Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Yeroo tuqaa fakkeenyaa hir'ina yeroo mallattoo sagalee | Hiika | Haala |
|---|---|---|
| −20 ms | Tuqaan mallattoo sagalee dura dhufa | Gatii fakkeenyaa |
| 0 ms | Taateewwan galmaa'an yeroo tokko ta'u | Hiika yeroo wal hin simne zeeroo |
| +20 ms | Tuqaan mallattoo sagalee booda dhufa | Gatii fakkeenyaa |
Fakkeenyoonni kun akkaataa mallattoo lakkoofsaan agarsiisuu ibsu; daangaa idilee yookaan sadarkaa qorannoo dhibee miti. Qorannoowwan walsimsiisuu tuqaawwan mallattoo sagalee dura dhufuu isaanii galmeessanii, sababoota hedduu madaalu. Kun waa'ee qindoomina dursee tilmaamuuti; dorgommii yeroo deebii salphaa miti. Repp, 2005 Repp et al., 2013
Tilmaamuun maaliif barbaachisa?
Rukuttaa irra deddeebi'amu waliin walsimsiisuuf, namni tokko yeroo sochiin itti aanu dhufu tilmaamuun sochii sanaaf qophaa'uu danda'a. Rukuttaa tokkoon tokkoon isaa adda baasee, sana booda sochii jalqabuu eeguun tooftaa deebii biraati. Qorannoowwan kun walsimsiisuun riflee salphaa tokko qofaan akka hin ibsamne; sirreeffama marsaa, sirreeffama yeroo irra deddeebi'amu, akkasumas gahee odeeffannoo yeroo adda baasu. Repp, 2005
Giddugaleessi garaagarummaa yeroo fi faca'iinsi tuqaawwanis adda. Namni tokko yeroo hunda xiqqoo dursuu danda'a, yookaan tuqaawwan isaa zeeroo naannoo bal'inaan faca'uu danda'u. Isaan kun haala adda addaa ti; gatii negaatiivii hundi hamaa akka ta'e murtii tokko keessatti walitti makuun hin qabu. Repp et al., 2013
Saffisni rukuttaa hojii kana ni jijjiiraa?
Saffisni namoonni filatan, akkasumas saffisawwan isaan hordofuu danda'an guddina isaanii keessatti garaagarummaa qaba. Qorannoon McAuley fi hiriyoota isaa umurii guutuu irratti, akkasumas qorannoon saffisa uumamaa ofumaan dhufu, saffisni metiroonomii tokko namoota hundaaf odeeffannoo walqixa akka hin kennine ibsu. Saffisa uumamaa daangaa alaa irraa qajeelfama hin qabnes, rihimii kenname waliin walsimsiisuu irraa adda. McAuley et al., 2006 Desbernats et al., 2023
Maal irratti hundaa'a?
Meeshaaleen garaagarummaa yeroo safarame jijjiiruu danda'u
Yeroon sagalee sagantaadhaan kennamu sooftiweerii keessatti galmaa'e yeroo sagaleen dhugumaan jalqabu irraa adda ta'uu danda'a; akkasumas yeroo tuqaan galmaa'u yeroo harkaan tuqame irraa adda ta'uu danda'a. Madaalliin hojii interneetii irratti yeroo fudhatu, harkifannaa fi garaagarummaa sirna irratti hundaa'an galmeesseera. Kanaaf garaagarummaan xiqqaan safarame meeshaalee irraa dhufu of keessaa qaba; keessumaa sagaleen akka dhaga'amu gochuu fi tuqaa galmeessuun karaa adda addaa yoo hordofan. Anwyl-Irvine et al., 2020 Bridges et al., 2020
Hojii irra deddeebi'uun garaagarummaa tokko tokko tilmaamuu danda'a, garuu garaagarummaa dhaabbataa ofumaan sirreessuu hin danda'u. Yeroo qaamaan safaruun sirrii ta'uu isaa osoo hin mirkaneessin, harkifannaa meeshaa waliigalaa hin hir'isin yookaan miliisekondii muraasa tilmaama sirrii sammuu keessaa dhufee akka ta'e hin hiikin. Anwyl-Irvine et al., 2020
Tuqaa dursee tuquun rukuttaa dhaga'uu dhabuu wajjin tokkoo?
Lakki. Hojii walsimsiisuu keessatti garaagarummaan yeroo xiqqoo dursee dhufuu, dhibee addaa qorannoo nama rukuttaa dhaga'uu dadhabe keessatti ibsame irraa adda. Qorannoon sun haala hojiiwwan hedduu keessatti madaalamu ilaala; giddugaleessi tuqaa zeeroo dura ta'uu qofaan daangaa waliigalaa hin kaa'u. Phillips-Silver et al., 2011
Maal shaakaluu yookaan wal bira qabuu dandeessa?
Hojii, saffisa, mala tuquu fi qindaa'ina sagalee wal fakkaatu fayyadami; garaagarummaa yeroo fi faca'iinsa addaan ilaali. Shaakaluun hojii tokko keessatti qindoomina jijjiiruu danda'a, garuu qorannoowwan kun hamma shaakala murtaa'e waadaa hin galan yookaan namni hundi garaagarummaa giddugaleessaa yeroo isaa sirriitti zeeroo gochuu akka qabu hin jedhan. Repp et al., 2013
Nama tokko ramaduu dura, amanamummaan bu'aa yeroo gabaabaa keessatti argamu illee barbaachisaadha. Qorannoon waa'ee faallaa amanamummaa sababaa waliigalaa kenna: amala dhaabbataa tokko agarsiisa gabaabaa irraa tilmaamuu mannaa, qabxiin sun tasgabbaa'aa ta'uu isaa mirkaneessi. Hedge et al., 2017
Xumuri faayidaa qabu: dursee tilmaamuun qindoomina rihimii keessaa tokko. Tuqaawwan galmaa'an xiqqoo dursee dhufan hiika kennuuf hojii fi meeshaa ittiin hojjetame hubachuun barbaachisa; isaan qorannoo dhibee miti, dandeettii muuziqaa hunda safaru miti, saffisa deebii nama caaluus hin agarsiisan. Repp, 2005 Anwyl-Irvine et al., 2020
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo sagalee muuziqaa adda baasuu
Qorannoo sagalee muuziqaa adda baasuu keessatti kutaa rihimii yaali; akkaataa dhageesse irra deebi'ii uumi. Kun hojii dhaggeeffachuu fi irra deebi'uu ti; hojii metiroonomii itti fufiinsaan walsimsiisuu miti. Qabxiin isaa kallattiidhaan safartuu yeroo wal hin simne gatii negaatiivii asitti ibsameen hiikamuu hin danda'u.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Gatiiwwan negaatiivii dogoggora jechuu dhaa?
Akkaataa lakkoofsi kun itti moggaafameen tuqaan galmaa'e mallattoo sagalee dura dhufuu agarsiisu. Giddugaleessa tuqaa xiqqoo dursuun waan walsimsiisuu keessatti beekamuudha; hanqina ta'uu isaa ofumaan hin agarsiisu. Repp, 2005
Tuqaan dursee dhufu yeroo deebii negaatiivii agarsiisaa?
Kun taatee tilmaamuu danda'u dursee eeguu agarsiisa; mallattoo haaraa tilmaamuu hin dandeenye erga adda baaftee booda deebii kennuu miti. Repp et al., 2013
Bluetooth yookaan bilbilli garaagarummaa yeroo irratti dhiibbaa qabaachuu danda'aa?
Karaan sagalee dabarsuu fi tuqaa galmeessuu garaagarummaa yeroo fiduu danda'a. Hamma isaa sirna sana irratti safaruu barbaachisa; sirreeffamni waliigalaa ragaa hin qabu. Anwyl-Irvine et al., 2020
Maddoota
- Repp (2005). Walsimsiisa miiraa fi sochii qaamaa: qorannoo tuqaawwan irratti.
- Repp et al. (2013). Walsimsiisa miiraa fi sochii qaamaa: qorannoo hojiiwwan dhiheenya kanaa (2006–2012).
- McAuley et al. (2006). Yeroo jireenya keenyaa: guddina yeroo fi hordoffii taateewwanii umurii guutuu keessatti..
- Desbernats et al. (2023). Wantoonni saffisa sochii uumamaa ofumaan dhufu maal jijjiiru? Qorannoo sirnaawaa barruulee.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Sirrii fi madaalawaa ta'uu marsariitiiwwan qorannoo interneetii, biraawzarii weebii fi meeshaalee.
- Bridges et al. (2020). Qorannoo yeroo guddaa: uumaalee qorannoo garaagaraa, laaboraatoorii fi interneetii irratti hojjetan wal bira qabu.
- Phillips-Silver et al. (2011). Shubbisuuf dhalatan, garuu rukuttaa dhaga'uu dadhabu: gosa haaraa amuusii dhalootaan dhufu.
- Hedge et al. (2017). Faallaa amanamummaa: hojiiwwan hubannoo cimaa ta'an garaagarummaa namoota gidduu amanamoo maaliif hin agarsiisan.