Indlela yokufunda imiphumela yakho
- Inani lokufutha ngebhaluni oliqoqile: isilinganiso senani lokufutha kwamabhaluni owawaqoqile. Amabhaluni aqhumile awabalwa, ngoba ukuqhuma kumisa ukubala. Abacwaningi bakubiza ngokuthi isilinganiso esilungisiwe sokufutha, futhi yisona siphumo esiyinhloko salo mdlalo [1].
- Indlela ozifaka ngayo engozini: igama lethu lokudlala elichaza lelo nani (Uqaphelayo, Ozolile, Onesibindi noma Oweqisa). Lichaza indlela odlale ngayo lo mdlalo, hhayi ubuntu bakho.
- Amaphuzu aqoqiwe namabhaluni aqhumile: izindleko nomvuzo wendlela yakho. Uma ufutha izikhathi eziningi, amabhaluni aba makhulu futhi maningi aqhumayo.
- Uma kuqhathaniswa nabanye abadlali: uma okungenani abantu abangu-30 sebewudlalile, umphumela ubonisa ingxenye yabadlali abafuthe izikhathi ezimbalwa kunawe.
Kungcono ukufutha kakhulu noma kancane?
Uma ubungayeka wonke amabhaluni enanini elifanayo lokufutha, ukufutha izikhathi ezingu-64 bekungakuzuzisa amaphuzu amaningi ngokwesilinganiso. Abantu abaningi bayeka kusenesikhathi kakhulu: ocwaningweni lokuqala, abantu abadala abasebasha abangu-86 bafutha ngokwesilinganiso izikhathi ezingu-29.4 kumabhaluni abawaqoqile [1]. Ukufutha kancane kuphephe kakhulu, ngakho ayikho impendulo eyodwa elungile; kunokukhetha phakathi kwezinto ezimbili.

Amaqiniso asheshayo
- Okukalwayo: ukuzifaka engozini lapho isinyathelo ngasinye esengeziwe sikuzuzisa okuncane kodwa singakulahlekisela yikho konke. Lona ngu-Balloon Analogue Risk Task (BART), owashicilelwa okokuqala ngo-2002 [1].
- Inani elivamile: ocwaningweni lokuqala, isilinganiso esilungisiwe sasingu-29.4 wokufutha, umehluko phakathi kwabantu ungu-13 (ukuchezuka okujwayelekile okukodwa). Amadoda afutha kakhulu kunabesifazane ngokwesilinganiso [1].
- Ukuzinza ngokuhamba kwesikhathi: kubantu abadala abangu-39 abadlala kabili, kwase kuhlukaniswe izinsuku ezingaba ngu-12, amaphuzu abo ahlobana ngo-r = .77 [2].
- Ukuhlobana nempilo yansuku zonke: ngo-2002, abantu abafutha kakhulu babika ukugembula, ukubhema neminye imikhuba eyingozi kakhulu [1]. Ukuhlaziywa kwezifundo ezingu-22 nabantu abangu-2,120 okwalandela kwathola ukuhlobana okuncane kuphela phakathi kwalo mdlalo nezinhlu zemibuzo ezimayelana nokufuna izinto ezivusa amadlingozi nokwenza izinto ngaphandle kokucabanga [3].
Indlela osebenza ngayo umdlalo
- Futha. Ukufutha ngakunye kwenezela amaphuzu angu-5 kubhaluni eliphambi kwakho. Ibhaluni liyakhula.
- Qoqa noma nini lapho uthanda. Amaphuzu ebhaluni lakho anezelwa enanini lakho eliphelele, bese kuvela ibhaluni elilandelayo.
- Uma liqhuma kuqala, amaphuzu aleyo bhaluni ayalahleka. Ibhaluni ngalinye liqhuma ngesikhathi esihlukile esingadalulwanga.
Uzodlala amabhaluni angu-30. Njengasemsebenzini wokuqala, ibhaluni ngalinye lingaqhuma kusukela ekufutheni kokuqala kuya kokungu-128, futhi ithuba liyafana kuwo wonke amaphuzu, ngakho isilinganiso sesikhathi sokuqhuma siphakathi nendawo [1].
Ucwaningo lokuqala lwalusebenzisa amabhaluni angu-90 anemibala emithathu futhi lukhokha imali yangempela, amasenti angu-5 ngokufutha ngakunye; isilinganiso salo esiyinhloko sathathwa kumabhaluni angu-30 anomkhawulo wokufutha ongu-128, okuyinguqulo oyidlala lapha [1]. Abacwaningi basebenzise amabhaluni asukela ku-10 kuya ku-90 [2]; iziphetho zocwaningo lokuqala zazifana kungakhathaliseki ukuthi kusetshenziswe amaphuzu amabhaluni okuqala angu-10 noma okugcina angu-10 [1].
Okuthinta amaphuzu akho
- Ukufunda ngokudlala. Abantu abaningi bafutha kakhulu njengoba umdlalo uqhubeka, ngemva kokubona ukuthi amabhaluni avame ukufinyelela kude kangakanani [1].
- Okusengozini. Izinguqulo zaselabhorethri zazikhokha imali yangempela; lo mdlalo usebenzisa amaphuzu, ngakho izinqumo zakho zingaba nesibindi noma ziqaphe kakhulu kunangesikhathi usebenzisa imali.
- Ukwazi izibalo. Ukufunda Umfanekiso 1 ngaphambi kokudlala kuzoshintsha izinqumo zakho. Dlala kuqala, ufunde ngemva kwalokho.
Lokho lo mdlalo ongakutshela nongakwazi ukukutshela
Umdlalo ubonisa indlela olinganise ngayo ubungozi nomvuzo kumabhaluni angu-30, namuhla. Awukona ukuhlolwa kobuntu, futhi awukwazi ukukutshela ukuthi uyazifaka yini engozini ngemali, ngempilo noma ngokushayela: ukuhlobana phakathi kwalo msebenzi nemikhuba yangempela kuncane [3]. Awusho lutho ngempilo yakho futhi awusona isifo esitholakele.
Inguqulo yethu iyafana kakhulu naleyo eyashicilelwa, kodwa amaphuzu awaqhathaniseki ngokuqondile nalawo ezifundo zaselabhorethri: lezo zifundo zazikhokha imali, zisebenzisa inani elihlukile lamabhaluni futhi zahlola amaqembu amancane abafundi [1][2]. Qhathanisa amaphuzu akho nawabanye abadlali lapha nangawakho uma uphinde udlala kamuva.
Imibuzo evame ukubuzwa
Yini i-Balloon Analogue Risk Task?
I-Balloon Analogue Risk Task (BART) iwumdlalo wekhompyutha wokukala ukuzifaka engozini, owashicilelwa u-Lejuez nozakwabo ngo-2002. Ukufutha ngakunye kugcwalisa ibhaluni futhi kuzuze imali encane; ukuliqoqa kugcina leyo mali; ukuqhuma kuyilahlekisa. Amaphuzu ayisilinganiso senani lokufutha kwamabhaluni angazange aqhume [1].
Ayini amaphuzu amahle emdlalweni webhaluni?
Umdlalo webhaluni we-Helibrain awunawo amaphuzu amahle noma amabi. Ukufutha ibhaluni ngalinye izikhathi ezingu-64 kuzuza amaphuzu amaningi ngokwesilinganiso, kodwa kuphinde kuqhume cishe uhhafu wamabhaluni. Ocwaningweni lokuqala, abantu abadala abasebasha bafutha ngokwesilinganiso izikhathi ezingu-29.4 kumabhaluni abawaqoqile [1].
Ingabe ukufutha kakhulu kusho ukuthi ngizifaka engozini empilweni yangempela?
Akusho njalo. Ocwaningweni lokuqala, abantu abafutha kakhulu babika ukugembula, ukubhema nokuphuza utshwala okwengeziwe kancane [1]. Kodwa ukuhlaziywa kwezifundo ezingu-22 kwathola ukuhlobana okuncane kuphela phakathi kwalo msebenzi nezinhlu zemibuzo ezimayelana nokufuna izinto ezivusa amadlingozi nokwenza izinto ngaphandle kokucabanga [3]. Amaphuzu akho ebhaluni achaza lo mdlalo, hhayi impilo yakho.
Kungani amabhaluni aqhumile engabalwa esilinganisweni sami?
Ibhaluni eliqhumayo limisa ukubala kusenesikhathi, ngakho lingafihla ukuthi ubuhlose ukufutha kuze kufikephi. Yingakho amaphuzu ayinhloko e-BART, okuyisilinganiso esilungisiwe, esebenzisa amabhaluni owaqoqile kuphela. Umdlalo webhaluni we-Helibrain ulandela ucwaningo lokuqala kule ndaba [1].
Ingabe umdlalo webhaluni we-Helibrain umahhala ngempela?
Yebo. Umdlalo webhaluni we-Helibrain nomphumela wakho ogcwele kumahhala: akudingeki ubhalise, unikeze i-imeyili noma ukhokhe. I-Helibrain ithola imali ngohlelo lwayo lokusebenza, olunohlelo lwamahhala nezinhlelo ezikhokhelwayo; awudingi lolu hlelo lokusebenza ukuze udlale.
Ukuhlolwa okuhlobene
- Umdlalo wamakhadi anezinqwaba ezineUkuthi ufunda ngokushesha kangakanani ukuthi iziphi izinqumo ezizuzisayo lapho imithetho ifihliwe.
- Qagela u-2/3 wesilinganiso sabo bonkeUkuthi ucabanga kusengaphambili kangakanani ngalokho abanye abazokuqagela.
- Ukuhlolwa kokwenza noma ukungakwenziUkuthi uyakwazi yini ukuzibamba ungathinti ngesikhathi.
Bona konke ukuhlolwa kobuchopho kwamahhala okungu-43
Ufuna ukusebenza kulokhu nsuku zonke? Uhlelo lokusebenza lwe-Helibrain (okwamanje lutholakala ngesiNgisi) lunohlelo lwamahhala kanye nezinhlelo ezikhokhelwayo.
Imithombo
- Lejuez CW, Read JP, Kahler CW, Richards JB, Ramsey SE, Stuart GL, Strong DR, Brown RA (2002). Ukuhlolwa kwesilinganiso sokuziphatha sokuzifaka engozini: i-Balloon Analogue Risk Task (BART). Journal of Experimental Psychology: Applied 8(2):75–84. doi.org/10.1037/1076-898X.8.2.75
- White TL, Lejuez CW, de Wit H (2008). Izici zemiphumela ephindwayo ye-Balloon Analogue Risk Task (BART). Experimental and Clinical Psychopharmacology 16(6):565–570. doi.org/10.1037/a0014083 (umbhalo ogcwele wamahhala: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4244869/)
- Lauriola M, Panno A, Levin IP, Lejuez CW (2014). Umehluko phakathi kwabantu ekwenzeni izinqumo ezinobungozi: ukuhlaziywa okuhlanganisa izifundo ngokufuna amadlingozi nokwenza izinto ngaphandle kokucabanga kusetshenziswa i-Balloon Analogue Risk Task. Journal of Behavioral Decision Making 27(1):20–36. doi.org/10.1002/bdm.1784
Indlela esenze ngayo leli khasi: libhalwe yithimba lakwa-Helibrain kusetshenziswa izifundo ezibalwe ngenhla, futhi labuyekezwa u-Robert(IsiNgisi) (umfundi oqhubeka neziqu zobudokotela ku-biophysics) ngo-Novemba 4, 2026. Sibuyekeza lokhu lapho imithombo ishintsha.