Pitani ku zomwe zili patsambali

Luso limene layesedwa

Kukumbukira pogwira ntchito

Kukumbukira pogwira ntchito kumathandiza kuti mfundo zikhalebe m’maganizo pamene mukuzigwiritsa ntchito: monga kukumbukira nambala pamene mukuwerengera, kutsatira chiganizo, kapena kusintha m’maganizo malo amene chinthu chinali. Ndemanga yofunika kwambiri imanena kuti mphamvu imeneyi imakhala pafupifupi magulu 4 a mfundo, zinthu zikakonzedwa m’njira yoletsa zinthu zina kusokoneza. Izi sizikutanthauza kuti aliyense amatha kukumbukira manambala 4 okha, kapena kuti masewera athu ayenera kukupatsani zotsatira 4. 1

Tsiku lomaliza lowunikiridwa · magwero 13

Onani mayeso ndi zida ↓

01 / Mvetsetsani

Mmene luso limeneli lilili

Malo ogwirira ntchito m’maganizo, mothandizidwa ndi zimene mumadziwa kale

Kusunga nambala ya foni m’maganizo kwa kanthawi ndi kusunga chabe. Kuikonzanso, kuiphatikiza ndi nambala ina kapena kusintha manambala ake oyamba kumafuna kudziletsa. Kukumbukira pogwira ntchito ndi malo osungirako zinthu kwakanthawi amene amathandiza kuchita zimenezi. Zimene mukudziwa kale kwa nthawi yaitali zimakupatsani mawu, kachitidwe ndi njira zodziwika bwino. Choncho, katswiri angakumbukire manambala ofanana mosavuta kuposa munthu amene wangoyamba kumene. Mphamvu ya kukumbukira imadalira zimene mumaona kuti ndi gulu limodzi la mfundo. 2

Malinga ndi kufotokoza kosavuta kwa mmene ubongo umagwirira ntchito, maukonde a m’madera a kutsogolo ndi a m’mbali mwa ubongo amathandiza kusunga zolinga m’maganizo ndi kulondolera chidwi. Maukonde a zomva ndi chinenero amathandiza kuimira mfundo zimene mukugwira nazo ntchito. Palibe bokosi limodzi la kukumbukira pogwira ntchito, ndipo zotsatira za msakatuli sizingatiuze kuti ndi dera liti la ubongo limene lagwira ntchito kwambiri. Kudziletsa pa ntchito ndi kukumbukira pogwira ntchito zimagwirizana, koma si mayina osinthana pa ntchito iliyonse yovuta. 3

Helibrain imakuthandizani kuona kusiyana kumeneku m’njira zingapo. Mayeso a kukumbukira manambala amafuna kubwereza mndandanda; mayeso a n-back amafuna kuona ngati chinthu chimene mwangoona chikufanana ndi china chimene munaona kale; masewera a zithunzi ndi a mndandanda amagwiritsa ntchito malo. Kusiyana kumeneku n’kofunika kwambiri kuposa kuti ndi masewera ati amene akuoneka kuti akupatsani zotsatira zazikulu. Munthu angachite bwino pa mtundu umodzi wa masewera koma pang’ono pa wina, ndipo zotsatira zonsezi zingakhale zolondola. 4

Mmene timaliziyesera

Mtundu wa ntchitoZimene ofufuza amafunsaZina zimene zimakhudzanso zotsatira
Kubwereza manambala motsatiraBwerezani mndandanda wa manambala amene mwamva motsatira mmene munamveraKumva, kubwereza m’maganizo, liwiro la kuwerenga manambala ndi lamulo loyimitsira mayeso
Kukumbukira kwapakati pa ntchito zinaKumbukirani zinthu pamene mukuthetsa mavuto ena pakatiZimene muyenera kusunga m’maganizo ndi ntchito zina zimene mukuchita
N-backYerekezani chinthu chilichonse ndi chimene chinaperekedwa kaleKusintha mfundo zimene mukusunga, kuzindikira ndi kusankha yankho
Kuzindikira kusintha kwa zithunziSankhani ngati gulu la zithunzi limene munakumbukira lasinthaChiwerengero cha zinthu, kusiyana kwa maonekedwe ndi kungoyerekezera

Izi ndi njira zoyezera zogwirizana, koma mayunitsi ake sangasinthanitsidwe. Mayeso a kukumbukira zinthu pamene mukuchita ntchito ina ndi a n-back amangogawana mbali ina yokha ya kusiyana kwa anthu pa zotsatira zawo. Kutcha mulingo wapamwamba wa n-back kuti ndi chiwerengero cha manambala amene munthu amakumbukira, kapena kuutembenuza kukhala IQ, kumadumpha njira zofunika zotsimikizira kuti zimenezi n’zolondola. 4

Masewera athu a kukumbukira manambala ooneka pa sikirini si ofanana ndi mayeso a manambala omveka amene Woods ndi anzake anafufuza. Kafukufuku wawo akusonyeza kuti chiwerengero chachikulu cha manambala amene munthu angabwereze, chiwerengero cha mayankho olondola onse, ndi avareji ya kutalika kwa mndandanda yosinthidwa malinga ndi zotsatira zimapereka mayankho osiyanasiyana, ngakhale pa mtundu umodzi wa mayeso. Mukamasunga zotsatira, lembaninso lamulo ndi njira yowerengera zotsatira. 5

Zaka ndi miyezo: kodi kufananitsa koyenera n’kotani?

Gome ili likubwereza zotsatira zokhazikitsidwa pamlingo wa mayeso a kukumbukira manambala, osati chiwerengero cha manambala, zochokera ku gulu la anthu a ku China limene Ye ndi anzake anafufuza. Mulingo umenewu unakhazikitsidwa pogwiritsa ntchito anthu onse 723, ndi avareji ya 10 ndiponso kupatuka kokhazikika kwa 3; ma avareji a magulu a zaka pano sanakonzedwe padera malinga ndi zaka. Anthu amene anafufuzidwa anali achikulire azaka 18–59 owerenga Chimandarini. 6

ZakaAvareji ya zotsatira zokhazikitsidwa pamlingoKupatuka kokhazikika
18–2911.222.87
30–399.892.92
40–499.132.77
50–598.932.84

Gwero: gome la nkhaniyo la magulu a zaka, gawo A. Maphunziro amene munthu anachita ndi mmene mayeso a manambala anapangidwira zimakhudzanso zotsatira. Palibe nambala iliyonse m’gome ili imene ingagwiritsidwe ntchito kupeza malo a munthu pakati pa anthu onse a pa Helibrain. Kafukufuku wina waukulu wapaintaneti anapeza kuti zotsatira za mayeso a kukumbukira pogwira ntchito zinafika pachimake pafupifupi zaka 30. Izi zikusonyeza kuti mtundu wa mayeso ndi gulu la anthu zingasinthe mmene zotsatira zimayendera pa zaka zosiyanasiyana. Izi ndi zofananitsa magulu a anthu, osati zoneneratu za tsogolo la munthu mmodzi. 7

02 / Ikani pa nkhani yake

Zimene zimakhudza luso limeneli

Zizindikiro za umboni zimayankha funso lakuti, “Kodi pali zotsatira pa zimenezi?” Sizikulonjeza kuti phindu lake lidzakhala lotani. Ngati Helibrain ili ndi mlingo wa umboni, gulu la anthu ndi zotsatira zake zimatchulidwa limodzi. “Palibe mlingo” zikutanthauza kuti tilibe mlingo wogwirizana ndi zimenezi; sizikutanthauza kuti palibe zotsatira. Zimene kafukufuku wa zaka ndi zipangizo wapeza ndi umboni wokhudza kuyeza, osati mlingo wa chithandizo.

Tulo

Umboni wabwino

Mulingo wosungidwa: kusagona n’komwe → kulondola kwa kukumbukira pogwira ntchito; makamaka achikulire athanzi.

Kusagona n’komwe kungasokoneze mmene munthu amagwiritsira ntchito kukumbukira pogwira ntchito. Mulingo wa kukhalapo kwa umboni ndi Wapakati; sunena kuchuluka kwa kusintha kwa zotsatira zanu mutagona pang’ono usiku umodzi. 8

Kupsinjika maganizo

Umboni wochepa

Mulingo wosungidwa: kupsinjika maganizo kwakanthawi → kukumbukira pogwira ntchito.

Kupsinjika maganizo kwakanthawi kochitika mu labotale kungasokoneze kukumbukira pogwira ntchito, makamaka ntchito zikafuna zambiri. Mulingo wathu wofanana wa kukhalapo kwa umboni ndi Wotsika; zotsatira zake zimadalira chimene chinayambitsa kupsinjikako ndi nthawi imene mayesowo anachitikira. 9

Kuchita masewera olimbitsa thupi

Umboni wochepa kwambiri

Mulingo wosungidwa: zotsatira zophatikiza za masewera olimbitsa thupi pa kuzindikira zinthu zonse.

Chiyerekezo chathu chonse chokhudza masewera olimbitsa thupi sichikutsimikizika kwambiri. Sichingatsimikizire kuti munthu wathanzi angapeze phindu lodziwikiratu pa kukumbukira pogwira ntchito, kapena kuti masewera athu owunika kuchita masewera olimbitsa thupi ndi ofanana ndi kafukufuku woyesera. 10

Zaka

Kufananitsa zaka

Zotsatira za kuyeza; si muyezo woyezera chithandizo.

Gwiritsani ntchito gulu loyerekezera limene linagwiritsa ntchito mayeso, njira yowerengera zotsatira ndi mikhalidwe ya anthu yofanana. Gome la zaka pano limangopereka umboni wothandiza kumvetsa nkhaniyi, osati lamulo lakuti aliyense amachepa ndi mlingo wokhazikika. 6

Kuyeseza

Umboni wochepa kwambiri

Mulingo wosungidwa: mmene kuyeseza kukumbukira pogwira ntchito kumathandizira pa ntchito zina za mtundu womwewo.

Kuchita bwino pa ntchito imene mwayeseza n’kosiyana ndi kupita patsogolo pa ntchito zina. Mulingo wathu wa phindu pa ntchito zofanana kwambiri ndi Wotsika kwambiri; njira zimene mwazolowera ndi zithunzi zobwerezabwereza zingakweze zotsatira za masewera popanda kusintha kwakukulu. 11

Zipangizo

Umboni wokhudza nthawi

Zotsatira za kuyeza; si muyezo wa chithandizo.

Mmene zinthu zimaonekera pa sikirini ndi nthawi imene chipangizo chimatenga kuti chilandire yankho zingasiyane pakati pa zipangizo. Gwiritsani ntchito chipangizo ndi njira zofanana mukamayesanso, makamaka ngati nthawi yoonetsa zinthu kapena liwiro loyankha zikuwerengedwanso. 12

Kodi luso limene mwayeseza limathandiza pa ntchito ziti?

Phindu limafika kuti?

Kuphunzira ntchito inayake kungakuthandizeni kuchita bwino pa ntchitoyo. Funso lovuta kwambiri ndi lakuti, kodi kupita patsogoloko kumaonekanso pa ntchito zosadziwika zimene zimagwiritsa ntchito njira zofanana? Kafukufuku wa kuphunzitsa n-back akusonyeza kuti phindu limadalira mmene ntchito imene mukuyesedwa ikufanana ndi imene munaphunzira. Izi sizitanthauza kuti mulingo wapamwamba wa masewera ukusonyeza kuti mphamvu ya maganizo anu yonse yawonjezeka. 11

Phindu lakutali limatanthauza kusintha pa ntchito yosiyana kwambiri, monga luntha, kuchita bwino kusukulu kapena kuchita zinthu za tsiku ndi tsiku. Kusanthula kwakukulu kwa kafukufuku wa kuphunzitsa kukumbukira pogwira ntchito sikunapeze umboni wokhutiritsa wosonyeza phindu lalikulu pa ntchito zosiyana kwambiri. Choncho, masewera a Helibrain amakupatsani mpata woyeseza ndi kuona mmene mukuchitira pa ntchitoyo; sitikunena kuti amakweza luntha. 13

Pali kusiyana pakati pa kusintha mphamvu yanu ndi kuchepetsa zimene ntchitoyo ikufuna. Zolemba, zithunzi kapena kuwerengera pakati papepala zingachepetse zinthu zimene muyenera kusunga m’maganizo. Kugwiritsa ntchito chothandizira chakunja n’kwanzeru, koma sikutsimikizira kuti chathandiziracho chasintha kukula kwa mphamvu ya kukumbukira. Zida zathu za mapu a mfundo ndi za kuphunzira zimathandiza kukonza ntchito; phindu lake liyenera kuyezedwa pa ntchitoyo.

03 / Yesani ndi kuyerekezera

Yesani pa Helibrain

Yambani ndi ntchito yosunga mfundo m’maganizo, ndiyeno yesani ntchito yosinthira mfundo. Werengani mafotokozedwe ake padera. Lembani njira imene munaperekera mayankho, ngati munabwereza mawu mokweza kapena munagawa mfundo m’magulu, ndiponso ngati munali mutazolowera kale ntchitoyo. Zotsatira zabwino kwambiri mutayesa kambirimbiri zimayankha funso losiyana ndi zotsatira zimene munthu amapeza pa nthawi yake yoyamba.

Makhadi ali m’munsiwa akusiyanitsa kuyeseza ntchito yeniyeni ndi kugwiritsa ntchito zida zokuthandizani kukonza mfundo. Zotsatira zake siziphatikizidwa kukhala chiwerengero chimodzi cha kukumbukira pogwira ntchito. Ngati mukufuna kudziyerekezera, sungani mikhalidwe yofanana ndipo yang’anani mmene zotsatira zimayendera m’magawo angapo, osati zotsatira zochititsa chidwi za nthawi imodzi.

Mayeso ndi masewera

Zida ndi kuyeseza

Mayankho okhudzana ndi zimenezi

Mafunso amene anthu amafunsa kawirikawiri

Kodi kukumbukira pogwira ntchito ndi kofanana ndi kukumbukira kwakanthawi kochepa?

Zimagwirizana. Kukumbukira kwakanthawi kochepa kumasunga mfundo kwa kanthawi; ntchito zoyezera kukumbukira pogwira ntchito nthawi zambiri zimafunanso kusintha kapena kugwiritsa ntchito mfundozo. Kusiyanako kumadalira mmene ntchito yafotokozedwera. 2

Kodi kukumbukira manambala 7 n’kwachibadwa?

Zotsatira za mayeso a manambala zimadalira mmene manambalawo anaperekedwera ndi mmene zotsatira zinawerengedwera. Mndandanda wa manambala 7 umene mumaudziwa kale ndi mndandanda watsopano wa magulu 7 a mfundo sizifuna mphamvu yofanana ya kukumbukira. 5

Kodi mulingo wapamwamba wa n-back umatanthauza IQ yapamwamba?

Ayi. Palibe njira yotsimikizika yosinthira mulingo umodzi wa n-back kukhala IQ. Umboni wa kuphunzitsa kukumbukira pogwira ntchito sunatsimikizire kuti kumawonjezera luntha lonse. 13

Magwero

Maulalo amapita ku DOI yoyambirira kapena ku mbiri ya gwero. Zofananitsa za kafukufuku zikufotokoza ntchito zimene zinayesedwa, osati kutsimikizira kuti mitundu yathu ya pa msakatuli ndi yolondola.

  1. Cowan (2001). The magical number 4 in short-term memory: A reconsideration of mental storage capacity.
  2. Conway et al. (2005). Working memory span tasks: A methodological review and user’s guide.
  3. Diamond (2012). Executive Functions.
  4. Redick et al. (2013). Complex span and n-back measures of working memory: A meta-analysis.
  5. Woods et al. (2010). Improving digit span assessment of short-term verbal memory.
  6. Ye et al. (2022). The Chinese Brief Cognitive Test: Normative Data Stratified by Gender, Age and Education.
  7. Hartshorne & Germine (2015). When Does Cognitive Functioning Peak? The Asynchronous Rise and Fall of Different Cognitive Abilities Across the Life Span.
  8. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  9. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  10. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  11. Soveri et al. (2017). Working memory training revisited: A multi-level meta-analysis of n-back training studies.
  12. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  13. Melby-Lervåg et al. (2016). Working Memory Training Does Not Improve Performance on Measures of Intelligence or Other Measures of “Far Transfer”.