Yeqela kokuqukethwe

Ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela

Usabela ngokushesha kangakanani? Thepha lapho indilinga iba luhlaza. Kuthatha cishe umzuzu, kumahhala: akudingeki ubhalise noma unikeze i-imeyili, futhi umphumela wakho wonke uvela khona lapha.

Yithimba lakwa-HelibrainKubuyekezwe ngu-Robert(IsiNgisi), ofundela iziqu ze-PhD ku-biophysicsKushicilelwe Kubuyekezwe okokugcina ngo-

Indlela yokufunda amaphuzu akho

  • Isikhathi sokusabela esimaphakathi: isilinganiso sezikhathi zokuthepha ezilinganisiwe, ngama-millisecond (ms). Inombolo ephansi isho ukusabela okusheshayo.
  • Ukuthepha okushesha kakhulu: ukuthepha okukodwa okusheshe kakhulu. Ukuthepha okukodwa okuyinhlanhla akusho lukhulu njengesilinganiso.
  • Ukuthepha okuhamba kancane: ukuthepha okuthatha isikhathi esingaphezu kuka-500 ms. Abacwaningi bokulala bakubiza lokhu ngokushoda kokunaka, futhi kuvame kakhulu ngemva kokulala isikhashana [1].
  • Ukuthepha ngaphambi kwesikhathi: ukuthepha ngaphambi kokuba indilinga ibe luhlaza, noma ngaphansi kuka-100 ms, okushesha kakhulu ukuba kube ukusabela kwangempela. Akufakwa esilinganisweni sakho.

Igrafu ibonisa izilinganiso zaselabhorethri ngokweminyaka. Isiphequluli sifunda isikhathi kancane kunemishini yaselabhorethri (bheka ngezansi), ngakho sebenzisa igrafu ukubona indlela evamile bese uqhathanisa inombolo yakho nezilinganiso zakho zangaphambilini.

Igrafu yamachashazi ebonisa isilinganiso sesikhathi sokusabela okulula ngokweqembu leminyaka kusetshenziswa imishini yaselabhorethri: 218 ms kwabaneminyaka engu-18–24, 221 kwabaneminyaka engu-25–31, 225 kwabaneminyaka engu-32–38, 228 kwabaneminyaka engu-39–45, 234 kwabaneminyaka engu-46–51, 236 kwabaneminyaka engu-51–58 no-239 ms kwabaneminyaka engu-59–65.
Umfanekiso 1. Isilinganiso sesikhathi sokusabela okulula ngokweminyaka, kusetshenziswa imishini yaselabhorethri elinganisa isikhathi ngokunembile: 218 ms kwabaneminyaka engu-18–24, 221 kwabaneminyaka engu-25–31, 225 kwabaneminyaka engu-32–38, 228 kwabaneminyaka engu-39–45, 234 kwabaneminyaka engu-46–51, 236 kwabaneminyaka engu-51–58 no-239 ms kwabaneminyaka engu-59–65. Idatha: Woods 2015, abantu abadala abangu-1,469 eNew Zealand; ukubambezeleka kwesikrini negundane akuzange kususwe [2].

Yisiphi isikhathi sokusabela esihle?

Isikhathi esivamile sokusabela okulula emishinini yaselabhorethri enembile cishe singu-230 ms. Kubantu abadala abangu-1,469 abaneminyaka engu-18 kuya ku-65, isilinganiso sasingu-231 ms, sisuka ku-218 ms kwabaneminyaka engu-18–24 siye ku-239 ms kwabaneminyaka engu-59–65 [2]. Ukuhlolwa esipheqululini kubonisa isikhathi eside, ngoba amafoni namakhompyutha engeza ukubambezeleka kwawo: 58 kuya ku-133 ms ekuhlolweni okukodwa kwaselabhorethri [3]. Ngakho qhathanisa amaphuzu akho nezilinganiso zakho zangaphambilini.

Amaqiniso asheshayo

  • Lokho elikulinganisayo: isikhathi sokusabela okulula, isikhathi esithathayo ukuphendula isignali eyodwa elindelekile ngokunyakaza okukodwa. Lokhu kuhlola kuwuhlobo lweminithi elilodwa lwe-Psychomotor Vigilance Test (PVT), umsebenzi wocwaningo wokuhlola ukuqapha [4].
  • Inani elivamile: isilinganiso esingu-231 ms kubantu abadala abangu-1,469, kusetshenziswa isikrini saselabhorethri negundane lokudlala imidlalo. Umehluko ojwayelekile phakathi kwabantu (ukuchezuka okujwayelekile okukodwa) wawucishe ube ngu-27 ms [2].
  • Iminyaka: isikhathi siba side cishe ngo-0.55 ms ngonyaka phakathi kweminyaka engu-18 no-65 [2]. Kubantu abadala abangu-7,130 base-UK, isikhathi sokusabela okulula asizange sibe side kakhulu kuze kube cishe eminyakeni engu-50 [5].
  • Idivayisi: abantu abadala abafanayo abangu-44 babenesilinganiso esingu-284 ms ebhokisini lezinkinobho laselabhorethri no-379 ms enguqulweni yokuthinta isikrini yalokho kuhlola okufanayo [6].
  • Ukulala: ukungalali kwenza izimpendulo zihambe kancane futhi kwandise ukushoda kokunaka, lapho izimpendulo zithatha uhhafu wesekhondi noma ngaphezulu [1].

Indlela okuhlolwa ngayo isikhathi sokusabela

Izinyathelo ezintathu: 1, linda indilinga empunga isikhathi esingahleliwe; 2, thepha ngokushesha lapho iba luhlaza; 3, kubhalwa isikhathi esisuka ekubeni luhlaza kuze kube uyathepha, bese imizuliswano iphindaphindwa.
Umfanekiso 2. Umzuliswano owodwa wokuhlola. Isikhathi sokulinda asibikezeleki, ngakho awukwazi ukuhlela isikhathi sokuthepha kusengaphambili.
  1. Thepha lapho iba luhlaza. Thepha, chofoza noma cindezela u-Space noma u-Enter.

Lokhu ukuhlola okufanayo nalokho okukuhlelo lokusebenza lwe-Helibrain. Ikhasi liqala iwashi lapho liyala isiphequluli sakho ukuba sibonise indilinga eluhlaza, bese liyalimisa lapho ukuthinta kwakho kufika. Ngakho isikhathi sakho sihlanganisa ukubambezeleka kwesikrini sakho kanye nokubambezeleka kwegundane, kwekhibhodi noma kwesikrini sokuthinta, okungenakulinganiswa yikhasi lewebhu.

Yini ethinta isikhathi sakho sokusabela?

  • Idivayisi yakho. Ekuhlolweni kwaselabhorethri, amakhasi ewebhu engeze u-58 kuya ku-133 ms empendulweni ngayinye, kuye ngedivayisi nesiphequluli [3]. Ngisho nangebhokisi lezinkinobho lezinga laselabhorethri, iziphequluli zengeze u-8 kuya ku-67 ms [7]. Esikrinini sokuthinta, umunwe wakho nawo kufanele uye engilazini, okwengeze cishe u-95 ms ocwaningweni olulodwa [6].
  • Ukulala. Ngemva kobusuku ungalele, noma ubusuku obuningana bokulala isikhashana, izimpendulo zihamba kancane futhi izikhathi ezinde zokushoda kokunaka zivame kakhulu [1]. Izilinganiso zokushoda kokunaka nezokushesha zikubona kahle lokhu [8].
  • Isikhathi sosuku. Ukunaka kulandela isigqi sansuku zonke. Kumuntu olala kusukela ngo-11 pm kuya ku-7 am, ukusabela kuhamba kancane kakhulu ebusuku nasekuseni kakhulu, bese kuba ngcono ntambama nasekuqaleni kokuhlwa [9].
  • I-caffeine. Ucwaningo olubanzi lwathola ukuthi cishe u-40 kuya ku-300 mg we-caffeine uthuthukisa ukuqapha, ukulalela nokusabela [10].
  • Utshwala. Ekuhlolweni okulawulwa nge-placebo okwakuhilela izinsizwa ezingu-16, utshwala obukhuphule izinga lotshwala egazini laya cishe ku-0.07% banciphisa ijubane lesikhathi sokusabela okulula cishe ngo-43 ms lapho izinga liphezulu kakhulu [11].
  • Iminyaka. Umehluko phakathi kweqembu elincane nelidala kakhulu kuMfanekiso 1 cishe ungu-21 ms. Ucwaningo lwalinganisela ukuthi leso sikhathi esengeziwe sisetshenziswa ukuqalisa ukunyakaza, hhayi ukubona isignali [2].
  • Ukuzijwayeza. Ukuzijwayeza akusishintshi kakhulu isikhathi sokusabela okulula. Kubantu abadala abangu-48 abahlolwa kanye ngesonto amasonto amathathu, isilinganiso sashintsha ngaphansi kuka-3 ms [12]. Ezifundweni ezingu-36, abantu bashesha kancane emzamweni wesibili bese ijubane liyama ukushintsha [13].
  • Imidlalo yevidiyo egxile esenzweni. Abadlali abavamile bale midlalo baphendula ngokushesha cishe ngo-11% kunabangayidlali, benemba ngokufanayo, ikakhulukazi emisebenzini edinga ukukhetha [14]. Iningi lalezi zifundo laqhathanisa abantu ababevele bedlala, ngakho imidlalo ingase ingabi yimbangela.
Igrafu yamabha ekhombisa ama-millisecond angeziwe: isikrini negundane laselabhorethri 18 ms; iminyaka engu-18–24 uma iqhathaniswa no-59–65, 21 ms; utshwala obunomthamo wegazi ongaba ngu-0.07%, 43 ms; isiphequluli esinebhokisi lezinkinobho laselabhorethri, 8 kuya ku-67 ms; ikhasi lewebhu kumafoni nakumakhompyutha aphathekayo, 58 kuya ku-133 ms; isikrini sokuthinta uma siqhathaniswa nebhokisi lezinkinobho laselabhorethri, 95 ms.
Umfanekiso 3. Izinto ezengeza ama-millisecond esikhathini sokusabela, ngokwezilinganiso ezishicilelwe. Idatha: Woods 2015 [2]; Pérez-Mañá 2022 [11]; Bridges 2020 [7]; Pronk 2020 [3]; Grandner 2018 [6].

Lokho lokhu kuhlola okungakutshela nokungakutsheli

Lokhu kuhlola kukala ukuthi uphendula ngokushesha kangakanani isignali eyodwa elindelekile, njengamanje, kule divayisi. Akukali ukuhlakanipha, ukufaneleka ukushayela noma isimo sezempilo, futhi akusona isifo esixilongwayo.

Ukubambezeleka kwedivayisi kuwumkhawulo omkhulu kunayo yonke: kukhulu kunawo wonke umehluko weminyaka kuMfanekiso 1, futhi kuyahluka phakathi kwamadivayisi. Lokhu kubaluleke kakhulu lapho kuqhathaniswa umuntu nomunye [3]. Ngakho qhathanisa inombolo yakho namaphuzu akho angaphambilini kudivayisi nasesipheqululini esifanayo.

Umzuzu owodwa uveza isimo sesikhashana. Izinhlobo ezimfushane ze-PVT zisakubona ukungalali, kodwa imiphumela iba mincane kuneyohlobo lwemizuzu engu-10 [15]. Uma ukhathazekile ngesikhathi sakho sokusabela, ngokwesibonelo ngemva kokugula noma ukuqala umuthi omusha, khuluma nodokotela.

Imibuzo evame ukubuzwa

Ingabe u-200 ms uyisikhathi esihle sokusabela?

Yebo, u-200 ms uyashesha ekuhlolweni kwesikhathi sokusabela okulula esipheqululini. Emishinini yaselabhorethri enembile, abantu abadala abaneminyaka engu-18–24 babenesilinganiso esingu-218 ms, futhi cishe u-200 ms lapho kususwa ukubambezeleka kwesikrini negundane laselabhorethri uqobo [2]. Iziphequluli namafoni kunezela ukubambezeleka okungaphezu kwemishini yaselabhorethri [3]. Kwenye iwebhusayithi edumile yokuhlola ukusabela, inani eliphakathi kokuchofoza okungaphezu kwezigidi ezingu-81 lingu-273 ms [16].

Siyini isikhathi sokusabela esimaphakathi ngokweminyaka?

Ocwaningweni lwaselabhorethri olwenziwa kubantu abadala abangu-1,469, isilinganiso sesikhathi sokusabela okulula sakhula kancane ngokukhula kweminyaka: 218 ms kwabaneminyaka engu-18–24, 228 ms kwabaneminyaka engu-39–45 no-239 ms kwabaneminyaka engu-59–65, cishe uhhafu we-millisecond ngonyaka [2]. Ocwaningweni lwase-UK lwabantu abadala abangu-7,130, isikhathi sokusabela okulula sashintsha kancane kuze kube cishe eminyakeni engu-50, kuyilapho isikhathi sokusabela okukhethwayo sehla ijubane kukho konke ukuba umuntu omdala [5].

Kungani isikhathi sami sokusabela sihamba kancane ocingweni lwami?

Ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela ocingweni kunezela ukubambezeleka okubili. Umunwe wakho kufanele uye engilazini, futhi ifoni nesiphequluli kuthatha isikhathi ukubona ukuthinta. Lapho abantu abadala abafanayo abangu-44 benza ukuhlolwa kokuqapha ngebhokisi lezinkinobho laselabhorethri nangesikrini sokuthinta, izilinganiso zabo zazingu-284 ms no-379 ms [6]. Qhathanisa amaphuzu ocingo namanye amaphuzu ocingo.

Ngingasithuthukisa isikhathi sami sokusabela?

Ukuzijwayeza kusishintsha kancane kakhulu isikhathi sokusabela okulula: ocwaningweni lwamasonto amathathu, izilinganiso zashintsha ngaphansi kuka-3 ms [12]. Ukulala, ukuqapha nedivayisi kunomthelela omkhulu: ukungalali kwehlisa ijubane lezimpendulo [1], kanti i-caffeine elinganiselwe ithuthukisa isikhathi sokusabela [10].

Ingabe ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela se-Helibrain kumahhala ngempela?

Yebo. Ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela kwe-Helibrain nomphumela wakho wonke kumahhala: akudingeki ubhalise, unikeze i-imeyili noma ukhokhe, futhi akukho okufihlwayo ukuze uthole “umbiko ogcwele”. I-Helibrain ithola imali ngohlelo lwayo lokusebenza, olunezinhlelo zamahhala nezikhokhelwayo; awudingi lolo hlelo ukuze wenze ukuhlola noma ubone umphumela wakho.

Ingabe ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela kuyafana nokuhlolwa kwe-reflex?

Cha. Ukuhlolwa kwe-reflex, njengokuthepha idolo okwenziwa udokotela, kuhlola ukusabela okuzenzakalelayo okwenzeka ngaphandle kwesinqumo. Ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela kukala ukusabela kokuzithandela: ubona isignali, wenze isinqumo, bese uyanyakaza. Ukuhlolwa kwesikhathi sokusabela kwe-Helibrain kukala lelo jubane lokuzithandela, ngakho akusho lutho ngama-reflex noma ngemizwa yakho yezinzwa.

Bona konke ukuhlolwa kobuchopho kwamahhala okungu-43

Ufuna ukusebenza kulokhu nsuku zonke? Uhlelo lokusebenza lwe-Helibrain (okwamanje lutholakala ngesiNgisi) lunohlelo lwamahhala kanye nezinhlelo ezikhokhelwayo.

Imibuzo evamile

Imithombo

  1. Lim J, Dinges DF (2008). Ukungalali nokunaka okuqhubekayo. Annals of the New York Academy of Sciences 1129:305–322. doi.org/10.1196/annals.1417.002
  2. Woods DL, Wyma JM, Yund EW, Herron TJ, Reed B (2015). Izinto ezithinta isikhathi sokulibala ngaphambi kokusabela okulula. Frontiers in Human Neuroscience 9:131. doi.org/10.3389/fnhum.2015.00131 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4374455/)
  3. Pronk T, Wiers RW, Molenkamp B, Murre J (2020). Ingabe ukulinganisa isikhathi kwengqondo kungenziwa ephaketheni? Ukunemba kwesikhathi kwezinhlelo zokusebenza zewebhu kumadivayisi esikrini esithintwayo nawekhibhodi. Behavior Research Methods 52(3):1371–1382. doi.org/10.3758/s13428-019-01321-2 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7280355/)
  4. Dinges DF, Powell JW (1985). Ukuhlaziywa kokusebenza ngekhompyutha encane emsebenzini olula wokubona nokusabela, ophathekayo, ngesikhathi semisebenzi eqhubekayo. Behavior Research Methods, Instruments, & Computers 17(6):652–655. doi.org/10.3758/BF03200977
  5. Der G, Deary IJ (2006). Umehluko weminyaka nobulili esikhathini sokusabela kubantu abadala: imiphumela yocwaningo lwase-United Kingdom lwezempilo nendlela yokuphila. Psychology and Aging 21(1):62–73. doi.org/10.1037/0882-7974.21.1.62
  6. Grandner MA, Watson NF, Kay M, Ocaño D, Kientz JA (2018). Ukubhekana nesidingo sokuqinisekisa umsebenzi wokuhlola ukuqapha kwengqondo nesinyakaziso ngesikrini esithintwayo: izinto ezibalulekile ocwaningweni lwezempilo lokulala. Sleep Health 4(5):387–389. doi.org/10.1016/j.sleh.2018.08.003 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6152888/)
  7. Bridges D, Pitiot A, MacAskill MR, Peirce JW (2020). Ucwaningo olukhulu lokulinganisa isikhathi: ukuqhathanisa izinhlobo ezahlukene zezinhlelo zokwenza ukuhlola, zaselabhorethri nezenziwa ku-inthanethi. PeerJ 8:e9414. doi.org/10.7717/peerj.9414
  8. Basner M, Dinges DF (2011). Ukwandisa ukuzwela kokuhlolwa kokuqapha kwengqondo nesinyakaziso (PVT) ekusweleni ubuthongo. Sleep 34(5):581–591. doi.org/10.1093/sleep/34.5.581 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3079937/)
  9. Valdez P (2019). Imijikelezo yansuku zonke yokunaka. Yale Journal of Biology and Medicine 92(1):81–92. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6430172/
  10. McLellan TM, Caldwell JA, Lieberman HR (2016). Ukubuyekezwa kwemiphumela ye-caffeine ekusebenzeni kwengqondo, komzimba nasemsebenzini. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 71:294–312. doi.org/10.1016/j.neubiorev.2016.09.001
  11. Pérez-Mañá C, Mateus JA, Díaz-Pellicer P, et al. (2022). Imiphumela yokuxuba iziphuzo ezinika amandla notshwala emakhonweni ahlobene nokushayela. International Journal of Neuropsychopharmacology 25(1):13–25. doi.org/10.1093/ijnp/pyab051 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8756085/)
  12. Woods DL, Wyma JM, Yund EW, Herron TJ (2015). Imiphumela yokuhlola okuphindaphindiwe, ukuzenza sengathi awenzi kahle, nokulimala kobuchopho okubuhlungu ezilinganisweni ezinembayo zesikhathi sokusabela okulula kokubona. Frontiers in Human Neuroscience 9:540. doi.org/10.3389/fnhum.2015.00540
  13. Scharfen J, Blum D, Holling H (2018). Ukuncipha kwesikhathi sokuphendula ngenxa yokuphinda kuhlolwe ezivivinyweni zejubane lengqondo: ukuhlaziywa okuhlanganisa izifundo eziningi. Journal of Intelligence 6(1):6. doi.org/10.3390/jintelligence6010006
  14. Dye MWG, Green CS, Bavelier D (2009). Ukwandisa ijubane lokucubungula ulwazi ngemidlalo yevidiyo edinga isenzo. Current Directions in Psychological Science 18(6):321–326. doi.org/10.1111/j.1467-8721.2009.01660.x (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2871325/)
  15. Basner M, Mollicone D, Dinges DF (2011). Ukuba semthethweni nokuzwela kokuhlolwa okufushane kokuqapha kwengqondo nesinyakaziso (PVT-B) ekusweleni ubuthongo okuphelele nokwengxenye. Acta Astronautica 69(11–12):949–959. doi.org/10.1016/j.actaastro.2011.07.015 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3197786/)
  16. Human Benchmark. Izibalo zesikhathi sokusabela (idatha evela kubantu abasebenzisa isayithi kanye namadivayisi ahlukahlukene; futhi ayikho indlela eshicilelwe). humanbenchmark.com/tests/reactiontime/statistics (kuhlolwe 3 November 2026)

Indlela esenze ngayo leli khasi: libhalwe yithimba lakwa-Helibrain kusetshenziswa izifundo ezibalwe ngenhla, futhi labuyekezwa u-Robert(IsiNgisi) (umfundi oqhubeka neziqu zobudokotela ku-biophysics) ngo-Novemba 3, 2026. Sibuyekeza lokhu lapho imithombo ishintsha.