Indlela yokufunda iziphumo zakho
- Umndilili wokuphambuka: umgama ophambuke ngawo kumndilili, njengepesenti yexesha elijoliswe kulo kwithuba ngalinye. Ukuma kwimizuzwana eyi-9 xa kujoliswe kweyi-10 kukuphambuka nge-10%. Okuncinci kungcono.
- Ithuba osondele kakhulu kulo: ithuba apho uye wasondela kakhulu kwixesha ekujoliswe kulo.
- Iwotshi yakho yangaphakathi: "ihamba ngokukhawuleza" ukuba umise kwangethuba kumndilili (ixesha livakale lilide kunokuba belinjalo), "ihamba kancinci" ukuba umise emva kwexesha, kwaye "iyalingana" ukuba ukuphambuka kwangethuba nokwasemva kwexesha kuyaphelisana.
- Amathuba: ixesha ekujoliswe kulo kunye nexesha omise ngalo kwithuba ngalinye, kunye nokuphambuka ngepesenti (thabatha = kwangethuba, dibanisa = emva kwexesha).
Iziphumo zithelekiswa kuphela nezo zohlobo olufanayo lwendlela yokufaka: isikrini esichukumiswayo, imawusi okanye ikhibhodi.
Luchaneke kangakanani uqikelelo lwexesha oluqhelekileyo?
Ngaphandle kokubala, ixesha abantu abalilinganiselayo lidla ngokwahluka malunga ne-10 ukuya kwi-20% ukusuka kwilinge elinye ukuya kwelinye, yaye umahluko uyanda njengoko ixesha lide [1]. Kwixesha elingangesiqingatha somzuzu okanye ngaphezulu, amalinge ngamanye kwizifundo ezincinci zaselabhoratri ayedla ngokuphambuka nge-20 ukuya kwi-30% [2]. Akukho siphumo siphakathi sipapashiweyo esivela kwisifundo esikhulu sokuba "misa kwimizuzwana eyi-10", ngoko thelekisa nelinye ilinge lakho.
Iinkcukacha ezimfutshane
- Iwotshi yangaphakathi: imodeli yakudala yokubala ixesha ithi kukho isixhobo esikhupha izithonga kunye nesibali esizidibanisayo; izithonga ezininzi zenza ixesha livakale lilide [3][4].
- Impazamo iyanda ngokuhamba kwexesha: ukuphambuka ngemizuzwana eyi-1.5 kwixesha ekujoliswe kulo eliyimizuzwana eyi-15 kufana nokuphambuka ngemizuzwana eyi-0.4 kwixesha eliyimizuzwana eyi-4. Yiyo loo nto sibonisa ukuphambuka kwakho ngepesenti [1].
- Ukubala kuyanceda, xa ixesha lingaphezu komzuzwana: ukubala kuqalisa ukunceda xa amaxesha edlula malunga nemizuzwana eyi-1.2 [5], yaye kwenza uqikelelo lwamaxesha amade luzinze ngakumbi [2].
- Ingqondo exakekileyo ibangela ukuma emva kwexesha: kuvavanyo oluyi-117, abantu ababecelwa ukuba bavelise ixesha ngoxa iingqondo zabo zixakekile bavelisa amaxesha amade [6].
- Ubudala: abantu abadala badla ngokuvelisa amaxesha amafutshane (bamise kwangethuba) yaye amaxesha abo ayahluka ngakumbi [7].
Indlela olusebenza ngayo uvavanyo lokuva ixesha
- Jonga ixesha ekujoliswe kulo. Ithuba ngalinye libonisa ixesha ekujoliswe kulo. Kukho amathuba ayi-4, ukusuka kwimizuzwana eyi-4 ukuya kweyi-15.
- Cofa u-Qala. Iwotshi iya kuqalisa, kodwa awuyi kuyibona.
- Cofa u-Misa xa ucinga ukuba ixesha liphelile. Chukumisa iqhosha okanye ucofe i-Space.
- Jonga apho ume khona, kumgca osecaleni kwexesha ekujoliswe kulo. Emva koko kuza ithuba elilandelayo.
Zama ukungabali engqondweni: ukubala kwenza kube lula kakhulu [5]. Ukuba akucofwanga nto kwithuba eliphindwe ka-3 okanye ngaphezulu kwexesha ekujoliswe kulo, loo nto ibalwa njengokuma emva kakhulu. Ixesha lilinganiswa sisikhangeli sakho ukusuka xa ucofa u-Qala ukuya xa ucofa u-Misa, ngoko ukulibaziseka kwesixhobo kuyafana ekuqaleni nasekupheleni yaye kuyaphelisana ubukhulu becala.
Misa iwotshi kwimizuzwana eyi-10: yintoni echaphazela iziphumo zakho?
- Ukubala. Ukubala "iwaka elinye, iwaka amabini" kwenza uqikelelo lwamaxesha amade luzinze ngakumbi [2][8]. Xa ungabali, uxhomekeke kuphela kwindlela oliva ngayo ixesha.
- Ingqalelo. Xa usazi ukuba uza kubuzwa ngexesha yaye ulinikela ingqalelo, amaxesha avakala elide [9]. Imbiza oyijongileyo ivakala ngathi ithatha ixesha elide ukubilisa [10].
- Ingqondo exakekileyo. Ukucinga ngenye into kwenza ixesha lidlule ungaliqapheli, ngoko abantu bamisa iwotshi emva kwexesha [6].
- Iimvakalelo nokuvuseleleka komzimba. Uchulumanco noloyiko zitshintsha indlela elivakala ngayo ixesha [11].
- Ubushushu bomzimba. Izifundo ezindala zafumanisa ukuba ubushushu bomzimba obuphezulu benza ixesha elivakala engqondweni libaleke ngokukhawuleza [12].
- Ubudala. Abantu abadala badla ngokuma kwangethuba, yaye uqikelelo lwabo lwexesha luyahluka ngakumbi [7].
Into enokukuxelela yona nengakwaziyo ukukuxelela yona olu vavanyo
Uvavanyo lokuva ixesha lubonisa indlela oluva ngayo imizuzwana embalwa ngoku, ngexesha lomdlalo. Alulovavanyo lwezonyango okanye lwengqondo. Alutsho nto nge-ADHD, isifo sengqondo esiyingozi okanye nayiphi na enye imeko, nangona ngamanye amaxesha abantu bekhangela "uvavanyo lwemizuzwana eyi-10" becinga ngezo meko. Ukuba unexhala ngenkumbulo okanye ingqalelo yakho, thetha nogqirha.
Imibuzo edla ngokubuzwa
Ngaba ungayimisa isibali-xesha kanye kwimizuzwana eyi-10?
Ukufika kanye kwimizuzwana eyi-10.00 ngaphandle kwewotshi lithamsanqa: kwanezibali-xesha ezichaneke kakuhle ziyahluka malunga nesinye kwisishumi sexesha ukusuka kwilinge elinye ukuya kwelinye [1]. Kuvavanyo lukaHelibrain lokuva ixesha, ukuma phakathi kweepesenti ezimbalwa zexesha ekujoliswe kulo kugqwesile. Ukubala engqondweni kwenza kube lula [5].
Ungayibala njani ngokuchanileyo imizuzwana eyi-10?
Kutheni ixesha livakala libaleka ngokukhawuleza njengoko ndisiya ndikhula?
Izifundo zendlela abantu abaqikelela ngayo ixesha zifumanisa ukuba abantu abadala badla ngokuvelisa amaxesha amafutshane yaye amaxesha abo ayahluka ngakumbi [7]. Isizathu sokuba ubomi bubonakale bukhawuleza njengoko umntu ekhula ngumbuzo owahlukileyo, ongenakuphendulwa lolu vavanyo lufutshane. Uvavanyo lulinganisa indlela oqikelela ngayo imizuzwana embalwa ngoku.
Yintoni ukuva ixesha ngokwengqondo?
Ukuva ixesha yindlela ingqondo eqikelela ngayo ukuba izinto zithatha ixesha elingakanani. Abaphandi bakufunda ngemisebenzi efana nalo, apho abantu bevelisa ixesha elithile, kunye nemisebenzi apho bethelekisa okanye bevelisa kwakhona amaxesha [4]. Ingqalelo, iimvakalelo nokuxakeka kwengqondo yakho konke kuyayitshintsha indlela elivakala ngayo ixesha [6][9][11].
Ngaba olu luvavanyo lwe-ADHD okanye lwesifo sengqondo esiyingozi?
Hayi. Uvavanyo lukaHelibrain lokuva ixesha ngumdlalo, alunakuxilonga nto. Umahluko kwindlela oliva ngayo ixesha unokubangelwa yingqalelo, imo yeemvakalelo, ukudinwa okanye ukubala. Ukuba unexhala ngengqalelo okanye inkumbulo yakho, thetha nogqirha.
Ngaba uvavanyo lukaHelibrain lokuva ixesha lusimahla ngokwenene?
Ewe. Uvavanyo kunye nazo zonke iziphumo zakho zisimahla: akukho kubhalisa, akukho imeyile, akukho ntlawulo. UHelibrain ufumana imali nge-app yakhe, enesicwangciso sasimahla kunye nezicwangciso ezihlawulelwayo; awuyidingi i-app ukuze wenze uvavanyo.
Iimvavanyo ezinxulumene noku
- Uvavanyo lwexesha lokusabelaIsantya osabela ngaso xa kuvela umqondiso.
- Zoba isangqa esigqibeleleyoIndlela osikwazi ukusizoba ngayo isangqa ngesandla sibe ngqukuva.
- Uvavanyo lwexesha lokunikela ingqaleloIndlela ohlala ulungele ngayo umqondiso xa kungekho nto yenzekayo.
Bona zonke iimvavanyo zengqondo zasimahla eziyi-43
Ufuna ukusebenza koku yonke imihla? I-app yeHelibrain (okwangoku ifumaneka ngesiNgesi) inesicwangciso sasimahla kunye nezicwangciso ezihlawulelwayo.
Imithombo
- Wearden JH, Lejeune H (2008). Scalar properties in human timing: conformity and violations. Quarterly Journal of Experimental Psychology 61(4):569–587. doi.org/10.1080/17470210701282576
- Thönes S, Hecht H (2017). Counting does not improve the accuracy of long time productions. Attention, Perception, & Psychophysics 79(8):2576–2589. doi.org/10.3758/s13414-017-1407-5
- Treisman M (1963). Temporal discrimination and the indifference interval: implications for a model of the "internal clock". Psychological Monographs 77(13):1–31. doi.org/10.1037/h0093864
- Grondin S (2010). Timing and time perception: a review of recent behavioral and neuroscience findings and theoretical directions. Attention, Perception, & Psychophysics 72(3):561–582. doi.org/10.3758/APP.72.3.561
- Grondin S, Meilleur-Wells G, Lachance R (1999). When to start explicit counting in a time-intervals discrimination task: a critical point in the timing process of humans. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance 25(4):993–1004. doi.org/10.1037/0096-1523.25.4.993
- Block RA, Hancock PA, Zakay D (2010). How cognitive load affects duration judgments: a meta-analytic review. Acta Psychologica 134(3):330–343. doi.org/10.1016/j.actpsy.2010.03.006
- Block RA, Zakay D, Hancock PA (1998). Human aging and duration judgments: a meta-analytic review. Psychology and Aging 13(4):584–596. doi.org/10.1037/0882-7974.13.4.584
- Hinton SC, Rao SM (2004). "One-thousand one… one-thousand two…": chronometric counting violates the scalar property in interval timing. Psychonomic Bulletin & Review 11(1):24–30. doi.org/10.3758/BF03206456
- Block RA, Zakay D (1997). Prospective and retrospective duration judgments: a meta-analytic review. Psychonomic Bulletin & Review 4(2):184–197. doi.org/10.3758/BF03209393
- Cahoon D, Edmonds EM (1980). The watched pot still won't boil: expectancy as a variable in estimating the passage of time. Bulletin of the Psychonomic Society 16(2):115–116. doi.org/10.3758/BF03334455
- Droit-Volet S, Meck WH (2007). How emotions colour our perception of time. Trends in Cognitive Sciences 11(12):504–513. doi.org/10.1016/j.tics.2007.09.008
- Wearden JH, Penton-Voak IS (1995). Feeling the heat: body temperature and the rate of subjective time, revisited. Quarterly Journal of Experimental Psychology B 48(2):129–141. PubMed 7597195: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7597195/
Indlela esenze ngayo eli phepha: libhalwe liqela leHelibrain ngokusekelwe kwizifundo ezidweliswe ngasentla, laza lahlolwa nguRobert(IsiNgesi) (umfundi ofundela isidanga sePhD kwi-biophysics) ngomhla we-Novemba 4, 2026. Siyalihlaziya xa imithombo itshintsha.