Tlolela ho litaba

Teko ea Kutloisiso ea Moo U Lebileng Teng

Ithute ’mapa, tsamaea mokolokong o lefifi oa lekhoakhoa ho ea lifolakheng ka tatellano, ebe u supa moo u qalileng teng. E nka metsotso e ka bang 5, ke mahala, ’me ha ho hlokahale ho ingolisa.

Ke sehlopha sa HelibrainE hlahlobiloe ke Robert(Senyesemane), moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelangE phatlalalitsoe ka E hlahlobiloe la ho qetela ka

Seo papali ena e se lekanyang

Papali ena e lekanya likarolo tse peli tsa ho fumana tsela: ho tseba tsela, e leng ho fihla libakeng tseo u li boneng ’mapeng ka tsela e khutšoanyane, le ho hopola moo u qalileng teng hore u tsebe ho supa moo. Lintho tsena ka bobeli li thehiloe liphuputsong tsa ho tsamaea u latela tsela, ho kenyeletsoa papali ea mohala e bapaloang ke batho ba limilione [1][2].

Papali ea lipatlisiso ea Sea Hero Quest e ile ea kopa libapali ho tšoara ’mapa o nang le libaka tsa ho emisa ka hlooho, ebe li tsamaisa sekepe ho ea ho tsona, ’me ka linako tse ling li thunye mollo o supang moo li qalileng teng [1]. Papali ea rona ke ea rona: mokoloko oa lekhoakhoa bosiu, o nang le limmapa le melao ea oona. E boloka litekanyo tseo tse peli tsa lipatlisiso: hore na tsela eo u e nkileng e ne e le telele hakae ha e bapisoa le e khutšoanyane ka ho fetisisa, le hore na ho supa ha hao ho fositse hakae.

Phuputsong e nyenyane, kamoo batho ba baholo ba 60 ba bacha ba ileng ba sebetsa kateng maemong a ho fumana tsela a Sea Hero Quest ho ne ho tšoana le kamoo ba ileng ba fumana tsela literateng tsa sebele London le Paris (likamano tsa 0.46 le 0.57) [3]. Sena se bontšitsoe bakeng sa papali eo, eseng ena.

Kamoo papali e sebetsang kateng

  • Maemo a 5, a ntseng a hola. Boemo ka bong bo qala ka ho bontšoa ’mapa oohle ka metsotsoana e 8 ho isa ho 12: tente ea hao, moo u shebileng teng, le lifolakha tse nang le linomoro. Qala ho tsamaea ha u se u loketse.
  • Ebe u tsamaea ka hlooho ho ea lifolakheng ka tatellano. U bona feela selikalikoe sa lebone la hao, ’me pono e reteleha le uena: moo u shebileng teng kamehla ho ba holimo.
  • Ka mor’a folakha ea ho qetela (kapa ha metsotsoana e 45 ho isa ho 75 ea boemo e fela), supa tente ea hao ’me u netefatse.
  • Litaolo: linotlolo tsa metsu kapa W, A, S, D k’homphieutheng; fonong, sebelisa likonopo tse ka tlas’a pono (li tobetse li sa tlohe ho tsamaea kapa ho reteleha). Ho supa, hula monoana ho potoloha moo u leng teng kapa u sebelise linotlolo tsa ho reteleha.
  • Pele ho na le leeto le lekhutšoanyane la boikoetliso le mabone a bonesitse (u ka le tlola). Ka mor’a boemo ka bong, ’mapa o bontša tsela eo u e nkileng le moo u supileng teng.

Papali ka ’ngoe e na le limokoloko tse ncha. Mokoloko o mong le o mong o na le litsela tse potolohang tse seng kae, kahoo ho na le litsela tse fetang e le ’ngoe tsa ho fihla folakha.

Mokhoa oa ho bala lintlha tsa hao

  • Katleho ea tsela: tsela e khutšoanyane ka ho fetisisa e fetang lifolakheng, e arotsoeng ka sebaka seo u se tsamaileng, ebe ho baloa karolelano ea maemo ’ohle. 100% e bolela hore kamehla u nkile tsela e khutšoanyane ka ho fetisisa. Ha nako e felile, tsela e khutšoanyane e setseng e baloa joalokaha eka u e tsamaile.
  • Phoso ea ho supa: hore na motsu oa hao o ne o khelohile ka likhato tse kae tseleng e otlolohileng e eang tenteng, ka karolelano ea maemo ’ohle. 0° ke ho supa hantle; ha u ne u supa ka lotho, ka karolelano u ne u tla kheloha ka 90°.
  • Ho ea ka boemo: maemo a maholo a na le lifolakha tse ngata ’me a thata ho feta.

Ha batho ba lekaneng ba se ba bapetse, sephetho sa hao se tla boela se bontše kamoo u bapisoang le libapali tse ling tsa papali ena. Bana ke baeti ba bang ba sebaka sena sa marang-rang, eseng sampole e emelang batho bohle.

Liphuputso li fumana eng?

Ho latela lintlha tsa libapali tsa Sea Hero Quest tse limilione, bokhoni ba ho fumana tsela bo ile ba fokotseha butle-butle ho tloha bocheng ba batho ba baholo [1][2]. Ka karolelano banna ba ile ba sebetsa hantle hanyenyane naheng ka ’ngoe, phapang e nyenyane (Cohen's d = 0.29) e neng e le kholoanyane linaheng tse nang le ho se lekane ho hoholo ha bong [1]. Batho ba hōletseng ka ntle ho litoropo ba ne ba tseba ho fumana tsela hamolemo [4].

  • Lilemo: ho libapali tse ka bang 560,000 tse tsoang linaheng tse 57, bokhoni bo ile ba fokotseha butle-butle ho tloha lilemong tsa 19 [1]. Tlhahlobo e ileng ea etsoa hamorao ho libapali tse limilione tse 3.9 e fumane ho fokotseha ho tšoanang, hoo e batlang e le ho otlolohileng, ho tloha qalong ea lilemo tsa mashome a mabeli [2].
  • Bong: molemo o tloaelehileng oa banna o ne o le monyenyane, ho tloha ho d = 0.09 Norway ho ea ho 0.48 Argentina [1].
  • Sebaka seo u holetseng ho sona: ho batho ba ka bang 400,000 ba tsoang linaheng tse 38, ba hōletseng ka ntle ho litoropo ba ile ba sebetsa betere, ’me batho ba ile ba sebetsa hantle haholo libakeng tse nang le tlhophiso ea literata e tšoanang le eo ba hōletseng ho eona [4].

Tsena ke lipalo-kakaretso tsa lihlopha tse khōlō haholo. Ha li bolele hakaalo ka motho a le mong, ’me papali ea rona e fapane le Sea Hero Quest, kahoo u se ke ua bapisa lipalo tsa hao le tsa bona.

Seo papali ena e ka se bolelang le seo e ke keng ea se bolela

Ena ke papali e bapaloang skrineng, eseng teko ea bongaka. Papali e atlehileng kapa e sa atlehang ha e bolele letho ka bophelo ba hao. Qalong, ho tloaela litaolo hoa hlokahala; ke ka lebaka leo ho nang le leeto la boikoetliso. Lintlha tsa hao li boetse li angoa ke sesebelisoa sa hao le hore na u bapala lipapali hangata hakae. Bapisa le teko ea hao e latelang.

Lipotso tse botsoang khafetsa

Na ho ka lekoa kutloisiso ea hao ea moo u lebileng teng inthaneteng?

E, ka papali e kang ena. Lipapali tsa lipatlisiso li lekanya kutloisiso ea moo motho a lebileng teng ka hore na o fihla ka kotloloho hakae libakeng tseo a li boneng ’mapeng le hore na o supa hantle hakae moo a qalileng teng [1]. Papali e skrineng ha e kenye ho tsamaea ka maoto, matšoao a libaka le ho reteleha ha ’mele, kahoo e bontša karolo feela ea ho fumana tsela lefatšeng la sebele.

Ke hobane’ng ha batho ba bang ba sa tsebe hantle hore na ba lebile hokae?

Batho ba fapana haholo tabeng ea ho fumana tsela. Liphuputso tse khōlō li amahanya bokhoni bona le lilemo le sebaka seo batho ba hōletseng ho sona [1][2][4]. Mesebetsing ea lipatlisiso, ho supa libaka tseo u sa li boneng ho lekanngoa ka tsela e tšoanang le mona, e le phoso ea likhato, ’me batho ba fapana haholo tabeng ena [5].

Na teko ea Helibrain ea kutloisiso ea moo u lebileng teng ke mahala?

E. Papali le sephetho sohle sa hao ke mahala: ha ho ngoliso, lengolo-tsoibila kapa tefo. Helibrain e fumana chelete ka app ea eona, eo u sa e hlokeng bakeng sa papali ena.

Sheba liteko tsohle tse 43 tsa boko tsa mahala

U batla ho ikoetlisa ka sena letsatsi le letsatsi? App ea Helibrain (hona joale e fumaneha ka Senyesemane) e na le moralo oa mahala le meralo e lefelloang.

Mehloli

  1. Coutrot A, Silva R, Manley E, de Cothi W, Sami S, Bohbot VD, Wiener JM, Hölscher C, Dalton RC, Hornberger M, Spiers HJ (2018). Global determinants of navigation ability. Current Biology 28(17):2861–2866.e4. doi.org/10.1016/j.cub.2018.06.009
  2. Spiers HJ, Coutrot A, Hornberger M (2023). Explaining world-wide variation in navigation ability from millions of people: citizen science project Sea Hero Quest. Topics in Cognitive Science 15(1):120–138. doi.org/10.1111/tops.12590
  3. Coutrot A, Schmidt S, Coutrot L, Pittman J, Hong L, Wiener JM, Hölscher C, Dalton RC, Hornberger M, Spiers HJ (2019). Virtual navigation tested on a mobile app is predictive of real-world wayfinding navigation performance. PLOS ONE 14(3):e0213272. doi.org/10.1371/journal.pone.0213272
  4. Coutrot A, Manley E, Goodroe S, Gahnstrom C, Filomena G, Yesiltepe D, Dalton RC, Wiener JM, Hölscher C, Hornberger M, Spiers HJ (2022). Entropy of city street networks linked to future spatial navigation ability. Nature 604(7904):104–110. doi.org/10.1038/s41586-022-04486-7
  5. Hegarty M, Montello DR, Richardson AE, Ishikawa T, Lovelace K (2006). Spatial abilities at different scales: individual differences in aptitude-test performance and spatial-layout learning. Intelligence 34(2):151–176. doi.org/10.1016/j.intell.2005.09.005

Kamoo re entseng leqephe lena kateng: le ngotsoe ke sehlopha sa Helibrain ho latela liphuputso tse thathamisitsoeng ka holimo, ’me la hlahlojoa ke Robert(Senyesemane) (moithuti oa PhD ea ithutang fisiks ea lintho tse phelang) ka 2026 Pudungwana 4. Rea le nchafatsa ha mehloli e fetoha.