Tlhahlobo ya mekgwa ya maphelo a bjoko

Tlhahlobo ye kopana ya mekgwa, ditaba tša maphelo le maemo ao a boletšwego ke Khomišene ya Lancet ya 2024. E ka se lekanye maphelo a bjoko bja gago goba go akanya bolwetši. Metsotso e ka bago 3, ke mahala, ga go nyakege go ingwadiša.

Ka sehlopha sa HelibrainE lekotšwe ke Robert(Seisemane), moithuti wa PhD ya thutaphedi ya fisikisiE gatišitšwe ka E lekotšwe la mafelelo ka

Seo tlhahlobo ye e se akaretšago

Khomišene ya Lancet ya 2024 e bolela ka mabaka a 14 ao go ka diregago gore a fetošwe, ao a tswalanago le dementia nakong ka moka ya bophelo [1][2]:

  • Thuto ye nnyane mathomong a bophelo.
  • Go se kwe gabotse.
  • Kholešeterole ya LDL e godimo.
  • Kgatelelo ya madi e godimo.
  • Bolwetši bja swikiri.
  • Botenya.
  • Kgateletšego ya monagano.
  • Go kgoga.
  • Go se šikinyege mmeleng.
  • Go nwa bjala bjo bontši kudu.
  • Kotsi ya bjoko ye šoro.
  • Go ikarola bathong.
  • Tšhilafalo ya moya.
  • Go se alafege ga go se bone gabotse.

Kholešeterole ya LDL e godimo le go se alafege ga go se bone gabotse di okeditšwe ka 2024. Pego e bolela ka bohlatse bjo bo tšwago dihlopheng tša batho; ga se mokgwa wa go akanya bokamoso bja motho o tee [1].

Ga se tše ka moka tšeo e lego mekgwa. Thuto, madulo, tšhilafalo le go hwetša tlhokomelo ya maphelo di laolwa ke maemo le melawana ya setšhaba. Kotsi ye e diregilego nakong e fetilego e ka se dirollwe. Dipotšišo tše ke tša kakaretšo tšeo re itirelago tšona, ga se lenaneo la dipotšišo la kalafo leo le lekotšwego.

Tsela ya go e diriša

Araba feela tšeo o di tsebago. O ka kgetha Ga ke na bonnete, Ke kgetha go se arabe, goba wa tlogela potšišo le ge e le efe. Ge e le ka malwetši, re botšiša seo o se boditšwego ke setsebi sa maphelo; tlhahlobo ye ga e hlahlobe dika tša bolwetši, ga e beele kalafo dinepo e bile ga e hlahlobe bolwetši.

Dipoelo tša gago di arola ditaba tšeo o di boletšego, tšeo o sa kago wa di bolela, tšeo o sa nago le bonnete ka tšona le dipotšišo tšeo o di tlogetšego. E bontšha go fihla go ditaba tše 3 tšeo o ka di hlahlobago, ka tatelano ya dipotšišo, e sego go ya ka bohlokwa bja tša kalafo. Ga e kopanye mabaka a beakanya dintlha tša maphelo goba go a fetoša diphesenteng tša kotsi.

Seo o ka se dirago

Hlahloba ditšhišinyo ka gare ga tirišo ya Helibrain(Seisemane). Ka gare ga tirišo ke moo o ka hlahlobago mediro yeo e thekgwago gomme wa dira phetho ya gore ke efe yeo e go swanelago. Letlakala le le nea fela dintlha tša mabaka a kotsi le methopo ya tšona; ga le laele kalafo goba go holofetša go thibela bolwetši.

Kamoo dipapišo di šomago ka gona

Bakeng sa ditlhahlobo tše di feletšego feela, re bapetša palo ya ditaba tšeo di swanetšego go lebelelwa gape le ya dibapadi tše dingwe. Tše ke dikarabo tša Ee le Ga ke na bonnete. Ditaba tše dintši ga di bolele kotsi e kgolo goba maphelo a mabe: mabaka a a fapana, dikarabo tšeo di sa tsebjego di tlwaelegile, gomme palo ye ga e elwe go ya ka bohlokwa bja tša kalafo. Re bontšha magoro a kakaretšo ge go šetše go na le diteko tša mathomo tše di lekanego; go fihlela ka nako yeo re bontšha palo ya dibapadi.

Dipotšišo tše di botšišwago gantši

Na ye ke teko ya dementia?

Aowa. Ga e lemoge dementia e bile ga e akanye kgonagalo ya gore o ka e ba le yona. Le gona e ka se kgone go kgonthišetša gore ga go na bothata bja maphelo. Tlhahlobo ye kopana ya inthaneteng e ka se kgonthišetše boemo bja maphelo a bjoko.

Go thwe’ng ge nka araba Aowa go tšohle?

Dipoelo di lokeletša mabaka ao o sa kago wa a bolela. Ga di kgonthišetše gore o phetše gabotse, ga di holofetše gore bolwetši bo tla thibelwa e bile ga di bolele gore ga go na kotsi.

Diteko tše di tswalanago

Bona diteko ka moka tše 43 tša mahala tša bjoko

O nyaka go šoma ka se letšatši le letšatši? App ya Helibrain (ga bjale e hwetšagala ka Seisemane) e na le leano la mahala le mananeo ao a lefelwago.

Tsopola letlakala le: Tlhahlobo ya mekgwa ya maphelo a bjoko. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nso/brain-health-habits-check. CC BY 4.0.

How this test works

This check walks you through the 14 factors that the 2024 Lancet Commission linked with dementia across large groups of people, such as hearing loss, high blood pressure, smoking and social isolation. For each one, answer Yes, No, Not sure or Prefer not to answer, or skip it. Your result sorts the topics into groups and shows up to three topics to explore. It never adds them up into a health score or a risk, and it cannot tell you anything about your own brain health.

Version 1 · Cite this test:

Helibrain (2026). Brain-health habits check, v1. https://helibrain.com/brain-health-habits-check/methods

Full method →

Methopo

  1. Livingston G le ba bangwe. (2024). Thibelo ya dementia, go tsena ditaba gare le tlhokomelo: Pego ya 2024 ya Khomišene ya sa ruri ya Lancet. The Lancet 404:572–628. doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
  2. UCL (2024). Tsebišo ya pego go tšwa setheong se etilego pele sa Khomišene, yeo e nago le lenaneo ka botlalo la mabaka. www.ucl.ac.uk/news/2024/jul/nearly-half-dementia-cases-could-be-prevented-or-delayed-tackling-14-risk-factors

Kamoo re hlamilego letlakala le ka gona: le ngwadilwe ke sehlopha sa Helibrain go ya ka dinyakišišo tše di lokeleditšwego ka mo godimo, gomme la lekwa ke Robert(Seisemane) (moithuti wa PhD ya thutaphedi ya fisikisi) ka 2026 Nofemere 4. Re le mpshafatša ge methopo e fetoga.