Qorannoo Sagalee Addaan Baasuu

Sagaleen kam akka olka'aa ta'e dhaga'uu dandeessaa? Garaagarummaa sagalee xiqqaa dhaga'uu dandeessu barbaadi, rukuttaa deebisii rukuti, achiis maqaa notoota yaali. Daqiiqaa 4 tilmaamaan, bilisaa: galmaa'uun hin barbaachisu.

Garee Helibrain irraaRobert(Afaan Ingiliffaa) gamaaggale; barataa PhD damee baayoo-fiiziksii irratti maxxanfameYeroo dhumaaf irratti gamaaggamame

Bu'aa kee akkamitti hubatta

  • Garaagarummaa sagalee xiqqaa dhageesse: seentii (cents) keessatti. Walakkaan sagalee (semitone), garaagarummaa furtuuwwan piyaanoo walitti aanan gidduu jiru, seentii 100 dha. Kun garaagarummaa yeroo 10 keessaa gara 7 adda baaftee beekte dha. Lakkoofsi xiqqaan dhageettii sirrii ta'uu agarsiisa.
  • Rukuttaa wal-simsiifte: rukuttaa 5 keessaa meeqa deebistee dhiheesse. Saffisni hin lakkaa'amu: osoo hin walbira qabin, rukuttaawwan kee dheerina rukuttaa jalqabaatiin walqixxaatu.
  • Dogoggora yeroo rukuttaa: giddugaleessaan, yeroo boqonnaa rukuttaa kee tokkoon tokkoonii fi kan rukuttaa jalqabaa gidduu garaagarummaan dhibbeentaan hammam akka ta'e.
  • Maqaa notootaa kennite (kutaa filannoo): notoota kophaa sirriitti moggaafte meeqa akka ta'e. Yoo nota walakkaa-sagalee tokkoon dogoggorte, dhibbeentaa keessatti qabxii muraasa argatta; kun akkuma qorattoonni qabxii itti kennanitti [1].

Dhageettiin nama baay'ee maal fakkaata?

Walakkaan sagalee tokko seentii 100 dha. Qorannoowwan laaboraatoorii keessatti, namoonni muuziqaa hin baranne garaagarummaa olka'iinsa sagalee seentii 12 hanga 35 tilmaamaan dhaga'u; muuziqaan leenjii argatan immoo seentii 2 hanga 17 tilmaamaan adda baasu [2][3][4]. Shaakalli baay'ee gargaara: namoonni muuziqaa hin baranne sa'aatii 4 hanga 8 leenjii booda sadarkaa muuziqaan leenjii argatanii bira ga'an [2]. Dhugumaan sagalee muuziqaa adda baasuu dadhabuun dhalootaan jiru (amuusiyaa dhalootaa) baay'ee hin mul'atu; ga'eessota keessaa gara 1.5% [5].

Dhugaa gabaabaa

  • Sagalee muuziqaa adda baasuu dadhabuun hin baay'atu: qorannoo toora interneetii ga'eessota gara 16,600 xiinxale keessatti, ga'eessota keessaa gara 1.5% amuusiyaa dhalootaa qabu; kun rakkoo umurii guutuu olka'iinsa sagalee muuziqaa hubachuu dha [5]. Namoonni kana caalan hedduun, "sirba sirriitti sirbuu hin danda'u" jedhu.
  • Leenjiin olka'iinsa sagalee hubachuu fooyyessa: daangaan dhagahuu muuziqota kalaasikaa jalqaba irratti kan namoota muuziqaa hin baranne caalaa yeroo 6 ol sirrii ture. Namoonni muuziqaa hin baranne sa'aatii 4 hanga 8 shaakaluun garaagarummaa sana hir'isan [2].
  • Sagalee guutuu adda baasuun leenjii ijoollummaa fi afaan irratti hundaa'a: barattoota muuziqaa umuriin 4 hanga 5 irratti barachuu jalqaban keessaa, Beejing keessatti gara 60% fi mana barumsaa muuziqaa ol'aanaa Ameerikaa tokko keessatti 14% sagalee guutuu adda baasu danda'an [6].
  • "Nama 10,000 keessaa 1" jechuun tilmaama ragaa laafaa qabu: sadarkaan sagalee guutuu adda baasuu yeroo baay'ee caqasamu kun tilmaama bara 1955 irratti hundaa'a; qorataan tokko namoota muuziqaa isaan qunnamanii qofaan tilmaame, saamuda carraan filatame irratti miti [7].
  • Namni hundi rukuttaa irraa xiqqoo dursaa rukuta: yeroo namoonni rukuttaa muuziqaa waliin rukutan, baay'een isaanii milisekondii muraasa hanga kudhanootaatti dursee rukutu [8].

Qorannoon sagalee adda baasuu akkamitti hojjetaa

  1. Sagalee ilaali. Sagalee afur ol ka'an dhageessa; kanaaf sagalee mijataa ta'e filachuu dandeessa. Sagaleen guddaan caala miti.
  2. Ol moo gadi? Sagaleen lama walitti aansuun taphatamu. Inni lammaffaan ol moo gadi? Olka'iinsi sagalee jalqabaa yeroo hunda, 330 fi 660 Hz gidduutti, ni jijjiirama; kanaaf sagalee murtaa'e tokko barachuu hin dandeessu. Garaagarummaan jalqabaa 100 cents dha. Deebii sirrii lama walitti aansitee kennite booda ni xiqqaata; deebii dogoggoraa booda ni guddata. Seerri kun "2-down, 1-up" jedhama; yeroo gara 71% ta'utti deebiin kee sirrii ta'a [9]. Jijjiirama kallattii 10 booda dhaabbata; bu'aan kee giddugaleessa jijjiirama kallattii 6 dhumaa ti.
  3. Rukuta. Rukuttaa cuqaasuu gabaabaan 2 taphatama; sana booda irra deebi'ii rukuti. Rukuttaa 5 jiru.
  4. Qormaata sagalee guutuu (filannoo). Sagalee kophaa 12 dhageessa; sagalee wabii fi yaada deebii sirrii ta'uu hin jiru. Tokkoon tokkoon isaa kiiboordii irratti moggaasi.

Sagaleen hundi biraawzari kee keessatti uumama; waraabbiin sagalee hin jiru.

Qorannoo sagalee guutuu adda baasuu

Sagalee guutuu (absolute pitch) jechuun nota wabii dhaga'uu malee maqaa nota tokkoo kennuu dha. Qorannoo toora interneetii guddaa tokko keessatti, namoonni dandeettii kana qaban namoota kaan hunda caalaa qabxii olaanaa argatan; qabxiileen garee adda addaa lama ta'anii mul'atan, gidduu isaanii namoonni muraasatu turan [1]. Baay'inni isaa eenyu akka gaafatte irratti hundaa'a: barattoota muuziqaa Jaappaan keessaa gara 30%, Poolaandi keessaa 7% qorannoo cimaa darbaniiru [7]; barnoota yeroo ijoollummaa jalqabuu fi afaan sagalee olka'iinsa hiika jijjiiru qabaachuun carraa kana dabala [6]. Namoonni baay'een, muuziqota gaarii baay'een dabalatee, sagalee walbira qabanii adda baasu qabu: notoota mataa isaanii osoo hin taane, garaagarummaa notoota gidduu jiru dhaga'u.

Bu'aa kee irratti maaltu dhiibbaa qaba?

  • Leenjii muuziqaa. Waggaa hedduuf meeshaa muuziqaa taphachuun ykn sirbuun garaagarummaa olka'iinsa sagalee baay'ee salphatti akka dhageessu gargaara [2][3].
  • Shaakala hojii kana irratti. Yeroo jalqabaatti daangaan dhagahuu ni fooyya'a; yeroo tokko tokko walgahii shaakalaa tokko keessatti illee [2]. Yaalii itti aanu kanatti bu'aa kanaan walbira qabi.
  • Mataa dhaggeeffannaa fi kutaa. Mataa dhaggeeffannaa fi kutaan callisaan ni gargaara. Sagaleen bilbilaa xixiqqaan sagalee gadi-aanaa dhageessisuun rakkisaa taasisuu danda'a.
  • Xiyyeeffannoo fi dadhabbii. Yaalii tokko irratti xiyyeeffannoon yoo cite, garaagarummaan barbaachisu ammas guddata.
  • Amala rukuttaa. Namoonni rukuttaa salphaa, fakkeenyaaf nota dheeraa kan gabaabaa dachaa ta'e, yeroo deebisanii rukutanitti filachuuf dhiibbaa qabu [10]. "Dogoggorri" muraasni nama hunda irratti ni mul'ata.

Qorannoon kun maal himuu danda'a, maal himuu hin danda'u

Qorannoon sagalee adda baasuu Helibrain tapha gurra bashannansiisu kan hojii qorannoowwan irratti hundaa'e dha. Inni qorannoo dhageettii miti, amuusiyaa adda baasuuf qorannoo fayyaa miti, akkasumas qorannoo amuusiyaa adda baasuuf itti fayyadaman miti (fakkeenyaaf, Montreal Battery of Evaluation of Amusia) [11]. Sagaleen biraawzarii fi sagaleessitoonni meeshaa laaboraatoorii miti; kanaaf lakkoofsota kee tilmaama waliigalaa qofa godhi.

Dhageettii kee irratti yoo yaaddoo qabaatte, fakkeenyaaf dubbii sagaleen ukkaamame fakkaatee yoo dhaga'ame, ogeessa fayyaa ykn ogeessa dhageettii ilaali.

Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman

Sagalee muuziqaa adda baasuu akka hin dandeenye akkamitti beeka?

Yoo sagaleewwan lama gidduutti garaagarummaan isaanii walakkaa-sagalee (seentii 100) ta'u, isa kamtu olka'aa akka ta'e adda baafte, baay'ee hin oolu sagalee muuziqaa adda baasuu dadhabdu. Namoonni baay'een garaagarummaa sana caalaa xiqqaa dhaga'u [2][4]. Dhugumaan sagalee muuziqaa adda baasuu dadhabuun, amuusiyaan dhalootaa, ga'eessota keessaa gara 1.5% irratti mul'ata [5]; qorannoowwan dheeraa irratti hundaa'uun adda baafama. Qorannoon sagalee adda baasuu Helibrain yaada jalqabaa siif kenna malee, qorannoo fayyaa miti.

Namoota keessaa dhibbeentaan meeqa sagalee muuziqaa adda baasuu hin danda'u?

Qorannoon toora interneetii ga'eessota umuriin 18 hanga 65 ta'an gara 16,600 xiinxale akka agarsiisutti, ga'eessota keessaa gara 1.5% amuusiyaa dhalootaa qabu [5]. Qorannoon bara 1980 durii, qorannoo adda ta'ee fi hiika laafaa fayyadamuun, baay'ina isaa 4% jedhe [12]. Namoonni kana caalan sirba sirriitti sirbuu waan hin dandeenyeef sagalee muuziqaa adda baasuu hin dandeenye jedhanii amanu; sirbuunii fi olka'iinsa sagalee dhaga'uun dandeettii adda addaa dha.

Sagalee guutuu adda baasuun hammam hin baay'ata?

Uummata waliigalaa keessatti sagalee guutuu adda baasuun hin baay'atu, garuu hammam akka hin baay'anne sirriitti namni hin safarre. Lakkoofsi beekamaan "nama 10,000 keessaa 1" tilmaama durii kan ragaan isaa laafaa ta'e dha [7]. Barattoota muuziqaa keessatti sadarkaan isaa dhibbeentaa muraasa irraa hanga gara 30% tti jijjiirama; umurii barnoota jalqabanii fi afaan irratti hundaa'a [6][7].

Ga'eessi sagalee guutuu adda baasuu barachuu danda'aa?

Ga'eessonni shaakala baay'een notoota tokko tokko beekuu barachuu danda'u, garuu sagalee guutuu adda baasuun barnoota muuziqaa ijoollummaa jalqabuu wajjin cimaatti walqabata [6]. Sagalee walbira qabanii adda baasuun, jechuun garaagarummaa notoota gidduu jiru dhaga'uun, muuziqota baay'een itti fayyadaman; umuriin kamiyyuu shaakaluun baay'ee fooyya'a [2].

Qorannoo olka'iinsa sagalee irratti qabxiin gaariin maali?

Qorannoowwan laaboraatoorii keessatti, namoonni muuziqaa hin baranne garaagarummaa seentii 12 hanga 35 tilmaamaan dhaga'u; muuziqaan leenjii argatan immoo seentii 2 hanga 17 tilmaamaan dhaga'u [2][3][4]. Bu'aan seentii 10 gadi ta'e dhageettii baay'ee sirrii agarsiisa. Seentii 100 (walakkaa-sagalee) ol ta'uun waan hin baratamne dha; kutaa callisaa keessatti mataa dhaggeeffannaadhaan irra deebi'ii yaali.

Qorannoon sagalee adda baasuu Helibrain dhuguma bilisaa?

Eeyyee. Qorannoonii fi bu'aan kee guutuun bilisaa dha: galmaa'uun, imeelii kennuun ykn kaffaluun hin barbaachisu. Helibrain appii isaa irraa galii argata; appiin kun karoora bilisaa fi karoora kaffaltii qabu qaba. Qorannoo kana fudhachuuf appii hin barbaachisu.

Qorannoowwan walqabatan

Qorannoowwan sammuu bilisaa 43 hunda ilaali

Kana irratti guyyaa guyyaan hojjechuu barbaaddaa? Appiin Helibrain (ammaaf Afaan Ingiliffaan) karoora bilisaa fi karoora kaffaltii qabu qaba.

Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman

Madda ragaa

  1. Athos EA, Levinson B, Kistler A, et al. (2007). Dichotomy and perceptual distortions in absolute pitch ability. PNAS 104(37):14795–14800. doi.org/10.1073/pnas.0703868104
  2. Micheyl C, Delhommeau K, Perrot X, Oxenham AJ (2006). Influence of musical and psychoacoustical training on pitch discrimination. Hearing Research 219(1–2):36–47. doi.org/10.1016/j.heares.2006.05.004 (cent values as summarized in Deroche et al. 2017, doi.org/10.1121/1.5005496)
  3. Bianchi F, Santurette S, Wendt D, Dau T (2016). Pitch discrimination in musicians and non-musicians: effects of harmonic resolvability and processing effort. Journal of the Association for Research in Otolaryngology 17(1):69–79. doi.org/10.1007/s10162-015-0548-2
  4. Larrouy-Maestri P, Harrison PMC, Müllensiefen D (2019). The mistuning perception test: a new measurement instrument. Behavior Research Methods 51(2):663–675. doi.org/10.3758/s13428-019-01225-1
  5. Peretz I, Vuvan DT (2017). Prevalence of congenital amusia. European Journal of Human Genetics 25(5):625–630. doi.org/10.1038/ejhg.2017.15
  6. Deutsch D, Henthorn T, Marvin E, Xu H (2006). Absolute pitch among American and Chinese conservatory students: prevalence differences, and evidence for a speech-related critical period. Journal of the Acoustical Society of America 119(2):719–722. doi.org/10.1121/1.2151799
  7. Miyazaki K, Makomaska S, Rakowski A (2012). Prevalence of absolute pitch: a comparison between Japanese and Polish music students. Journal of the Acoustical Society of America 132(5):3484–3493. doi.org/10.1121/1.4756956
  8. Aschersleben G (2002). Temporal control of movements in sensorimotor synchronization. Brain and Cognition 48(1):66–79. doi.org/10.1006/brcg.2001.1304
  9. Levitt H (1971). Transformed up-down methods in psychoacoustics. Journal of the Acoustical Society of America 49(2B):467–477. doi.org/10.1121/1.1912375
  10. Jacoby N, McDermott JH (2017). Integer ratio priors on musical rhythm revealed cross-culturally by iterated reproduction. Current Biology 27(3):359–370. doi.org/10.1016/j.cub.2016.12.031
  11. Peretz I, Champod AS, Hyde K (2003). Varieties of musical disorders. The Montreal Battery of Evaluation of Amusia. Annals of the New York Academy of Sciences 999:58–75. doi.org/10.1196/annals.1284.006
  12. Kalmus H, Fry DB (1980). On tune deafness (dysmelodia): frequency, development, genetics and musical background. Annals of Human Genetics 43(4):369–382. doi.org/10.1111/j.1469-1809.1980.tb01571.x

Fuulli kun akkamitti qophaa'e: gareen Helibrain qorannoowwan armaan olitti tarreeffaman irraa barreesse; Robert(Afaan Ingiliffaa) (barataa PhD damee baayoo-fiiziksii) immoo Sadaasa 4, 2026 irratti gamaaggale. Maddoonni yeroo jijjiiraman fuula kana ni haaromsina.