01 / Qonda
Liyini
Indawo yokusebenza esizwa ulwazi osulwazi
Ukugcina inombolo yocingo engqondweni isikhashana kuwukuyigcina. Ukuyihlela kabusha, ukuyihlanganisa nenye inombolo noma ukufaka enye esikhundleni sedijithi yokuqala kudinga nokulawula. Inkumbulo yokusebenza iyindawo yesikhashana esekela le misebenzi. Ulwazi lwesikhathi eside lusinika amagama, amaphethini namasu esiwajwayele, ngakho uchwepheshe angakhumbula ukulandelana okufanayo kalula kunomuntu osaqalayo. Umthamo uncike ekutheni yini ethathwa njengengxenye eyodwa enenjongo. 2
Ngokwencazelo eyenziwe lula yezinhlelo zobuchopho, amanethiwekhi angaphambili nasemaceleni obuchopho asiza ukugcina imigomo engqondweni nokuqondisa ukunaka, kuyilapho izinhlelo zezinzwa nezolimi zisiza ukumela ulwazi oluthile. Ayikho indawo eyodwa yobuchopho eyibhokisi lenkumbulo yokusebenza; futhi iphuzu lesiphequluli alisitsheli ukuthi iyiphi ingxenye yobuchopho esebenze kakhulu. Ukulawula imisebenzi ephezulu nenkumbulo yokusebenza kuyahambisana, kodwa akuwona amagama amabili asho into efanayo kuyo yonke imisebenzi enzima. 3
I-Helibrain ikuvumela ukuba ubheke lo mehluko ngezindlela eziningana. Umdlalo wokukhumbula izinombolo ucela ukuba uphinde ukulandelana; owe-N-back ubuza ukuthi into yamanje iyafana yini nenye eyavela ngaphambili; imidlalo yokubona neyokulandelanisa isebenzisa izindawo. Lo mehluko ubaluleke ngaphezu kokuthi yimuphi umdlalo okhiqiza iphuzu elibonakala liphezulu. Ungaphumelela kakhulu kolunye uhlobo lomdlalo kodwa uthole iphuzu eliphakathi kolunye, futhi womabili la maphuzu abe elungile. 4
Silikala kanjani
| Uhlobo lomsebenzi | Okubuzwa abacwaningi | Okunye okuthinta iphuzu |
|---|---|---|
| Ukuphinda amadijithi ngokulandelana | Phinda ukulandelana okukhulunywe ngomlomo ngendlela okufike ngayo | Ukuzwa, ukuziphindaphinda engqondweni, ijubane lokwethula nomthetho wokumisa |
| Ukukhumbula ngesikhathi uxazulula ezinye izinkinga | Khumbula izinto ube uxazulula izinkinga phakathi nendawo | Kokubili umthwalo wokugcina ulwazi nowokulucubungula |
| I-N-back | Qhathanisa into ngayinye nento eyethulwe ngaphambili | Ukubuyekeza ulwazi, ukulubona nokunquma ukuthi uzophendula kanjani |
| Ukuthola ushintsho olubonakalayo | Nquma ukuthi uhlu lwezinto obulukhumbula lushintshile yini | Inani lezinto, ukuthi zihlukaniseka kalula yini ngokubona nokuqagela |
Lezi zilinganiso ziyahlobana, kodwa azikwazi ukushintshaniswa sengathi zingamayunithi afanayo. Imisebenzi yokukhumbula ngesikhathi uxazulula izinkinga kanye neye-N-back ifana ngengxenye ethile kuphela uma kubhekwa umehluko phakathi kwabantu. Ukubiza izinga eliphezulu le-N-back ngokuthi ubude bokukhumbula amadijithi, noma ukuliguqula libe i-IQ, kudlula izinyathelo zokuqinisekisa ezidingekayo. 4
Umdlalo wethu wokukhumbula izinombolo ngokubona awufani nomsebenzi wokuhlola ukukhumbula amadijithi ngokuzwa owasetshenziswa ocwaningweni lukaWoods nozakwabo. Ucwaningo lwabo lubonisa ukuthi ubude obukhulu obukhunjulwayo, isamba sezimpendulo ezifanele nesilinganiso esivumelana nomuntu sobude bokukhumbula kunganikeza izimpendulo ezingafani, ngisho noma konke kuyizinhlobo zomsebenzi owodwa. Uma ubhala umphumela, gcina nomthetho womsebenzi nendlela yokubala amaphuzu. 5
Ubudala nezilinganiso zokuqhathanisa: yikuphi ukuqhathanisa okufanele?
Ithebula elingezansi likhombisa amaphuzu alinganisiwe omsebenzi wokukhumbula amadijithi, hhayi inani lamadijithi, avela kusampula evamile yamaShayina kaYe nozakwabo. Isikali sakhiwa kusetshenziswa bonke ababambiqhaza abangu-723, ngesilinganiso esingu-10 nokuchezuka okujwayelekile okungu-3; lezi yizilinganiso zamaqembu obudala, azikalungiswanga ngokobudala ngokwehlukana. Ababambiqhaza kwakungabantu abadala abaneminyaka engu-18–59 abafunda isiMandarin. 6
| Iminyaka | Isilinganiso samaphuzu alinganisiwe | Ukuchezuka okujwayelekile |
|---|---|---|
| 18–29 | 11,22 | 2,87 |
| 30–39 | 9,89 | 2,92 |
| 40–49 | 9,13 | 2,77 |
| 50–59 | 8,93 | 2,84 |
Umthombo: ithebula lamaqembu obudala esihlokweni, ingxenye A. Imfundo nendlela ethile yokuhlola ukukhumbula amadijithi kunendima. Awekho kulawa manani angasetshenziswa ukubheka iphesenti lakho uma uqhathaniswa nabanye ku-Helibrain. Olunye ucwaningo olukhulu olwenziwa ku-inthanethi lwathola ukuthi ukusebenza emsebenzini wenkumbulo yokusebenza kwakuphakeme kakhulu cishe eminyakeni engu-30; lokhu kubonisa ukuthi umsebenzi nesampula okukhethiwe kuyayishintsha indlela ijika elibukeka ngayo. Lezi izilinganiso eziqhathanisa amaqembu, azibikezeli ikusasa lomuntu oyedwa. 7
02 / Beka emongweni
Okulithintayo
Amalebula obufakazi aphendula umbuzo othi: “Ingabe kunomthelela kulo mphumela?” Athembisi inzuzo ethile. Uma kunesilinganiso sobufakazi se-Helibrain, abantu nomphumela okusekelwe kubo kuhlala kucacisiwe. “Akukalinganiswa” kusho ukuthi asinaso isilinganiso esihambisanayo; akusho ukuthi awukho umthelela. Okutholwe ngobudala nangamadivayisi kuwubufakazi obumayelana nokulinganisa, akuzona izilinganiso zokwelashwa.
Ukulala
Ubufakazi obuhleIsilinganiso esigciniwe: ukungalali nhlobo → ukunemba kwenkumbulo yokusebenza; ikakhulu abantu abadala abanempilo.
Ukusebenza kwenkumbulo yokusebenza kungaphazamiseka ngemva kokungalali nhlobo. Isilinganiso sokuba khona kobufakazi sithi Phakathi nendawo; asisho ukuthi iphuzu lakho lizoshintsha kangakanani ngemva kobusuku obubodwa bokungalali kahle. 8
Ingcindezi
Ubufakazi obulinganiselweIsilinganiso esigciniwe: ingcindezi yesikhashana → inkumbulo yokusebenza.
Ingcindezi ebangelwa ukuhlolwa kwaselabhorethri ingaphazamisa inkumbulo yokusebenza, ikakhulu lapho umsebenzi unzima kakhulu. Isilinganiso sethu esihambisana nalokhu siphansi; imiphumela incike kulokho okubangela ingcindezi nesikhathi okwenziwa ngaso umsebenzi. 9
Ukuzivocavoca
Ubufakazi abaneleIsilinganiso esigciniwe: imiphumela ehlanganisiwe yokuzivocavoca ngokujwayelekile → ukuqonda ngokujwayelekile.
Isilinganiso sethu esibanzi sokuzivocavoca sinokuqiniseka okuphansi kakhulu. Asikwazi ukufakazela ukuthi umuntu oyedwa onempilo uzothola inzuzo ebikezelikayo enkumbulweni yokusebenza, noma ukuqinisekisa ukuthi ukuhlola kwethu ukuzivocavoca kuyisivivinyo socwaningo. 10
Ubudala
Ukuqhathanisa ngokobudalaOkutholwe ngokulinganisa; akusona isilinganiso sokwelashwa.
Sebenzisa isampula evamile esebenzisa umsebenzi ofanayo, indlela efanayo yokubala amaphuzu nezici zabantu ezihambisanayo. Ithebula lobudala elilapha linikeza umongo wobufakazi, akuwona umthetho othi wonke umuntu ulahlekelwa inani elifanayo. 6
Ukuzilolonga
Ubufakazi abaneleIsilinganiso esigciniwe: ukudlulela kokuqeqeshwa kwenkumbulo yokusebenza kweminye imisebenzi yenkumbulo yokusebenza.
Ukuthuthuka emsebenzini oqeqeshiwe akufani nokudlulela kokunye. Isilinganiso sethu sokudlulela emisebenzini esondelene siphansi kakhulu; amasu osuwajwayele nezinto eziphindaphindwayo kungakhuphula iphuzu lomdlalo ngaphandle kokuthuthuka okubanzi. 11
Amadivayisi
Ubufakazi besikhathiOkutholwe ngokulinganisa; akusona isilinganiso sokwelashwa.
Indlela izinto ezivezwa ngayo esikrinini nesikhathi sokufaka impendulo kungahluka phakathi kwamadivayisi. Sebenzisa idivayisi nendlela efanayo uma uphinda umsebenzi, ikakhulu uma isikhathi sokwethula noma ijubane lokuphendula kunomthelela. 12
Yini edlulela kwamanye amakhono, futhi yini engadluleli?
Ukuthuthuka kuhambela kuphi?
Ukufunda ukwenza umsebenzi othile kungakwenza uwenze kangcono. Umbuzo onzima ukuthi ingabe lokho kuthuthuka kuyadlulela yini emisebenzini ongayijwayele esebenzisa izinqubo ezifanayo. Ucwaningo lokuqeqesha nge-N-back lubonisa ukuthi umphumela uyashintsha: izinga lokuthuthuka lincike ekutheni umphumela ufanana kangakanani nomsebenzi wokuqeqesha. Lokhu akusho ukuthi izinga eliphezulu lomdlalo liyinkomba yomthamo omkhulu wengqondo uwonke. 11
Ukudlulela kude kusho ukuthuthuka komunye umphumela oqhelelene kakhulu, njengobuhlakani, impumelelo ezifundweni noma ukusebenza kwansuku zonke. Ucwaningo olukhulu oluhlanganisa imiphumela yokuqeqeshwa kwenkumbulo yokusebenza alutholanga bufakazi obuqand’ ikhanda bezinzuzo ezibanzi ezidlulela kude. Ngakho imidlalo ye-Helibrain ikunikeza ukuzilolonga nendlela yokubona ukusebenza kwakho emsebenzini othile; asiyethuli njengendlela yokwandisa ubuhlakani. 13
Kuyasiza ukuhlukanisa phakathi kokushintsha umthamo wakho nokunciphisa umthwalo womsebenzi. Inothi, umdwebo noma ukubhala izinyathelo eziphakathi ekubaleni kunganciphisa ulwazi okudingeka ulugcine lusebenza engqondweni. Lokho kuwukusebenzisa kahle usizo lwangaphandle, akubona ubufakazi bokuthi lukhulise inkumbulo yokusebenza. Amathuluzi ethu emephu yemiqondo nawokufunda asiza ukuhlela umsebenzi; usizo lwawo kufanele luhlolwe kulowo msebenzi.
03 / Zama uqhathanise
Lizame ku-Helibrain
Qala ngomsebenzi wokugcina ulwazi nangomsebenzi wokulubuyekeza, bese ufunda izincazelo zawo ngokwehlukana. Bhala phansi indlela ofake ngayo impendulo, ukuthi uziphindaphindile yini izinto ngokuzwakalayo noma wazihlanganisa ngamaqoqo, nokuthi wawujwayelene yini nomsebenzi. Iphuzu lakho eliphakeme kunawo wonke ngemva kwemizamo eminingi liphendula umbuzo ohlukile kunokusebenza kwakho okujwayelekile emzamweni wokuqala.
Amakhadi angezansi ahlukanisa ukuzilolonga komsebenzi ngokuqondile namathuluzi okusiza ukuhlela ulwazi. Awanikezi iphesenti elihlanganisiwe lenkumbulo yokusebenza. Uma ufuna ukuziqhathanisa nawe, gcina izimo zifana bese ubheka iphethini yezikhathi eziningana, kunokuthembela emzamweni owodwa omuhle kakhulu.
Izivivinyo nemidlalo
Ukuhlolwa kokukhumbula izinombolo
Ukukhumbula ukulandelana okubonakalayo; akufani nokuzwa amadijithi.
Ukuhlolwa kwenkumbulo yokubona
Khumbula izindawo ezivezwe kafushane ephethinini.
Ukuhlolwa kokukhumbula ukulandelana
Phinda izindawo ngendlela ezilandelane ngayo.
Ukuhlolwa kwenkawu
Khumbula izindawo ezinezinombolo ngaphambi kokuba zifihlwe.
Ukuhlolwa kwejubane lokubala
Sebenzisa inkumbulo yesikhashana lapho ubala; ulwazi lwezibalo nalo lubalulekile.
Ukuhlolwa kwe-IQ
Ibhethri elibanzi elihlanganisa inkumbulo nezinye izingxenye.
Amathuluzi nokuzilolonga
Ukuqeqesha ukukhumbula izinombolo
Zilolonge ngobude bezinombolo obukhethayo; ukuqeqesha akusona isilinganiso esiqhathanisa nabantu besampula evamile.
Ukuqeqesha ukukhumbula amakhadi
Zilolonge ngokukhumbula ukulandelana usebenzisa amasu ahleliwe.
Imephu yemiqondo
Bhala ubudlelwano phakathi kwezinto ukuze unciphise okufanele ukugcine engqondweni.
Ukuhlela ukuphindaphinda ngezikhathi
Hlela ukubuyekeza kwakamuva; lokhu kusiza ukufunda kwesikhathi eside.
Ukuhlola ukuqina kwenkumbulo
Hlola imisebenzi yenkumbulo ehlukene ngaphandle kokuyihlanganisa ibe ukuxilongwa.
Izimpendulo ezihlobene
- Ingabe ububanzi bezinombolo ezizwakalayo buyafana nenkumbulo yezinombolo ezibonwayo? →
- Iyini i-IQ emaphakathi ngokweminyaka yobudala? →
- Ingabe ukuqeqesha ubuchopho kungathuthukisa i-IQ yakho? →
- Ukuhlanganisa izinombolo ngamaqoqo kukusiza kanjani ukukhumbula izinombolo eziningi? →
- Kungani inkumbulo yezinombolo ezibizwa ngokulandelana okuhlehla ivame ukuba mfushane kuneyokulandelana okuya phambili? →
- Zinembe kangakanani izivivinyo ze-IQ eziku-inthanethi? →
- Zingaki izinombolo umuntu ojwayelekile angazikhumbula? →
- Inkumbulo yokusebenza ingabamba izinto ezingaki? →
- Yimaphi amaphesenti ezinga (percentile) amaphuzu e-IQ angu-115, 130 no-145? →
- Ingabe ukuphinda uhlolwe nge-IQ kungakhuphula amaphuzu akho? →
- Ingabe inkumbulo efana nesithombe ikhona ngempela? →
- Uyini umehluko phakathi kwe-single n-back ne-dual n-back? →
- Ukuhlolwa kwe-N-back kukala ini ngempela? →
- Liyini inani elihle le-IQ? →
Imibuzo evame ukubuzwa
Ingabe inkumbulo yokusebenza iyafana nenkumbulo yesikhashana?
Ziyahambisana. Inkumbulo yesikhashana igcina ulwazi lutholakala isikhashana; imisebenzi yenkumbulo yokusebenza ivame ukwengeza ukubuyekeza noma ukucubungula. Umehluko uncike endleleni umsebenzi ochazwa ngayo. 2
Ingabe ukukhumbula amadijithi angu-7 kuyiphuzu elivamile lenkumbulo yokusebenza?
Umphumela wokukhumbula amadijithi uncike endleleni ethulwa ngayo nendlela yokubala amaphuzu. Ukulandelana kwamadijithi angu-7 okujwayelekile nengajwayelekile, okuhlanganisa izingxenye ezingu-7, akudingi inkumbulo ngokulinganayo. 5
Ingabe izinga eliphezulu le-N-back lisho i-IQ ephezulu?
Cha. Alikho izinga elilodwa le-N-back elingaguqulwa libe yi-IQ ngendlela eqinisekisiwe. Ubufakazi bokuqeqesha inkumbulo yokusebenza abufakazeli ukwanda okubanzi kobuhlakani. 13
Imithombo
Izixhumanisi ziholela ku-DOI yokuqala noma ekhasini lomthombo. Ukuqhathanisa ocwaningweni kuchaza imisebenzi ecashuniwe; akuqinisekisi ukuthi izinguqulo zethu ezisebenza kusiphequluli ziyasebenza ngendlela efanayo.
- Cowan (2001). The magical number 4 in short-term memory: A reconsideration of mental storage capacity.
- Conway et al. (2005). Working memory span tasks: A methodological review and user’s guide.
- Diamond (2012). Executive Functions.
- Redick et al. (2013). Complex span and n-back measures of working memory: A meta-analysis.
- Woods et al. (2010). Improving digit span assessment of short-term verbal memory.
- Ye et al. (2022). The Chinese Brief Cognitive Test: Normative Data Stratified by Gender, Age and Education.
- Hartshorne & Germine (2015). When Does Cognitive Functioning Peak? The Asynchronous Rise and Fall of Different Cognitive Abilities Across the Life Span.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Soveri et al. (2017). Working memory training revisited: A multi-level meta-analysis of n-back training studies.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Working Memory Training Does Not Improve Performance on Measures of Intelligence or Other Measures of “Far Transfer”.