Pitani ku zomwe zili patsambali

Luso limene layesedwa

Kuzindikira: kumva, mitundu ndi nthawi

Kuzindikira kumasandutsa zizindikiro zochokera ku mphamvu za thupi kukhala chidziwitso chimene mungagwiritse ntchito; kuzindikira nthawi kumadaliranso chidwi, kukumbukira ndi kuchita zinthu. Kafukufuku wa kusiyanitsa mitundu wa anthu 216 azaka 15–79 anapeza kusiyana kogwirizana ndi zaka pamene mayesowo ankachitika m'mikhalidwe yoyendetsedwa bwino. Komabe, miyeso imeneyo siingagwiritsidwe ntchito kukonza mitundu ya pa sikirini wamba. 1

Tsiku lomaliza lowunikiridwa · magwero 14

Onani mayeso ndi zida ↓

01 / Mvetsetsani

Mmene luso limeneli lilili

Kuzindikira, kusiyanitsa ndi kumasulira

Kuzindikira kuti phokoso lilipo, kudziwa kuti ndi kamvekedwe kati kali kokwera komanso kumva mawu pakati pa phokoso ndi ntchito zosiyana. Zimadalira mosiyanasiyana mphamvu ya kumva, chidwi, magulu a zinthu amene munthu anaphunzira komanso kukumbukira. Munthu angavutike kusiyanitsa kamvekedwe ka nyimbo popanda kuti zimenezi zitsimikizire kuti amamva phokoso lililonse mofooka. Kafukufuku wa amusia yobadwa nayo amasiyanitsa luso lokonza nyimbo ndi mlingo wonse wa kumva. 2 3

Kusiyanitsa mitundu kumakhudza kudziwa kusiyana pakati pa mitundu, pamene kutchula malire pakati pa wobiriwira ndi wabuluu kumadaliranso mmene chinenero chimagaŵira mitunduyo. Ntchito yathu yosanja mitundu ndi ya kupeza malire ake zimafunsa zinthu zosiyana. Zotsatira zake zimadalira mitundu imene sikiriniyo ikusonyeza; mayeso a pa sikirini sangagwiritse ntchito mwachindunji miyezo ya zipangizo zachipatala zokonzedwa bwino. 1

Kufotokoza ubongo m’njira yosavuta kumaphatikizapo njira za mphamvu za thupi ndi mbali za ubongo zoimira zimenezi, zimene zimagwirizana ndi chidwi ndi kukumbukira. Kuzindikira nthawi kumagwiritsanso ntchito machitidwe othandiza kulosera ndi kugwirizanitsa zochitika ndi kayendedwe ka thupi. Ubale wa kumva kulira kwa nyimbo ndi kudina motsatira nyimboyo ndi ntchito yogwirizanitsa kumva ndi kayendedwe ka thupi, osati njira yoyezera mwachindunji wotchi imodzi ya m’thupi. 4 5

Ntchito za Helibrain za kumva, kuzindikira nyimbo, mitundu ndi nthawi zimasunga zotsatira zake padera dala. Palibe “IQ ya kuzindikira” imodzi imene ingawerengedwe kuchokera ku mitundu yosiyanasiyana ya zotsatira zimenezi.

Mmene timaliziyesera

Gulu la ntchitoZimene zotsatira zake zikukhudzaChifukwa chimene mmene ntchito yapaintaneti imachitikira n’kofunika
Kuzindikira kamvekedweKaya mawu amveka pa zipangizo zimene zikugwiritsidwa ntchitoMahedifoni, mphamvu ya mawu, phokoso lozungulira ndi kukonza zipangizo
Kusiyanitsa kamvekedweKusankha kamvekedwe kokwera pakati pa ziwiriMlingo wa kamvekedwe, nthawi yofananitsira ndi malamulo a ntchito
Kumva mawu pakati pa phokosoKuzindikira mawu pamene pali phokoso linaMawu ogwiritsidwa ntchito, chinenero ndi kuchuluka kwa mawu poyerekezera ndi phokoso
Kusanja mitunduKusanja mitundu yoyandikana pa mlingo wakeMitundu imene sikirini imatha kusonyeza, kuwala kwake ndi mmene munthu akuonerera
Kupanga kapena kubwereza nthawiKuonetsa kapena kubwereza kutalika kwa nthawi inayakeKuwerenga m’maganizo, chidwi, kukumbukira ndi mmene munthu amayankhira ndi thupi
Kugwirizanitsa kayendedwe ndi nyimboKudina motsatira kamvekedwe ka nyimboKusiyanasiyana kwa nthawi, kuyembekezera ndi kuchedwa kwa chipangizo

Kafukufuku wa UK Biobank wokhudza kumva mawu pakati pa phokoso ndi wothandiza chifukwa umasiyanitsa momveka bwino kumva ndi zinthu zina za kuzindikira. Sutsimikizira kuti mayeso a mahedifoni osakonzedwa bwino ndi ofanana ndi audiogram. Mlingo wofotokozedwa m’zigawo zake za kuchuluka kwa mawu poyerekezera ndi phokoso suyenera kuyerekezera ndi mlingo wa voliyumu ya kompyuta yanu. 6

Pa kafukufuku wogwirizanitsa kudina ndi metronome, anthu angadinde nyimboyo isanayambe pang’ono. Izi sizikutanthauza kuti munthu wachitapo kanthu chochitika cham’tsogolo chisanachitike; kulosera ndi kugwirizanitsa kayendedwe ndi kosiyana ndi kuyankha chizindikiro chosayembekezereka. Tiyeneranso kuganizira mmene chipangizo chikukhudzira zotsatira. 7 8

Liwiro limene munthu amangodina nyimbo ndi muyezo winanso wosiyana: limayesa liwiro losankhidwa limene munthu amamasuka nalo, osati kulondola kobwereza nthawi imene wapatsidwa. 9

Zaka ndi miyezo: kodi kufananitsa koyenera n’kotani?

Tebulo limodzi la miyezo ya zaka silingaphatikize kumva, mitundu ndi nthawi. M’malo mwake, tebulo ili likusonyeza zimene kafukufuku wotchulidwayo wapezadi, posunga malire a ntchito ndi anthu amene anaphunzira.

Gawo ndi zaka za amene anaphunziraZotsatira zokhudza zakaChifukwa chake si muyezo wa Helibrain
Kusiyanitsa kusiyana kwa mitundu, anthu 216 azaka 15–79Gulu la zaka 20–24 linachita bwino kuposa magulu akuluakulu a zaka zosiyanasiyana; zotsatira za zaka zinasiyana potengera mtundu wa cone systemZipangizo ndi mikhalidwe yokhazikika yoyezera kusiyana kwa mitundu n’zosiyana ndi sikirini ya msakatuli
Kumva mawu pakati pa phokoso, akuluakulu azaka 40–69Zotsatira zinaipa pamene zaka zinkakwera, ndipo kusinthaku kunafulumira kuyambira pafupifupi zaka 50Mawu, kuchuluka kwa phokoso ndi zipangizo zoyezera kumva n’zimene kafukufuku ameneyo anagwiritsa ntchito
Liwiro limene anthu amangodina nyimbo, kafukufuku wa zaka zosiyanasiyanaLiwiro limene munthu amakonda limasiyanasiyana malinga ndi zaka ndi njira ya kafukufukuNthawi imene munthu amakonda si malire osonyeza mmene amayezera nthawi

Mzere woyamba ukuchokera pa tebulo la anthu amene anachita nawo kafukufuku wa mitundu ndi zotsatira zake; wachiwiri ukuchokera pa kusanthula kwa kafukufuku wa zaka pa kumva mawu pakati pa phokoso; wachitatu ukuchokera pa ndemanga yokonza kafukufuku wambiri. Izi ndi zotsatira zokhudza zaka, osati miyezo yabodza ya Hz, zolakwika za mitundu kapena zotsatira za kuyeza nthawi pa tsiku lililonse lobadwa. 1 6 9

Kuti mupeze tanthauzo lodalirika, muyenera kuyerekezera pogwiritsa ntchito njira yeniyeni yoyezera komanso mfundo zofunika zokhudza anthu. Poyerekezera zotsatira zanu pa msakatuli, gwiritsani ntchito zipangizo ndi makonzedwe omwewo. Sitifalitsa ziwerengero zoimira anthu onse zosinthira zotsatirazi kukhala magulu a zaka.

02 / Ikani pa nkhani yake

Zimene zimakhudza luso limeneli

Zizindikiro za umboni zimayankha funso lakuti, “Kodi pali zotsatira pa zimenezi?” Sizikulonjeza kuti phindu lake lidzakhala lotani. Ngati Helibrain ili ndi mlingo wa umboni, gulu la anthu ndi zotsatira zake zimatchulidwa limodzi. “Palibe mlingo” zikutanthauza kuti tilibe mlingo wogwirizana ndi zimenezi; sizikutanthauza kuti palibe zotsatira. Zimene kafukufuku wa zaka ndi zipangizo wapeza ndi umboni wokhudza kuyeza, osati mlingo wa chithandizo.

Tulo

Sanaikidwe muyezo wa mphamvu ya kumva

Umboni wokhudza kukhala tcheru ndi wosalunjika.

Kusowa tulo kungachepetse kukonzeka pa ntchito yozindikira zinthu. Muyezo wokhudza kukhala tcheru sutsimikizira kusintha kwa mphamvu ya kumva, kusiyanitsa mitundu kapena mtundu winawake wa cholakwa poyeza nthawi. 10

Kupsinjika maganizo

Sanaikidwe muyezo wa zotsatirazi

Umboni wokhudza kukumbukira zinthu zogwiridwa m’maganizo ndi kusinthasintha kwa maganizo ndi wosalunjika.

Zotsatira za kupsinjika kwadzidzidzi sizingasandulike kukhala muyezo wonse wa mphamvu ya kumva. Ntchito yozindikira zinthu ingadalire kudziletsa, koma siyiyesa kudziletsa kokha. 11

Kuchita masewera olimbitsa thupi

Umboni ndi wochepa kwambiri

Muyezo wosungidwa: kuzindikira zinthu zonse pamodzi.

Muyezo waukulu wa masewera olimbitsa thupi ndi Wotsika kwambiri. Sutsimikizira kuona mitundu bwino, kumva kwambiri kapena kupanga nthawi molondola pochita ntchito zathu. 12

Zaka

Kuyerekezera zaka

Magawo osiyana ndi njira zoyezera zokonzedwa bwino.

Kafukufukuyu akuonetsa kusiyana kwa magawo osiyanasiyana. Kusiyanitsa mitundu, kumva mawu pakati pa phokoso ndi liwiro lodina nyimbo siziyenera kuphatikizidwa kukhala chiwerengero chimodzi chosonyeza zaka za mphamvu za kumva. 1 6

Kuyeserera

Sanaikidwe muyezo pano

Kuphunzira kuzindikira zinthu; zinthu zimene zikuyesedwa ndi mmene mayesowo amachitikira n’zofunika.

Kuyeserera kuzindikira zinthu kungathandize kuphunzira, koma mmene luso limagwirira ntchito pa zinthu zina zimadalira zinthu zimene zayesedwa, ntchito ndi mmene maphunziro anachitikira. Izi sizitsimikizira kuti kuzindikira kwa zinthu zonse kwayenda bwino. 13

Zipangizo

Umboni wokhudza kuyeza

Malire aakulu poyeza mphamvu za kumva ndi nthawi.

Sikirini, mawu otuluka m’zipangizo ndi kuchedwa kwa makina olandirira mayankho zonse zimakhudza mmene kuyeza kukuchitikira. Sankhani mlingo wa mawu umene umakumasulani; kusintha voliyumu kapena zipangizo kumapangitsa kuti kuyerekezera mphamvu ya kumva kusakhale kolondola. 8 1

Kodi luso limene mwayeseza limathandiza pa ntchito ziti?

Kuphunzira kusiyanitsa chinthu sikukulitsa mphamvu zonse za kumva

Kafukufuku wa kuphunzira kuzindikira zinthu amafufuza nthawi imene maphunziro amathandiza kuzindikira zinthu, ntchito kapena mikhalidwe ina. Kuchuluka kwa zinthu zimene luso limagwirira ntchito ndi gawo la zotsatira, ndipo sikuyenera kunyalanyazidwa. Kuyeserera kumva nyimbo kungakuthandizeni pa kusiyanitsa kwa mtundu winawake popanda kusonyeza kuti kumva kwanu konse kwakhala kwamphamvu. 13

Mofananamo, kuyesezera nyimbo mobwerezabwereza kungathandize luso logwirizanitsa kudina ndi nyimbo, pamene kuyeza nthawi kapena kusiyanitsa kamvekedwe zikadali zotsatira zosiyana. Fotokozani zotsatira zabwino za kuzindikira nyimbo mogwirizana ndi zimene zinayesedwa, osazisintha kukhala zonena za luntha kapena thanzi lonse. 5

Kusiyana pakati pa luso la masewera ndi luso lonse kumagwiranso ntchito pano: umboni woti munthu wachita bwino pa ntchito imene waphunzira ndi wochepa poyerekezera ndi umboni wakuti wathandizidwanso pa ntchito yosadziwika koma yofunika. Palibe masewera mwa awa amene amazindikira vuto la kumva, la kuona mitundu kapena matenda okhudza kuyeza nthawi. 14

03 / Yesani ndi kuyerekezera

Yesani pa Helibrain

Sankhani gawo limene mukufuna kufufuza. Siyanitsani kuzindikira phokoso ndi kusiyanitsa kamvekedwe, kutchula mtundu ndi kusanja mitundu, komanso kuyeza kutalika kwa nthawi ndi kugwirizanitsa kayendedwe ndi nyimbo. Werengani mmene ntchito iliyonse imachitikira ndi malire ake.

Poyerekezera zotsatira mobwerezabwereza, lembani mahedifoni kapena zokuzira mawu zimene mwagwiritsa ntchito, mlingo wa mawu, sikirini ndi njira yoyankhira. Chida choyesera phokoso lokuthandizani kuika chidwi chimakhudza mmene mumamvera pa mikhalidwe yosiyanasiyana ya mawu, osati muyezo wa mphamvu ya kumva. Ntchito za nkhope ndi mawonekedwe osonyeza mmene anthu amachitira zinthu pansipa ndi ntchito zina zofunika kumasulira, ndipo ziyenera kusiyanitsidwa ndi kuzindikira mphamvu za thupi kokha.

Mayeso ndi masewera

Zida ndi kuyeseza

Mayankho okhudzana ndi zimenezi

Mafunso amene anthu amafunsa kawirikawiri

Kodi ntchito yoyezera kuzindikira nyimbo imazindikira vuto la kumva?

Ayi. Ntchito zoyezera kamvekedwe ndi kayendedwe ka nyimbo n’zosiyana ndi kuyezetsa kumva pogwiritsa ntchito zipangizo zokonzedwa bwino. Zipangizo ndi ntchito yeniyeni imene ikuyezedwa ziyenera kusiyanitsidwa. 3

Kodi ndingayerekezere zotsatira za mitundu kuchokera pa masikirini awiri?

Masikiriniwo angasonyeze mitundu yeniyeni yosiyana. Kuti kuyerekezera kukhale kolondola, pamafunika mikhalidwe yoyang’anira yofanana; chiwerengero cha pa msakatuli sichikonza sikirini. 1

Kodi kudina nyimbo isanayambe pang’ono kumatanthauza kuti ndikulosera zam’tsogolo?

Ayi. Pogwirizanitsa kayendedwe ndi nyimbo, mumalosera kuti mugwirizane ndi nyimbo imene ikubwerezabwereza. Izi n’zosiyana ndi nthawi yoyankhira chizindikiro chosayembekezereka. 7

Magwero

Maulalo amapita ku DOI yoyambirira kapena ku mbiri ya gwero. Zofananitsa za kafukufuku zikufotokoza ntchito zimene zinayesedwa, osati kutsimikizira kuti mitundu yathu ya pa msakatuli ndi yolondola.

  1. Almustanyir et al. (2025). Age-Related Effects on the Color Discrimination Threshold.
  2. Peretz et al. (2017). Prevalence of congenital amusia.
  3. Peretz et al. (2003). Varieties of Musical Disorders.
  4. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  5. Repp et al. (2013). Sensorimotor synchronization: A review of recent research (2006–2012).
  6. Moore et al. (2014). Relation between Speech-in-Noise Threshold, Hearing Loss and Cognition from 40–69 Years of Age.
  7. Repp (2005). Sensorimotor synchronization: A review of the tapping literature.
  8. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  9. Desbernats et al. (2023). Which factors modulate spontaneous motor tempo? A systematic review of the literature.
  10. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  11. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  12. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  13. Sagi (2010). Perceptual learning in Vision Research.
  14. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.