresa.

Nechikwata cheHelibrainYakaongororwa naRobert(Chirungu), ari kuita PhD yezvebiophysicsYakabudiswa Yakapedzisira kuongororwa

Zvinotariswa neongororo iyi

Lancet Commission ya2024 inotaura zvinhu 14 zvinogona kuchinjwa zvine chekuita nedementia mumatanho ose ehupenyu [1][2]:

  • Dzidzo shoma muupenyu hwepakutanga.
  • Kusanzwa zvakanaka.
  • Cholesterol yeLDL yakawandisa.
  • Kumanikidzwa kweropa kwakanyanya.
  • Chirwere cheshuga.
  • Kufutisa.
  • Kuora mwoyo.
  • Kusvuta.
  • Kusaita maekisesaizi.
  • Kunwa doro zvakanyanyisa.
  • Kukuvara kwehuropi kunokonzerwa nekurohwa kana tsaona.
  • Kusava nevanhu vekushamwaridzana navo.
  • Kusvibiswa kwemhepo.
  • Kutadza kuona kusina kurapwa.

Cholesterol yeLDL yakawandisa uye kutadza kuona kusina kurapwa zvakawedzerwa muna 2024. Chirevo ichi chine chekuita neuchapupu kubva kumapoka evanhu; hachisi nzira yekufanotaura zvichaitika kumunhu mumwe chete [1].

Hazvisi zvose izvi zviri tsika. Dzidzo, pekugara, kusvibiswa kwemhepo uye kuwana rubatsiro rweutano zvinoenderana nemamiriro ezvinhu nemitemo yeveruzhinji. Kukuvara kwakamboitika hakugoni kudzorerwa. Mibvunzo iyi ingori yekufungisisa yakajairika yatakagadzira, haisi mibvunzo yekuongorora utano yakasimbiswa.

Mashandisirwo ayo

Pindura zvaunoziva chete. Unogona kusarudza kuti Handina chokwadi, Handidi kupindura, kana kusapindura mubvunzo upi zvawo. Panyaya dzezvirwere, tinobvunza zvaunenge waudzwa nenyanzvi yezveutano; kuongorora uku hakuongorori zviratidzo, hakumisiri zvinangwa zvekurapwa uye hakuongorori chirwere.

Mhinduro yako inoronga misoro yawataura, yausina kutaura, yausina chokwadi nayo uye mibvunzo yawadarika. Inoratidza misoro inosvika 3 yekuti uongorore, maererano nemarongero emibvunzo, kwete kukosha kwayo pakurapa. Haibatanidzi zvinhu izvi kuita zvibodzwa zveutano uye haizvishanduri kuva chikamu chenjodzi.

Zvaungaita

Ongorora mazano ari muapp yeHelibrain(Chirungu). Muapp ndimo maunogona kuongorora zviitwa zvinotsigirwa neuchapupu uye kusarudza zvinokukodzera muupenyu hwako. Peji ino inongopa chokwadi chezvinhu zvine chekuita nenjodzi nemanyuko azvo; hairayiri kurapwa uye haivimbisi kudzivirira chirwere.

Kuenzanisa kunoitwa sei

Kune avo chete vanopedza kuongorora kwose, tinoenzanisa huwandu hwemisoro yekuongororazve neyevamwe vatambi. Idzi imhinduro dzekuti Hongu uye Handina chokwadi. Kuva nemisoro yakawanda hakurevi njodzi yakakura kana utano hwakaipa: zvinhu izvi zvakasiyana, kusava nechokwadi kwakajairika, uye nhamba yacho haina kuyera kukosha kwezveutano. Tinoratidza mapoka akafara kana paine vanhu vakakodzera vakatanga kuongorora kekutanga vakakwana; kusvika ipapo tinoratidza huwandu hwevatambi.

Mibvunzo inowanzobvunzwa

Iyi bvunzo yedementia here?

Kwete. Haioni dementia uye haifungidziri mukana wako wokubatwa nayo. Haigoniwo kuratidza kuti hauna dambudziko reutano. Kuongorora kupfupi paindaneti hakugoni kusimbisa utano hwehuropi.

Ko ndikapindura kuti Kwete pazvinhu zvose?

Mhinduro yacho inonyora zvinhu zvausina kutaura. Haisimbisi kuti une utano hwakanaka, haivimbisi kudzivirira chirwere uye hairevi kuti hapana kana njodzi.

Ona miedzo yose 43 yemahara yeuropi

Unoda kudzidzira izvi zuva nezuva here? App yeHelibrain (parizvino iri muChirungu) ine chirongwa chemahara nezvirongwa zvinobhadharwa.

Manyuko

  1. Livingston G et al. (2024). Kudzivirira dementia, kupindira uye kutarisira: Chirevo cha2024 cheLancet standing Commission. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
  2. UCL (2024). Chiziviso chechirevo kubva kusangano rinotungamirira Commission, chine mazita akazara ezvinhu zvacho. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors

Magadzirirwo atakaita peji rino: rakanyorwa nechikwata cheHelibrain zvichibva pazvidzidzo zviri pamusoro, uye rakaongororwa naRobert(Chirungu) (ari kuita PhD yezvebiophysics) musi wa2026 Mbudzi 4. Tinorivandudza kana manyuko akachinja.