Bí a ṣe lè ka àbájáde rẹ
- Ìyàtọ̀ ohùn kékeré jù lọ tí o gbọ́: ní cents. Ìgbésẹ̀ àárín semitone, ìyẹn ìyàtọ̀ láàárín kọ́kọ́rọ́ méjì tó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn lórí píanò, jẹ́ 100 cents. Èyí ni ìyàtọ̀ tí o lè mọ̀ ní nǹkan bí ìgbà 7 nínú 10. Bí ó ṣe kéré tó, bẹ́ẹ̀ ni etí rẹ ṣe mọ̀ dáadáa.
- Àwọn ìlù tó bá mu: iye àwọn ìlù nínú 5 tí o tún ṣe nípa títẹ̀, tó sún mọ́ ti àkọ́kọ́. Kì í ṣe bí ìlù ṣe yára ló ṣe pàtàkì: a na àkókò ìtẹ̀ rẹ dé gígùn ìlù náà kí a tó fi wé e.
- Àṣìṣe àkókò ìlù: ní ìpíndọ́gba, bí àlàfo láàárín ìtẹ̀ rẹ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe yà sí àlàfo ìlù náà, ní ìdá ọgọ́rùn-ún.
- Àwọn nóótì tí o dárúkọ (apá àṣàyàn): iye àwọn nóótì kọ̀ọ̀kan tí o dárúkọ ní pàtó. Bí nóótì kan bá yà ní semitone kan, o máa gba díẹ̀ lára àmì nínú ìpíndọ́gba, gẹ́gẹ́ bí àwọn olùṣèwádìí ṣe ń fúnni ní àmì [1].
Báwo ni etí alágbàlagbà ṣe máa ń rí?
Semitone jẹ́ 100 cents. Nínú ìwádìí yàrá, àwọn tí kì í ṣe akọrin sábà máa ń gbọ́ ìyàtọ̀ ohùn tó tó 12 sí 35 cents, àwọn akọrin tó ti gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ sì lè gbọ́ tó kékeré bíi 2 sí 17 cents [2][3][4]. Ìdán练́kọ̀ọ́ ń ṣe ìrànlọ́wọ́ púpọ̀: àwọn tí kì í ṣe akọrin dé ìpele àwọn akọrin lẹ́yìn wákàtí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ 4 sí 8 [2]. Àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn tòótọ́ (amusia àbímọ́) ṣọ̀wọ́n; ó kan nǹkan bí 1.5% àwọn àgbàlagbà [5].
Àwọn òtítọ́ kíákíá
- Àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn ṣọ̀wọ́n: nǹkan bí 1.5% àwọn àgbàlagbà ní amusia àbímọ́, ìṣòro ìgbà gbogbo láti mọ ìyàtọ̀ ohùn orin, gẹ́gẹ́ bí ìwádìí lórí ayélujára tó ṣe àgbéyẹ̀wò nǹkan bí 16,600 àgbàlagbà [5]. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn míì sọ pé wọn “kò lè kọrin”.
- Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ń mú etí túbọ̀ mọ ìyàtọ̀ ohùn: ìwọ̀n ìyàtọ̀ ohùn kékeré jù tí àwọn akọrin orin àtijọ́ lè gbọ́ dára ju ti àwọn tí kì í ṣe akọrin lọ ní ìlọ́po 6. Àwọn tí kì í ṣe akọrin dín àlàfo náà kù lẹ́yìn wákàtí ìdánrawò 4 sí 8 [2].
- Ohùn pípé sinmi lórí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìgbà èwe àti èdè: láàárín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ orin tó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ ní ọmọ ọdún 4 sí 5, nǹkan bí 60% ní Beijing àti 14% ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga orin kan ní Amẹ́ríkà ní ohùn pípé [6].
- “1 nínú 10,000” kì í ṣe nọ́mbà tó lágbára: ìwọ̀n ohùn pípé tí a sábà ń sọ wá láti ìṣírò ọdún 1955 tí a ṣe lórí àwọn akọrin tí olùṣèwádìí kan bá pàdé lásán, kì í ṣe àyẹ̀wò àpẹẹrẹ aláìṣojúsàájú [7].
- Gbogbo ènìyàn máa ń tẹ̀ síwájú díẹ̀: nígbà tí wọ́n bá ń tẹ̀lé ìlù, ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń tẹ̀ díẹ̀ níwájú rẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ milliseconds [8].
Bí ìdánwò àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn ṣe ń ṣiṣẹ́
- Ṣàyẹ̀wò ohùn. O máa gbọ́ nóótì mẹ́rin tó ń gòkè, kí o lè ṣètò ìpele ohùn tó tù ọ́. Ohùn gíga kò túmọ̀ sí pé ó dára jù.
- Èwo ló ga tàbí kéré? Ohùn méjì máa dun lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, ọ̀kan lẹ́yìn èkejì. Ṣé èkejì ga tàbí kéré sí i? Ìpele ohùn àkọ́kọ́ máa ń yí padà ní gbogbo ìgbà, láàárín 330 àti 660 Hz, nítorí náà o kò lè kọ́ nóótì kan tó dúró ṣinṣin. Ìyàtọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ ní 100 cents. Lẹ́yìn ìdáhùn tó tọ́ méjì lẹ́sẹẹsẹ, ó máa dín kù; lẹ́yìn ìdáhùn àṣìṣe, ó máa pọ̀ sí i. Òfin “2-sísàlẹ̀, 1-sókè” yìí máa ń rí àyè tí o ti ń dáhùn tọ́ ní nǹkan bí 71% ìgbà [9]. Ó máa dúró lẹ́yìn àwọn ojú-ọ̀nà ìyípadà 10, àbájáde rẹ sì ni ìpíndọ́gba ti àwọn 6 tó gbẹ̀yìn.
- Ìlù. Ìlù títẹ̀ kúkúrú máa dun ní ìgbà 2; lẹ́yìn náà tún un ṣe nípa títẹ̀. Ìlù 5 ló wà.
- Ìdánwò ohùn pípé (àṣàyàn). Nóótì kọ̀ọ̀kan 12, láìsí nóótì ìtọ́kasí tàbí èsì. Darúkọ ọkọọkan lórí pátákó kọ́kọ́rọ́.
A máa ń ṣe gbogbo ohùn inú ẹ̀rọ aṣàwárí rẹ; kò sí ìgbàgbọ́ ohùn tí a gbà sílẹ̀.
Ìdánwò ohùn pípé
Ohùn pípé (absolute pitch) ni dídarúkọ nóótì láìkọ́kọ́ gbọ́ nóótì ìtọ́kasí. Nínú ìwádìí ayélujára ńlá kan, àwọn tó ní agbára yìí gba àmì tó ga ju ti gbogbo ẹlòmíràn lọ; àmì náà pín sí ẹgbẹ́ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn ènìyàn díẹ̀ ló sì wà láàárín wọn [1]. Bí ó ṣe wọ́pọ̀ sinmi lórí àwọn tí o bá béèrè lọ́wọ́: nǹkan bí 30% àwọn akẹ́kọ̀ọ́ orin ní Japan àti 7% àwọn akẹ́kọ̀ọ́ orin ní Poland kọjá ìdánwò líle kan [7], ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìgbà èwe àti èdè ohùn sì mú kí ó ṣeé ṣe sí i [6]. Ọ̀pọ̀ ènìyàn, títí kan ọ̀pọ̀ akọrin tó dára, ní ohùn ìbátan dípò rẹ̀: wọ́n gbọ́ ìyàtọ̀ láàárín nóótì, kì í ṣe nóótì fúnra wọn.
Kí ló ń ní ipa lórí àbájáde rẹ?
- Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ orin. Ọ̀pọ̀ ọdún tí o fi ń kọrin tàbí kọ ohun èlò orin máa ń mú kí ó rọrùn púpọ̀ láti gbọ́ ìyàtọ̀ ohùn [2][3].
- Ìdánrawò lórí iṣẹ́ yìí fúnra rẹ. Ìwọ̀n ìyàtọ̀ tí o lè gbọ́ máa ń dín kù ní àwọn ìgbà àkọ́kọ́ tí o bá dán an wò, kódà láàárín ìgbà kan náà [2]. Fi ìgbìyànjú tó kàn wé èyí.
- Àwọn agbekọ́rí etí àti yàrá. Agbekọ́rí etí àti yàrá dákẹ́ jẹ́ ìrànlọ́wọ́. Agbóhùnsáfẹ́fẹ́ kékeré fóònù lè mú kí ó ṣòro láti gbọ́ àwọn ohùn kékeré.
- Àfiyèsí àti àárẹ̀. Bí àfiyèsí rẹ bá yọ kúrò fún ìgbà díẹ̀ nígbà ìdánwò kan, ìyàtọ̀ ohùn máa fò sókè lẹ́ẹ̀kan sí i.
- Àṣà ìlù. Nígbà tí àwọn ènìyàn bá ń tún ìlù ṣe nípa títẹ̀, wọ́n máa ń yí sí àwọn ìlù tó rọrùn, bíi pé nóótì gígùn gùn ní ìlọ́po méjì ju ti kúkúrú lọ [10]. Díẹ̀ lára “àṣìṣe” máa ń ṣẹlẹ̀ sí gbogbo ènìyàn.
Ohun tí ìdánwò yìí lè àti kò lè sọ fún ọ
Ìdánwò àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn Helibrain jẹ́ eré etí alárinrin tó dá lórí àwọn iṣẹ́ ìwádìí. Kì í ṣe ìdánwò ìgbọ́ràn, kì í ṣe àyẹ̀wò amusia, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe àkójọpọ̀ ìdánwò ìwádìí tí a fi ń ṣàwárí rẹ̀ (bí Montreal Battery of Evaluation of Amusia) [11]. Ohùn ẹ̀rọ aṣàwárí àti agbóhùnsáfẹ́fẹ́ kì í ṣe ohun èlò yàrá ìwádìí, nítorí náà ka àwọn nọ́mbà rẹ sí ìwọ̀n àfojúsùn.
Tí o bá ń ṣàníyàn nípa ìgbọ́ràn rẹ, fún àpẹẹrẹ bí ọ̀rọ̀ bá ń dun bí ẹni pé a dí i, lọ bá dókítà tàbí onímọ̀ ìgbọ́ràn.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè
Báwo ni mo ṣe mọ̀ bóyá mi ò gbọ́ ìyàtọ̀ ohùn?
Tí o bá lè mọ èwo nínú ohùn méjì ló ga jù nígbà tí wọ́n yà síra ní semitone kan (100 cents), ó ṣeé ṣe gan-an pé o kò ní àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn: ọ̀pọ̀ ènìyàn lè gbọ́ ìyàtọ̀ kékeré púpọ̀ sí i [2][4]. Àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn tòótọ́, amusia àbímọ́, kan nǹkan bí 1.5% àwọn àgbàlagbà [5], a sì máa ń fi ìdánwò ìwádìí tó gùn sí i ṣe àyẹ̀wò rẹ̀. Ìdánwò àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn Helibrain fún ọ ní èrò àkọ́kọ́, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn.
Ìpín wo ni àwọn ènìyàn kò gbọ́ ìyàtọ̀ ohùn?
Nǹkan bí 1.5% àwọn àgbàlagbà ní amusia àbímọ́, gẹ́gẹ́ bí ìwádìí ayélujára tó ṣe àgbéyẹ̀wò nǹkan bí 16,600 àgbàlagbà ọmọ ọdún 18 sí 65 [5]. Ìwádìí àtijọ́ kan ní ọdún 1980 sọ pé ó jẹ́ 4%, nípa lílo ìdánwò mìíràn àti ìtumọ̀ tó rọrùn sí i [12]. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló rò pé àwọn kò gbọ́ ìyàtọ̀ ohùn torí pé wọn kò kọrin dáadáa; kíkọrin àti gbígbọ́ ìyàtọ̀ ohùn jẹ́ ọgbọ́n méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.
Báwo ni ohùn pípé ṣe ṣọ̀wọ́n tó?
Ohùn pípé ṣọ̀wọ́n láàárín gbogbo ènìyàn, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tó ti wọ̀n bó ṣe ṣọ̀wọ́n gan-an tó. Nọ́mbà olókìkí “1 nínú 10,000” jẹ́ ìṣírò àtijọ́ tí ẹ̀rí rẹ̀ kò lágbára [7]. Láàárín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ orin, ìwọ̀n rẹ̀ wà láti ìdá ọgọ́rùn-ún díẹ̀ dé nǹkan bí 30%, ó sinmi lórí ìgbà tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ àti èdè tí wọ́n ń sọ [6][7].
Ṣé àgbàlagbà lè kọ́ ohùn pípé?
Àmì wo ló dára lórí ìdánwò ìyàtọ̀ ohùn?
Nínú ìwádìí yàrá, àwọn tí kì í ṣe akọrin sábà máa ń gbọ́ ìyàtọ̀ tó tó 12 sí 35 cents, àwọn akọrin tó ti gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ sì máa ń gbọ́ tó 2 sí 17 cents [2][3][4]. Àbájáde tó kéré sí 10 cents túmọ̀ sí etí tó mọ ìyàtọ̀ dáadáa gan-an. Àbájáde tó ju 100 cents lọ (semitone kan) kì í ṣe ohun tó wọ́pọ̀; ó yẹ kí o tún gbìyànjú ní yàrá dákẹ́ pẹ̀lú agbekọ́rí etí.
Ṣé ìdánwò àìgbọ́ ìyàtọ̀ ohùn Helibrain jẹ́ ọ̀fẹ́ gan-an?
Bẹ́ẹ̀ ni. Ìdánwò náà àti gbogbo àbájáde rẹ̀ jẹ́ ọ̀fẹ́: kò sí ìforúkọsílẹ̀, kò sí ímeèlì, kò sí owó. Helibrain ń rí owó gbà láti inú àpù rẹ̀, tó ní ètò ọ̀fẹ́ àti àwọn ètò tí a ń sanwó fún; o kò nílò àpù náà láti ṣe ìdánwò yìí.
Àwọn ìdánwò tó ní ìsopọ̀
- Ìdánwò ìwòye àwọ̀Ibi tí àwọ̀ ewé ti dà bí búlúù lójú rẹ, àti bí o ṣe lè tò àwọn àwọ̀ tó jọra ní ìtẹ̀lé tó tọ́.
- Ìdánwò ìwòye àkókòBí o ṣe lè mọ bí ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀ ṣe gùn tó.
- Ìdánwò àkókò ìdáhùnBí o ṣe yára dáhùn nígbà tí àmì kan bá hàn.
Wo gbogbo 43 ìdánwò ọpọlọ ọ̀fẹ́
Ṣé o fẹ́ ṣiṣẹ́ lórí èyí lójoojúmọ́? Ohun èlò Helibrain (ní èdè Gẹ̀ẹ́sì fún ìsinsìnyí) ní ètò ọ̀fẹ́ àti àwọn ètò tí a ń sanwó.
Àwọn ìbéèrè tó wọ́pọ̀
Àwọn orísun
- Athos EA, Levinson B, Kistler A, et al. (2007). Dichotomy and perceptual distortions in absolute pitch ability. PNAS 104(37):14795–14800. doi.org/10.1073/pnas.0703868104
- Micheyl C, Delhommeau K, Perrot X, Oxenham AJ (2006). Influence of musical and psychoacoustical training on pitch discrimination. Hearing Research 219(1–2):36–47. doi.org/10.1016/j.heares.2006.05.004 (cent values as summarized in Deroche et al. 2017, doi.org/10.1121/1.5005496)
- Bianchi F, Santurette S, Wendt D, Dau T (2016). Pitch discrimination in musicians and non-musicians: effects of harmonic resolvability and processing effort. Journal of the Association for Research in Otolaryngology 17(1):69–79. doi.org/10.1007/s10162-015-0548-2
- Larrouy-Maestri P, Harrison PMC, Müllensiefen D (2019). The mistuning perception test: a new measurement instrument. Behavior Research Methods 51(2):663–675. doi.org/10.3758/s13428-019-01225-1
- Peretz I, Vuvan DT (2017). Prevalence of congenital amusia. European Journal of Human Genetics 25(5):625–630. doi.org/10.1038/ejhg.2017.15
- Deutsch D, Henthorn T, Marvin E, Xu H (2006). Absolute pitch among American and Chinese conservatory students: prevalence differences, and evidence for a speech-related critical period. Journal of the Acoustical Society of America 119(2):719–722. doi.org/10.1121/1.2151799
- Miyazaki K, Makomaska S, Rakowski A (2012). Prevalence of absolute pitch: a comparison between Japanese and Polish music students. Journal of the Acoustical Society of America 132(5):3484–3493. doi.org/10.1121/1.4756956
- Aschersleben G (2002). Temporal control of movements in sensorimotor synchronization. Brain and Cognition 48(1):66–79. doi.org/10.1006/brcg.2001.1304
- Levitt H (1971). Transformed up-down methods in psychoacoustics. Journal of the Acoustical Society of America 49(2B):467–477. doi.org/10.1121/1.1912375
- Jacoby N, McDermott JH (2017). Integer ratio priors on musical rhythm revealed cross-culturally by iterated reproduction. Current Biology 27(3):359–370. doi.org/10.1016/j.cub.2016.12.031
- Peretz I, Champod AS, Hyde K (2003). Varieties of musical disorders. The Montreal Battery of Evaluation of Amusia. Annals of the New York Academy of Sciences 999:58–75. doi.org/10.1196/annals.1284.006
- Kalmus H, Fry DB (1980). On tune deafness (dysmelodia): frequency, development, genetics and musical background. Annals of Human Genetics 43(4):369–382. doi.org/10.1111/j.1469-1809.1980.tb01571.x
Bí a ṣe ṣe ojú-ìwé yìí: ẹgbẹ́ Helibrain ló kọ ọ́ láti inú àwọn ìwádìí tó wà lókè, Robert(Gẹ̀ẹ́sì) (ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ PhD nínú biofísíìsì) sì ṣàyẹ̀wò rẹ̀ ní 4 Oṣù Bélú 2026. A máa ń ṣe àtúnṣe rẹ̀ nígbà tí àwọn orísun bá yí padà.