Qorannoo hubannoo yeroo

Sa'aatii malee sekondii 10 hubachuu dandeessaa? Jalqabi cuqaasi; yeroo xumurame sitti fakkaatutti Dhaabi cuqaasi. Daqiiqaa 1 naannoo, bilisaa: galmaa'uun hin barbaachisu.

Garee Helibrain irraaRobert(Afaan Ingiliffaa) gamaaggale; barataa PhD damee baayoo-fiiziksii irratti maxxanfameYeroo dhumaaf irratti gamaaggamame

Bu'aa kee akkamitti dubbisuu dandeessa

  • Dogoggora giddugaleessaa: yeroo galma tokkoon tokkoof dhibbeentaan yoo ilaalamu, giddugaleessaan hamma meeqa irraa dogoggorte. Galma sekondii 10 irratti sekondii 9tti dhaabuun dogoggora 10% dha. Xiqqaan wayya.
  • Marsaa itti dhihaatte: marsaa galma yeroo sanaatti caalaatti dhihaatte.
  • Sa'aatii keessaa kee: yoo giddugaleessaan yeroo isaa dura dhaabde (yeroon jiru caalaa dheeraa sitti dhaga'ame) «saffisaan deema»; yoo booddee dhaabde «suuta deema»; yoo dogoggorri yeroo duraatii fi boodaa wal haqate «walqixa» jedhama.
  • Marsawwan: galma tokkoon tokkoo fi bakka itti dhaabde, dogoggora dhibbeentaan waliin (mallattoo miinus = dursee; plus = booddee).

Bu'aawwan kan wal bira qabaman meeshaa galchaa gosa tokko qofaan: iskiriinii tuquu, hantuutee yookaan kiiboordii.

Miirri yeroo nama giddugaleessaa hammam sirrii dha?

Lakkoofsuu malee, yeroo namoonni tilmaaman yaalii tokko irraa gara isa itti aanutti yeroo baay'ee gara 10 hanga 20% ni gara-gara ta'a; yeroo giddugaleessi dheeratu gara-garummaanis dabala [1]. Walakkaa daqiiqaa yookaan isaa ol keessatti, yaalii tokko tokko qorannoowwan laaboraatorii xixiqqaa keessatti yeroo baay'ee 20 hanga 30% dogoggora qabu turan [2]. «Sekondii 10 irratti dhaabi» jedhuuf giddugaleessi qorannoo guddaan maxxanfame hin jiru; kanaaf yaalii kee itti aanu waliin wal bira qabi.

Dhugaa gabaabaa

  • Sa'aatii keessaa: moodeelli beekamaan tokko yeroo safaruuf sa'aatii rukuttaa ergu fi lakkaa'aa rukuttaa walitti qabu qaba; rukuttaan baay'achuun yeroo dheeraa akka ta'e nutti dhaga'ama [3][4].
  • Dogoggorri yeroo wajjin dabala: galma sekondii 15 irratti sekondii 1.5 dogoggoruun, galma sekondii 4 irratti sekondii 0.4 dogoggoruu wajjin walqixa dha. Kanaaf dogoggora kee dhibbeentaan agarsiifna [1].
  • Lakkaa'uun ni gargaara, naannoo sekondii tokko irraa eegalee: yeroo giddugaleessi naannoo sekondii 1.2 ol ta'u lakkaa'uun gargaara [5], akkasumas yeroo dheeraa ofii keetiin dheeressuun caalaatti tasgabbaa'aa taasisa [2].
  • Sammuun hojii baay'ee qabu booddee dhaaba: yaalii 117 keessatti, namoonni hojii sammuu isaanii qabate osoo jiranii yeroo tokko akka dheeressan gaafataman, yeroo dheerataa uuman [6].
  • Umurii: namoonni gurguddaan yeroo gabaabaa uumuu (dursee dhaabuu) fi yeroo caalaatti gara-garummaa qabaachuu barbaadu [7].

Qorannoon hubannoo yeroo akkamitti hojjeta

  1. Yeroo galmaa ilaali. Marsaan tokkoon tokkoon yeroo galmaa agarsiisa. Marsaa 4 jiru; sekondii 4 irraa hanga 15tti.
  2. Jalqabi cuqaasi. Sa'aatiin jalqaba, garuu hin argitu.
  3. Yeroon xumurame sitti fakkaatutti Dhaabi cuqaasi. Qabduu tuqi yookaan Space dhiibi.
  4. Bakka itti dhaabde ilaali, sarara irratti galma bira. Sana booda marsaan itti aanu jalqaba.

Yaada kee keessatti lakkaa'uu dhiisuuf yaali: lakkaa'uun hojii kana baay'ee salphisa [5]. Marsaan yeroo galma isaa dachaa 3 ta'u keessatti qabduu hin dhiibne yoo taate, garmalee booddee jedhama. Yeroon kun biraawzari kee keessatti yeroo Jalqabi dhiibdee irraa kaasee hanga Dhaabi dhiibdutti safarama; kanaaf meeshaan harkifachuun jalqaba fi dhuma irratti wal fakkaata, baay'inaan wal haqata.

Sa'aatii sekondii 10 irratti dhaabi: bu'aa kee maaltu jijjiira?

  • Lakkaa'uu. «kuma tokkoo fi tokko, kuma tokkoo fi lama» jechuun yeroo dheeraa ofii keetiin dheeressuun caalaatti tasgabbaa'aa taasisa [2][8]. Lakkaa'uu malee miira yeroo keetii qofaan hirkata.
  • Xiyyeeffannoo. Yeroo waa'ee yeroo si gaafatan beektee sirriitti hordoftu, turtiin yeroo caalaa dheeraa sitti dhaga'ama [9]. Okkoteen bishaanii ilaalamaa jiru dhugumaan akka hin danfinii turu fakkaata [10].
  • Sammuu hojii baay'ee qabu. Waa'ee waan biraa yaaduun yeroon osoo hin hubatin akka darbu godha; kanaaf namoonni sa'aatii booddee dhaabu [6].
  • Miiraa fi dammaqina. Gammachuun guddaan fi sodaan akkaataan yeroon itti nutti dhaga'amu jijjiiru [11].
  • Ho'a qaamaa. Qorannoowwan durii keessatti ho'i qaamaa ol ka'uun yeroo namaaf saffisaan akka darbu godhe [12].
  • Umurii. Namoonni gurguddaan yeroo dursee dhaabuu fi safartuun isaanii caalaatti gara-garummaa qabaachuu barbaada [7].

Qorannoon kun maal nutti hima, maal immoo himuu hin danda'u

Qorannoon hubannoo yeroo kun tapha keessatti, yeroo ammaa sekondii muraasa hammam hubachuu akka dandeessu agarsiisa. Qorannoo yaalaa yookaan dandeettii sammuu miti. ADHD, hirraanfannaa sammuu (dementia) yookaan haala fayyaa kamiyyuu irratti odeeffannoo hin kennu; namoonni yeroo tokko tokko «qorannoo sekondii 10» kana yaadanii barbaadanis. Yaadannoo yookaan xiyyeeffannoo keetiif yoo yaaddofte, hakiima haasofsiisi.

Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman

Sa'aatii lakkaa'aa sekondii 10 sirriitti dhaabuu dandeessaa?

Sa'aatii malee sekondii 10.00 sirriitti dhaabuun carraa qofa: sa'aatiin lakkaa'aa gaariin illee yaalii tokko irraa gara isa itti aanutti naannoo kuddeettama yeroo sanaa gara-gara ta'a [1]. Qorannoo hubannoo yeroo Helibrain irratti, dhibbeentaa muraasa galma irraa fagaachuun bu'aa baay'ee gaarii dha. Yaada keessatti lakkaa'uun ni salphisa [5].

Sekondii 10 sirriitti akkamitti lakkaa'uu dandeessa?

Suuta walqixa ta'een lakkaa'i; fakkeenyaaf «kuma tokkoo fi tokko, kuma tokkoo fi lama», sekondii tokko keessatti yeroo tokko lakkaa'i. Lakkaa'uun murtii yeroo dheeraa caalaatti tasgabbaa'aa taasisa [2][8]. Lakkaa'uu malee namoonni miira yeroo isaaniitti hirkatu, kunis caalaatti gara-garummaa qaba; kanaaf qorannoon Helibrain akka hin lakkoofne si gaafata.

Maaliif yeroon umuriin koo dabalaa deemuun saffisaa natti dhaga'ama?

Qorannoowwan murtii yeroo ilaalan, namoonni gurguddaan yeroo giddugaleessa gabaabaa uumuu fi caalaatti gara-garummaa qabaachuu akka barbaadan argatu [7]. Umurii wajjin jireenyi maaliif saffisaan darbu fakkaata jedhu gaaffii biraa dha; qorannoon gabaabaan kun deebisuu hin danda'u. Qorannoon kun amma sekondii muraasa akkamitti murteessitu safara.

Saayikooloojii keessatti hubannoon yeroo maali?

Hubannoon yeroo sammuu wantoonni hammam turan akka murteessu dha. Qorattoonni hojiiwwan akka kanaan, namoonni yeroo tokko uuman; akkasumas hojiiwwan yeroo giddugaleessota wal bira qabanii yookaan irra deebi'anii uuman qoratu [4]. Xiyyeeffannoo, miiraa fi sammuu kee keessa hojii baay'achuun hundi yeroon hammam akka nutti dhaga'amu jijjiiru [6][9][11].

Kun qorannoo ADHD yookaan hirraanfannaa sammuu (dementia) tii?

Lakki. Qorannoon hubannoo yeroo Helibrain tapha dha; waan tokko illee adda baasee mirkaneessuu hin danda'u. Miirri yeroo kee garaagarummaa qabaachuun xiyyeeffannoo, miiraa, dadhabbii yookaan lakkaa'uu irraa dhufuu danda'a. Xiyyeeffannoo yookaan yaadannoo keetiif yoo yaaddofte, hakiima haasofsiisi.

Qorannoon hubannoo yeroo Helibrain dhuguma bilisaa?

Eeyyee. Qorannoon kunii fi bu'aan kee guutuun bilisa dha: galmaa'uu, iimeelii yookaan kaffaltiin hin jiru. Helibrain appii isaa irraa galii argata; appiin kun karoora bilisaa fi karoora kaffaltii qabu qaba. Qorannoo kana fudhachuuf appii hin barbaachisu.

Qorannoowwan walqabatan

Qorannoowwan sammuu bilisaa 43 hunda ilaali

Kana irratti guyyaa guyyaan hojjechuu barbaaddaa? Appiin Helibrain (ammaaf Afaan Ingiliffaan) karoora bilisaa fi karoora kaffaltii qabu qaba.

Madda odeeffannoo

  1. Wearden JH, Lejeune H (2008). Scalar properties in human timing: conformity and violations. Quarterly Journal of Experimental Psychology 61(4):569–587. doi.org/10.1080/17470210701282576
  2. Thönes S, Hecht H (2017). Counting does not improve the accuracy of long time productions. Attention, Perception, & Psychophysics 79(8):2576–2589. doi.org/10.3758/s13414-017-1407-5
  3. Treisman M (1963). Temporal discrimination and the indifference interval: implications for a model of the "internal clock". Psychological Monographs 77(13):1–31. doi.org/10.1037/h0093864
  4. Grondin S (2010). Timing and time perception: a review of recent behavioral and neuroscience findings and theoretical directions. Attention, Perception, & Psychophysics 72(3):561–582. doi.org/10.3758/APP.72.3.561
  5. Grondin S, Meilleur-Wells G, Lachance R (1999). When to start explicit counting in a time-intervals discrimination task: a critical point in the timing process of humans. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance 25(4):993–1004. doi.org/10.1037/0096-1523.25.4.993
  6. Block RA, Hancock PA, Zakay D (2010). How cognitive load affects duration judgments: a meta-analytic review. Acta Psychologica 134(3):330–343. doi.org/10.1016/j.actpsy.2010.03.006
  7. Block RA, Zakay D, Hancock PA (1998). Human aging and duration judgments: a meta-analytic review. Psychology and Aging 13(4):584–596. doi.org/10.1037/0882-7974.13.4.584
  8. Hinton SC, Rao SM (2004). "One-thousand one… one-thousand two…": chronometric counting violates the scalar property in interval timing. Psychonomic Bulletin & Review 11(1):24–30. doi.org/10.3758/BF03206456
  9. Block RA, Zakay D (1997). Prospective and retrospective duration judgments: a meta-analytic review. Psychonomic Bulletin & Review 4(2):184–197. doi.org/10.3758/BF03209393
  10. Cahoon D, Edmonds EM (1980). The watched pot still won't boil: expectancy as a variable in estimating the passage of time. Bulletin of the Psychonomic Society 16(2):115–116. doi.org/10.3758/BF03334455
  11. Droit-Volet S, Meck WH (2007). How emotions colour our perception of time. Trends in Cognitive Sciences 11(12):504–513. doi.org/10.1016/j.tics.2007.09.008
  12. Wearden JH, Penton-Voak IS (1995). Feeling the heat: body temperature and the rate of subjective time, revisited. Quarterly Journal of Experimental Psychology B 48(2):129–141. PubMed 7597195: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7597195/

Fuulli kun akkamitti qophaa'e: gareen Helibrain qorannoowwan armaan olitti tarreeffaman irraa barreesse; Robert(Afaan Ingiliffaa) (barataa PhD damee baayoo-fiiziksii) immoo Sadaasa 4, 2026 irratti gamaaggale. Maddoonni yeroo jijjiiraman fuula kana ni haaromsina.