Ihe egwuregwu a na-atụ
Egwuregwu a na-atụ akụkụ abụọ nke ịchọta ụzọ: ịchọta ebe ndị ị hụrụ na maapụ site n'ụzọ dị mkpụmkpụ, na icheta ebe ị malitere ka i wee nwee ike tụzie aka laghachi ebe ahụ. Ha abụọ sitere n'ọmụmụ banyere ịnyagharị, gụnyere egwuregwu ekwentị ọtụtụ nde mmadụ gwụrụ [1][2].
Egwuregwu ọmụmụ Sea Hero Quest gwara ndị egwuregwu ka ha buru maapụ nwere ebe a ga-akwụsị n'isi, wee duzie ụgbọ mmiri ruo ebe ndị ahụ, mgbe ụfọdụ tụpụkwa ọkụ n'ebe mmalite dị [1]. Egwuregwu anyị bụ nke anyị: ogige ahịhịa nwere ụzọ gbagọrọ agbagọ n'abalị, nke nwere maapụ na iwu nke ya. Ọ na-eji ihe abụọ ahụ a na-atụ n'ọmụmụ: ogologo ụzọ i jere ma e jiri ya tụnyere nke kacha mkpụmkpụ, na etu ntụtụ aka gị si bụrụ ihe na-ezighị ezi.
N'otu obere ọmụmụ, etu ndị okenye 60 na-eto eto si mee nke ọma n'ọkwa ịchọta ụzọ nke Sea Hero Quest kwekọrọ na etu ha si achọta ụzọ n'okporo ámá London na Paris n'ezie (njikọ ha bụ 0.46 na 0.57) [3]. E gosiri nke a maka egwuregwu ahụ, ọ bụghị nke anyị.
Otu egwuregwu ahụ si arụ ọrụ
- Ọkwa 5, ndị na-ebuwanye ibu. Nke ọ bụla na-amalite site n'igosipụta maapụ ahụ dum ruo sekọnd 8 ruo 12: ụlọ ntu gị, ebe ihu gị chere, na ọkọlọtọ ndị e nyere nọmba. Malite ije mgbe ị dị njikere.
- Mgbe ahụ, si n'isi cheta ụzọ gaa n'ọkọlọtọ ndị ahụ n'usoro. Ị ga-ahụ naanị gburugburu oriọna aka gị, ihu ihe a na-ahụkwa na-atụgharị ka gị na ya na-atụgharị: ihe dị n'ihu na-adị n'elu mgbe niile.
- Mgbe i rutere n'ọkọlọtọ ikpeazụ (ma ọ bụ sekọnd 45 ruo 75 nke ọkwa gwụsịrị), tụzie aka n'ụlọ ntu gị ma kwenye.
- Njikwa: igodo akụ ma ọ bụ W, A, S, D na ahụigodo; na ekwentị, bọtịnụ ndị dị n'okpuru ihe a na-ahụ (jide ha ka i jee ije ma ọ bụ tụgharịa). Iji tụzie aka, dọgharịa gburugburu onwe gị ma ọ bụ jiri igodo ntụgharị.
- Ijegharị obere oge iji mụta ya, ọkụ ka na-enwu, na-abịa tupu egwuregwu (ị nwere ike ịwụ ya). Mgbe ọkwa ọ bụla gwụsịrị, maapụ ahụ na-egosi ụzọ i jere na ebe i tụnyere aka.
Oge egwuregwu ọ bụla na-enwe ogige ahịhịa ọhụrụ. Ogige ọ bụla nwere ụzọ okirikiri ole na ole, ya mere e nwere ihe karịrị otu ụzọ isi ruo ọkọlọtọ.
Otu esi agụ akara gị
- Ịrụ ọrụ nke ụzọ: ụzọ kacha mkpụmkpụ gafee ọkọlọtọ niile, e kewara ya site n'ogologo ụzọ i jere, wee gbakọọ nkezi ya n'ọkwa niile. 100% pụtara na ị gara ụzọ kacha mkpụmkpụ oge niile. Ọ bụrụ na oge agwụ, a na-agụkwa ụzọ kacha mkpụmkpụ fọdụrụ dị ka ụzọ i jere.
- Njehie ntụtụ aka: ole ogo akụ gị si n'ahịrị kwụ ọtọ gaa n'ụlọ ntu tụpụ, nkezi n'ọkwa niile. 0° pụtara na ọ ziri ezi; ịtụ aka n'amaghị ama ga-adapụ ihe dị ka 90° na nkezi.
- N'ọkwa ọ bụla: ọkwa ndị buru ibu nwere ọkọlọtọ karịa, ha esikwu ike.
Mgbe ọtụtụ mmadụ gwuchara egwuregwu, nsonaazụ gị ga-egosikwa etu i si tụnyere ndị egwuregwu ndị ọzọ nke egwuregwu a. Ha bụ ndị ọzọ letara saịtị a, ọ bụghị ndị e si n'aka ha nweta nnọchite anya mmadụ niile.
Gịnị ka ọmụmụ chọpụtara?
N'ime data sitere n'aka ọtụtụ nde ndị egwuregwu Sea Hero Quest, ikike ịchọta ụzọ ji nwayọọ nwayọọ na-ebelata malite n'oge ntorobịa [1][2]. Ná nkezi, ụmụ nwoke mere ntakịrị nke ọma na mba niile, ọdịiche ahụ dị obere (Cohen's d = 0.29), ma ọ ka ukwuu ná mba ebe ahaghị nhata nwoke na nwanyị ka ukwuu [1]. Ndị tolitere n'èzí obodo ukwu maara ịnyagharị nke ọma karịa [4].
- Afọ: n'ihe dị ka ndị egwuregwu 560,000 sitere ná mba 57, arụmọrụ ji nwayọọ nwayọọ daa malite n'afọ 19 [1]. Nyocha e mechara gbasara ndị egwuregwu 3.9 nde chọpụtakwara otu mbelata ahụ, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ahịrị kwụ ọtọ malite na mmalite afọ iri abụọ [2].
- Mmekọahụ: uru ụmụ nwoke nwere ná nkezi dị obere, site na d = 0.09 na Norway ruo 0.48 na Argentina [1].
- Ebe i tolitere: n'ihe dị ka mmadụ 400,000 sitere ná mba 38, ndị tolitere n'èzí obodo ukwu mere nke ọma karịa; ndị mmadụ mekwara nke ọma karịa n'ụdị nhazi okporo ámá yiri nke ha tolitere na ya [4].
Ndị a bụ nkezi sitere n'ìgwè buru nnọọ ibu. Ha anaghị akọ ọtụtụ ihe gbasara otu onye, egwuregwu anyị dịkwa iche na Sea Hero Quest, ya mere atụnyere nọmba gị na nke ha adịghị mma.
Ihe egwuregwu a nwere ike na enweghị ike ịgwa gị
Nke a bụ egwuregwu dị na ihuenyo, ọ bụghị nnwale ahụike. Ịgba nke ọma ma ọ bụ nke na-adịghị mma apụtaghị ihe ọ bụla gbasara ahụike gị. Ịmụta njikwa ya dị mkpa na mbụ, ya mere e nwere ijegharị ịmụ ya. Akara gị daberekwa n'ụdị ngwaọrụ gị na ugboro ole ị na-egwu egwuregwu. Tulee ya na mbọ ọzọ ị ga-agba.
Ajụjụ ndị a na-ajụkarị
Ị nwere ike ịnwale nghọta ntụziaka gị n'ịntanetị?
Ee, site n'egwuregwu dị ka nke a. Egwuregwu ọmụmụ na-atụ nghọta ntụziaka site n'otú ndị mmadụ si aga ebe ha hụrụ na maapụ n'ụzọ kwụ ọtọ, na otú ha si atụzie aka laghachi ebe ha malitere [1]. Egwuregwu dị na ihuenyo anaghị agụnye ije ije, ihe ama ama n'ebe, na ịtụgharị ahụ gị, ya mere ọ na-egosi naanị akụkụ ụfọdụ nke ịchọta ụzọ n'ụwa n'ezie.
Gịnị mere ụfọdụ mmadụ ji enwe nghọta ntụziaka na-adịghị mma?
Nnwale nghọta ntụziaka Helibrain ọ bụ n'efu?
Ee. Egwuregwu ahụ na nsonaazụ gị niile bụ n'efu: ịkwesịghị ịdebanye aha, inye ozi-e, ma ọ bụ ịkwụ ụgwọ. Helibrain na-enweta ego site na ngwa ya, nke ị chọghị maka egwuregwu a.
Nnwale ndị metụtara ya
- Nnwale ụlọ elu LondonOtú ị si eme atụmatụ nzọụkwụ n'ihu iji ruo ebumnuche n'ụzọ ole na ole.
- Nnwale ịtụgharị ihe n'ucheOtú ị si atụgharị ụdị ihe n'uche gị.
- Nnwale ncheta ọhụụEgo ole n'ụkpụrụ nke square ị nwere ike icheta.
Lee nnwale ụbụrụ n'efu 43 niile
Ị chọrọ ịrụ nke a kwa ụbọchị? Ngwa Helibrain (n'Bekee ugbu a) nwere atụmatụ n'efu na atụmatụ akwụ ụgwọ.
Ebe e si nweta ihe ọmụma
- Coutrot A, Silva R, Manley E, de Cothi W, Sami S, Bohbot VD, Wiener JM, Hölscher C, Dalton RC, Hornberger M, Spiers HJ (2018). Global determinants of navigation ability. Current Biology 28(17):2861–2866.e4. doi.org/10.1016/j.cub.2018.06.009
- Spiers HJ, Coutrot A, Hornberger M (2023). Explaining world-wide variation in navigation ability from millions of people: citizen science project Sea Hero Quest. Topics in Cognitive Science 15(1):120–138. doi.org/10.1111/tops.12590
- Coutrot A, Schmidt S, Coutrot L, Pittman J, Hong L, Wiener JM, Hölscher C, Dalton RC, Hornberger M, Spiers HJ (2019). Virtual navigation tested on a mobile app is predictive of real-world wayfinding navigation performance. PLOS ONE 14(3):e0213272. doi.org/10.1371/journal.pone.0213272
- Coutrot A, Manley E, Goodroe S, Gahnstrom C, Filomena G, Yesiltepe D, Dalton RC, Wiener JM, Hölscher C, Hornberger M, Spiers HJ (2022). Entropy of city street networks linked to future spatial navigation ability. Nature 604(7904):104–110. doi.org/10.1038/s41586-022-04486-7
- Hegarty M, Montello DR, Richardson AE, Ishikawa T, Lovelace K (2006). Spatial abilities at different scales: individual differences in aptitude-test performance and spatial-layout learning. Intelligence 34(2):151–176. doi.org/10.1016/j.intell.2005.09.005
Otú anyị si mee ibe a: ndị otu Helibrain dere ya site n'ọmụmụ ihe ndị dị n'elu, Robert(Bekee) (onye na-aga PhD na biophysics) nyochara ya na 4 Novemba 2026. Anyị na-emelite ya mgbe isi mmalite gbanwere.