Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Lakkoofsa | Wanta ilaallatu | Daangaa barbaachisaa |
|---|---|---|
| 1.5% | Ulaagaalee qorannichaa jalatti amusia dhalootaan dhufu kan olka'iinsa sagalee irratti hundaa'u | Seera sakatta'aa fi ramaddii irratti hundaa'a |
| Hirmaattota gara 20,000 | Bal'ina garee jalqabaa qorannoo toora interneetii irratti | Hirmaataan hundi xiinxala xumuraa hunda keessatti hin hirmaanne |
| Tilmaama durii 4% | Tilmaama qorannoo tokko duraanii kan barreessitoonni mari'atan | Sadarkaa qorannoo fayyaa yeroo ammaa bakka hundatti hojiirra oolu miti |
Barruun waa'ee babal'ina amusiaa kun hojiiwwan muuziqaa sirrii ta'an hedduu fi gaaffilee fayyadama. Yaadni ijoo isaa, bu'aan hojii muuziqaa tokko irratti argamu gadi aanaa ta'uun qofti amusia dhalootaan dhufu jedhanii ramaduuf gahaa miti. Baay'inni hirmaattotaa tilmaama qofa; namoonni qorannichaaf waamaman, keessaa baafaman, akkasumas gareewwan xiinxala adda addaatiif oolan garaagarummaa qabu. Peretz et al., 2017
Amusia dhalootaan dhufu jechuun as keessatti maal jechuudha?
Qorannichi rakkoo jireenya guutuu kan adeemsa muuziqaa tokko tokko hubachuu irratti mul'atu ilaala; rakkoon kun dhaga'uu dhabuu ykn dandeettii yaadaa waliigalaa hir'achuu qofaan hin ibsamu. Gabaasni dhimma jalqabaa fi qorannoon garee madaallii bal'aa ibsu; muuziqaa jibbuun ykn sirriitti hin faarfachuun haala kana waliin tokko godhanii hin ilaalan. Peretz et al., 2002 Ayotte et al., 2002
Batiriin Montreal qaamolee muuziqaa hedduu madaala. Warri isa qopheessanii fi Montreal Protocol isa booda dhufe, qorannoowwan kun adeemsa sakatta'aa fi madaallii keessatti akka fayyadaman ibsu; qorannoo toora interneetii tokko qofaan adda baafannaa of danda'e miti. Tapha sagalee olka'aa adda baasuuf qophaa'e kan namni dhuunfaa fayyadamu, protocol sanaan walqixa ta'uu ofumaan hin mirkaneessu. Peretz et al., 2003 Vuvan et al., 2017
Ofiin maqaa kana ofitti moggaasuun maaliif dogoggorsuu danda'a?
Namoonni muuziqaa sirriitti dhaga'uu dhabuu jecha kanaa muuxannoo garaagaraa ibsuuf al-idilee fayyadamu. Ofitti amanamummaan, faarfachuu fi olka'iinsa sagalee adda baasuun safartuu tokko miti. Tilmaama babal'inaa hiika qorannoo murtaa'e irratti hundaa'e namni faarfachuu hin danda'u jedhe hundatti ramaduun hin danda'amu. Ulaagaaleen qorannoo babal'ina sanaa walitti makaman barbaachisaa kan ta'an, maqaan al-idilee kun bal'aa waan ta'eefi. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Maal irratti hundaa'a?
Rakkoon olka'iinsa sagalee fi ridhimii tokkoo dhaa?
Dirqama miti. Phillips-Silver fi hiriyoonni isaa dhimma nama ridhimii waliin deemuu irratti rakkoo qabu ibsu; kunis rakkoon rukuttaa waliin walsimsiisuu, adeemsa olka'iinsa sagalee muuziqaa irratti rakkoo qabaachuu wajjin tokko akka hin taane agarsiisa. Qorannoon wal-simsiisuu kunis hubannoo ridhimii fi sochii qaamaa qindeessuun amala qaamolee hedduu qabu akka ta'e ilaala. Hojii xiqqaa tokko irratti dadhabuun damee muuziqaa hunda keessatti dandeettii dhabuu hin mirkaneessu. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Umurii fi saalli carraa dhuunfaa ibsuu danda'uu?
Qorannoon babal'inaa ulaagaalee isaatiin dubartoonni hamma tokko caalaa akka ta'an gabaasa; garuu kun seera adda baafannaa nama dhuunfaa hin uumu. Adeemsi namoota hirmaachisuu fi ramaduu ammas tilmaama sana murteessa. Dhibbeentaa tokko garee umurii biraatti ykn namoota tasuma toora interneetii fayyadamanitti hojiirra oolchuuf ragaa dabalataa barbaachisa. Peretz et al., 2017
Qorannoo tokko irraa maal barachuun dhugumaan ni danda'ama?
Sagalee, seera deebii fi meeshaa fayyadaman irratti akkamitti akka raawwattan hubachuu dandeessu. Rakkoon irra deddeebi'amee mul'atu haala bal'aa keessatti qorachuun barbaachisaa ta'uu danda'a; garuu bu'aan qorannoo gabaabaa tokko madda dogoggoraa hunda adda baasuu ykn rakkoo jireenya guutuu jiru mirkaneessuu hin danda'u. Montreal Protocol illee batirii muuziqaa beekamoo ta'an adeemsa sakatta'aa keessatti akka sadarkaa tokkootti ilaala. Vuvan et al., 2017
Amanamummaan bu'aa, hojii yaalii dhugaa ta'een jiraachuu irraa adda. Barreeffamni bal'aan waa'ee safartuu sammuu, bu'aan garee irratti mul'atu sadarkaa nama dhuunfaa gabaabaa irraa argamu akka tasgabbaa'aa fi irra deebi'amee argamu hin mirkaneessu. Yaadni kun of eeggannoo deggera; muuxannoo namni rakkoo muuziqaa qabu garuu hin haalu. Hedge et al., 2017
Qorannoon asitti caqasame taphi kun amusia dhalootaan dhufu akka fayyisu ykn shaakalli gabaabaan isa balleessu hin mirkaneessu. Xumura faayidaa qabu jechuun tilmaama babal'inaa hiika sirrii qabu hubachuu fi hojiiwwan muuziqaa garaagaraa maal akka safaran beekuudha. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo sagalee muuziqaa adda baasuu
Olka'iinsa sagalee adda baasuu fi ridhimii irra deebisanii uumuu qorachuuf qorannoo sagalee muuziqaa yaalaa. Bu'aa hiikuun dura hojiiwwan xiqqaa isaa addaan ilaalaa. Kun protocol adda baafannaa Montreal miti; bu'aan gadi aanaanis amusia dhalootaan dhufu ykn dhaga'uu dhabuu hin mirkaneessu.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Sirriitti faarfachuu dhabuu koo muuziqaa sirriitti dhaga'uu akka hin dandeenye agarsiisaa?
Hiikni qorannoo kanaa wantoota lamaan walqixa hin godhu. Faarfachuu fi muuziqaa hubachuun madaallii adda addaa barbaadu. Vuvan et al., 2017
Lakkoofsi sirriin 1.5% moo 4%?
Isaan malaa fi ragaa garaagaraa agarsiisu. Qorannoon guddaan ulaagaalee walitti makaman isaatiin 1.5% gabaasa; akkasumas tilmaama durii 4% irratti mari'ata. Peretz et al., 2017
Ridhimii irratti dadhabuun olka'iinsa sagalee hubachuu dadhabuu mirkaneessaa?
Lakki. Dhimma nama rukuttaa waliin walsimsiisuu irratti rakkoo qabu fi barreeffamni waa'ee walsimsiisuu qaamolee raawwii muuziqaa adda baasu. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Maddoota
- Peretz et al. (2017). Babal'ina amusia dhalootaan dhufuu.
- Vuvan et al. (2017). Montreal Protocol amusia adda baasuuf.
- Peretz et al. (2002). Amusia dhalootaan dhufu.
- Peretz et al. (2003). Gosa rakkoolee muuziqaa.
- Ayotte et al. (2002). Amusia dhalootaan dhufu.
- Phillips-Silver et al. (2011). Shallaganii kan dhalatan, rukuttaa waliin walsimuu dadhabuu: gosa amusia dhalootaan dhufu haaraa.
- Repp et al. (2013). Walsimsiisa sochii qaamaa fi miiraa: qorannoo dhiheenya kanaa (2006–2012).
- Hedge et al. (2017). Waldhabdeen amanamummaa: hojiiwwan hubannoo cimaa ta'an maaliif garaagarummaa dhuunfaa amanamaa hin argamsiisan.