Zgel ɣer ugbur

Asenqed n tiɣawsiwin i uqerruy

Asekni ameẓẓyan n tiɣawsiwin, n yisental n ṣṣeḥḥa d tegnatin i d-yebder Commission Lancet n 2024. Ur yezmir ara ad yesɛeddi ṣṣeḥḥa n uqerruy-ik neɣ ad yefɣeḍ tawla. Qrib 3 n tesdatin, s tlelli, war ajerriḍ.

Sɣur tarbaɛt n HelibrainIɛawed-as asenqed Robert(Taglizt), anelmad n doctorate deg biophysiqueYeffeɣ-d Asenqed aneggaru n

Acu i d-yessekni usenqed-a

Commission Lancet n 2024 tessebgen 14 n yisekkaren i izemren ad ttwasniflen, i yettwasqedcen akked ddemans deg yal tallit n tudert [1][2]:

  • Tɣuri drus deg tazwara n tudert.
  • Aɣummu n tesla.
  • Cholesterol LDL aɛlayan.
  • Tazmert n yidammen d taɛlayant.
  • Sukkṛi.
  • Tazmert n tfekka d taɛlayant.
  • Taqsiṭ.
  • Asiggez.
  • Urar n tfekka d drus.
  • Asuɣ n lkuḥul s waṭas.
  • Aɣelluy n uqerruy.
  • Anekcum n yimdanen deg yiman-nsen.
  • Asenqes n tɣawsiwin n yigenni.
  • Aɣummu n tmuɣli ur yettwasejjan ara.

Cholesterol LDL aɛlayan akked uɣummu n tmuɣli ur yettwasejjan ara ttwarnan deg 2024. Rapport-a yebna ɣef usekyed n yisallen ɣef igrawen n yimdanen; mačči d taslilt ara yefɣeḍ i tudert n yiwen [1].

Mačči akk deg waya d tiɣawsiwin. Aselmed, axxam, asenɣes n yigenni akked unekcum ɣer wamejjay ttabaɛen tegnatin akked tsertit tazayezt. Aɣelluy yezrin ur yezmir ara ad yettwakkes. Isteqsiyen-a d isekniyen imeqqranen-nneɣ, mačči d asteqsi amatu yettwasneqden s wudem asnifan.

Amek ara t-tesqedceḍ

Err-d kan ayen tessneḍ. Tzemreḍ ad tferneḍ Ur ssineɣ ara, Ur bɣiɣ ara ad errɣ, neɣ ad teǧǧeḍ asteqsi. Iɣeblan n ṣṣeḥḥa, nettisteqsi-d ɣef wayen i k-yenna umsejji. Asenqed-a ur isekyid ara iberdan, ur isbadu ara iswi n usejji, ur isenɣal ara.

Agmuḍ-ik yessdukul isental i d-terriḍ, isental ur d-terriḍ ara, ayen ur teẓriḍ ara, akked yisteqsiyen i teǧǧiḍ. Isekan-d ar 3 n yisental i izemren ad tfeṣleḍ, s umyizwar n yisteqsiyen, mačči s wazal ameẓẓan i ṣṣeḥḥa. Ur iseddukul ara isekkaren deg usenqed n ṣṣeḥḥa, ur ten-yettarra ara d tusda n uḥeṭṭer.

Ayen i tzemreḍ ad txedmeḍ

Wali isumar deg usnas Helibrain(Taglizt). Deg usnas i tzemreḍ ad tfeṣleḍ tigawin s yisallen ussnan, syin ad tferneḍ ayen yelhan i tudert-ik. Asebter-a yegber kan isallen ɣef yisekkaren n uḥeṭṭer d tɣbula-nsen; ur d-yettak ara asejji neɣ yellaɛed ad yesseḥbes tawla.

Amek i tteddu uskan gar yimdanen

I usenqed yemden kan, nsekyad amḍan n yisental ara d-nuɣal ɣur-sen akked yimurar-nniḍen. D tiririt Ih neɣ Ur ssineɣ ara. Aṭas n yisental ur d-yemmal ara aḥeṭṭer aɛlay neɣ ṣṣeḥḥa yecban. Isakkaren mxallafen, tiririt ur nessin ara tella s waṭas, amḍan-a ur yettwasɣeẓẓel ara s wazal asnifan. Nsekan-d tikkal imeqqranen mi ara ilin yimurar imezwura i zemren ad ttwasekḍen s waṭas; alamma d acu n yimurar i yellan, nsekan-d amḍan n yimurar.

Isteqsiyen i d-yettuɣalen

D asenqed n ddemans aya?

Ala. Ur yettaf ara ddemans, ur yessekday ara amek ara k-yas. Ur yezmir ara daɣen ad yesseḥbes agur n ṣṣeḥḥa. Asenqed ameẓẓyan deg Internet ur yezmir ara ad yesbadu ṣṣeḥḥa n uqerruy.

Ma rriɣ Ala i yal asteqsi?

Agmuḍ ad d-yebder isekkaren i ur d-terriḍ ara. Ur d-yettak ara aselken belli ṣṣeḥḥa-k telha, ur d-yettakal ara aseḥbes n twala, ur d-yemmal ara ulac aḥeṭṭer.

Wali akk 43 n yisekyaden n uqerruy ilelliyen

Tebɣiḍ ad tɛerḍeḍ fell-as yal ass? Asnas n Helibrain (s tanglizt akka tura) yesɛa amtan ilelli d yamtanen s lexlaṣ.

Bder asebter-a d aɣbalu: Asenqed n tiɣawsiwin i uqerruy. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/kab/brain-health-habits-check. CC BY 4.0.

How this test works

This check walks you through the 14 factors that the 2024 Lancet Commission linked with dementia across large groups of people, such as hearing loss, high blood pressure, smoking and social isolation. For each one, answer Yes, No, Not sure or Prefer not to answer, or skip it. Your result sorts the topics into groups and shows up to three topics to explore. It never adds them up into a health score or a risk, and it cannot tell you anything about your own brain health.

Version 1 · Cite this test:

Helibrain (2026). Brain-health habits check, v1. https://helibrain.com/brain-health-habits-check/methods

Full method →

Tiɣbula

  1. Livingston G et al. (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
  2. UCL (2024). Aɣawsa n usiweḍ n rapport seg tɣawsa tameqqrant i d-yebder Commission, yegber-d umuɣ ummid n yisekkaren. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors

Amek nga tasna-agi: tira sɣur tarbaɛt n Helibrain, seg tezrawin i d-yettwabedren nnig, u yettwasenqed sɣur Robert(Taglizt) (anelmad n doctorate deg biophysique) ass n 4 Nunembeṛ 2026. Ad tt-nesseɣti mi ara bedlen yiɣbula.