Tlolela ho litaba

Bokhoni bo ka morao ho lintlha

Temoho: kutloa, mebala le nako

Temoho e fetola matšoao a kutlo hore e be boitsebiso boo u ka bo sebelisang; temoho ea nako le eona e itšetlehile ka tlhokomelo, mohopolo le ketso. Phuputso ea ho khetholla mebala e entsoeng ho batho ba 216 ba lilemo li 15–79 e fumane phapang e amanang le lilemo tlas’a maemo a laoloang a teko, empa liphetho tseo li ke ke tsa lokisa mebala ea skrine e tloaelehileng. 1

E qetetse ho hlahlojoa · Litšupiso tse 14

Hlahloba liteko le lisebelisoa ↓

01 / Utloisisa

Seo e leng sona

Ho lemoha, ho khetholla le ho hlalosa

Ho utloa hore molumo o teng, ho khetha hore na ke molumo ofe o phahameng ho e meng, le ho utloisisa puo ha ho e-na le lerata ke mesebetsi e fapaneng. E ’ngoe le e ’ngoe e sebelisa ka tsela e fapaneng kutlo ea matšoao, tlhokomelo, likarolo tse ithutiloeng le mohopolo. Motho a ka thatafalloa ho khetholla bophahamo ba melumo ntle le hore sephetho seo se pake hore kutlo ea hae ho melumo eohle e fokotsehile. Lipatlisiso tsa amusia ea tlhaho li khetholla tšebetso ea ’mino le moeli o akaretsang oa kutlo. 2 3

Ho khetholla mebala ho amana le phapang pakeng tsa mebala, athe ho re moeli o pakeng tsa botala le boputsoa o hokae ho boetse ho ameha ka likarolo tsa puo. Mosebetsi oa rona oa ho hlophisa mebala le oa ho tšoaea moeli li botsa lipotso tse fapaneng. Liphetho tsa tsona li itšetlehile ka mebala eo skrine e hlileng e e bontšang; mosebetsi oa skrine o ke ke oa rua litekanyetso tsa lisebelisoa tsa bongaka tse lokisitsoeng ntle le bopaki. 1

Tlhaloso e nolofalitsoeng ea boko e akarelletsa litsela tse khethehileng tsa kutlo le litšoantšo tsa kutlo tse emeloang ka cortex, tse sebelisanang le tlhokomelo le mohopolo. Likahlolo tsa nako li boetse li sebelisa mekhoa e thusang ho noha le ho hokahanya liketsahalo le metsamao. Kamano pakeng tsa ho utloa morethetho le ho o tlanya ke mosebetsi oa ho hokahanya kutlo le motsamao, ha se tekanyo e tobileng ea oache e le ’ngoe ea ka hare. 4 5

Mesebetsi ea Helibrain ea kutlo, tsebe ea ’mino, mebala le nako e boloka liphetho tsena li arohane ka boomo. Ha ho “IQ ea temoho” e le ’ngoe e ka baloang ho tsoa mefuteng ena ea lintlha.

Kamoo re e lekanyang kateng

Mofuta oa mosebetsiSe boleloang ke sephethoLebaka leo maemo a inthanete a leng bohlokoa ka lona
Ho lemoha molumoHore na molumo oa utloahala tlas’a maemo a tekoLi-headphone, boemo ba molumo, lerata le tokiso ea lisebelisoa
Ho khetholla bophahamo ba molumoHore na ke molumo ofe ho e ’meli o phahamengMefuta ea maqhubu, nako ea papiso le molao oa mosebetsi
Puo har’a lerataHo khetholla puo ha ho e-na le molumo o mong o e sitisangBoitsebiso ba puo, puo eo e leng ka eona le karolelano ea matla a lets’oao ho lerata
Ho hlophisa mebalaHo beha mebala e haufi ka tatellanoMefuta ea mebala eo skrine e ka e bontšang, khanya le maemo a ho shebella
Ho hlahisa kapa ho pheta nakoHo tšoaea kapa ho pheta nako e itsengHo bala, tlhokomelo, mohopolo le karabelo ea ’mele
Ho hokahanya metsamao le morethethoHo otla ka nako le morethethoPhapang ea nako, ho lebella le tieho ea sesebelisoa

Phuputso ea UK Biobank ea puo har’a lerata e bohlokoa hobane e arola ka ho hlaka kutlo le lintho tse amanang le temoho. Ha e netefatse hore mosebetsi oa li-headphone o sa lokisoang o ka nkela audiogram sebaka. Moeli o tlalehiloeng ka litekanyo tsa karolelano ea lets’oao le lerata ha oa lokela ho bapisoa le boemo ba molumo oa khomphutha ea hao. 6

Liteko tsa ho hokahanya metsamao le morethetho li ka bontša hore ho otla ka monoana ho etella morethetho oa metronome pele hanyenyane. Seo ha se bolele hore motho o arabetse ketsahalong ea nakong e tlang; ho noha le ho hokahanya ho fapane le ho arabela lets’oao le sa lebelloang. Liphello tsa lisebelisoa le tsona li lokela ho eloa hloko. 7 8

Lebelo leo motho a ikhethelang ho otla ka lona ke tekanyo e ’ngoe e fapaneng: le lekola lebelo leo motho a le khethang a ikutloa a phutholohile, eseng hakaalo ho nepahala ha ho pheta nako e tsoang kantle. 9

Lilemo le litekanyetso: papiso e nepahetseng ke efe?

Tafole e le ’ngoe ea litekanyetso tsa lilemo e ke ke ea kopanya kutlo, mebala le nako. Ho e-na le hoo, tafole e bontša seo liphuputso tsa lilemo tse qotsitsoeng li se tšehetsang, e boloka meeli ea mosebetsi le sampole ea tsona.

Karolo le lilemo tse ithutoangSephetho sa lilemoLebaka leo e seng tekanyetso ea Helibrain ka lona
Phapang ea mebala, barupeluoa ba 216 ba lilemo li 15–79Sehlopha sa lilemo li 20–24 se ile sa sebetsa hamolemo ho feta lihlopha tse pharaletseng tsa batho ba baholo; liphello tsa lilemo li ne li fapane ho latela mofuta oa coneLisebelisoa le maemo a tloaelehileng a ho lekanya phapang li fapane le pontšo ea sebatli
Puo har’a lerata, batho ba baholo ba lilemo li 40–69Tšebetso e ile ea fokotseha ha lilemo li ntse li eketseha, ’me mokhoa oo oa bonahala haholoanyane ho tloha lilemong tse ka bang 50Boitsebiso ba puo, karolelano ea lerata le lets’oao le lisebelisoa tsa kutlo li ne li khethehile phuputsong eo
Ho otla ka lebelo leo motho a ikhethelang lona, lingoliloeng tsa lilemo tsohleLebelo le ratoang le fapana ho latela lilemo le mokhoa oa lipatlisisoNako e khethiloeng ha se moeli oa ho lekanya nako

Mola oa pele o tsoa tafoleng ea barupeluoa le liphethong tsa phuputso ea mebala; oa bobeli o tsoa litlhahlobong tsa lilemo tsa puo har’a lerata; oa boraro o tsoa tlhahlobong e hlophisitsoeng ea lipatlisiso. Tsena ke liphetho tse mabapi le lilemo, ha se sete se iqapetsoeng sa lintlha tse tloaelehileng tsa Hz, liphoso tsa mebala kapa nako bakeng sa letsatsi le leng le le leng la tsoalo. 1 6 9

Ho hlalosa liphetho ka mokhoa o lokisitsoeng, papiso e lokela ho sebelisa mokhoa oa sebele oa teko le litšobotsi tse amehang tsa batho. Ha u bapisa liphetho tsa hao tsa sebatli, boloka lisebelisoa le litlhophiso li tšoana. Ha re phatlalatse phetoho ea liperesente tsa lilemo e thehiloeng sampoleng e emelang sechaba bakeng sa liphetolelo tsena.

02 / Beha maemong

Lintho tse e amang

Matšoao a bopaki a araba potso ena: “Na ho na le phello sephethong see?” Ha a tšepise ntlafalo e itseng. Ha ho na le tekanyo ea motheo oa bopaki ba Helibrain, palo ea batho le sephetho tseo e sebetsang ho tsona li lula li hokahane le eona. “Ha hoa fuoa tekanyo” ho bolela hore ha re na tekanyo e lumellanang; ha ho bolele hore ha ho na phello. Liphuputso tsa lilemo le lisebelisoa ke bopaki ba mokhoa oa ho metha, eseng litekanyo tsa phekolo.

Boroko

Ha boa lekanngoa bakeng sa meeli ea kutlo

Bopaki ba ho lula u falimehile ha bo tobe ka ho toba.

Ho hloka boroko ho ka ama ho lula u itokiselitse mosebetsi oa temoho. Tekanyetso ea ho lula u falimehile ha e bontše phetoho ea kutlo ea molumo, ho khetholla mebala kapa phoso e itseng ea ho lekanya nako. 10

Khatello ea maikutlo

Ha boa lekanngoa bakeng sa liphetho tsena

Bopaki ba mohopolo oa ho sebetsa le ho tenyetseha ha bo tobe ka ho toba.

Liphetho tsa khatello ea tšohanyetso li ke ke tsa fetoloa tekanyetso e akaretsang ea meeli ea kutlo. Mosebetsi oa temoho o ka sebelisa boitšoaro ntle le ho bo lekanya bo le bong feela. 11

Boikoetliso ba ’mele

Bopaki ha boa lekana

Tekanyetso e bolokiloeng: temoho e akaretsang e pharaletseng.

Tekanyetso e akaretsang ea boikoetliso ba ’mele e Tlase haholo. Ha e bontše hore na mesebetsi ea rona e tla ntlafatsa pono ea mebala, meeli ea kutlo ea molumo kapa ho hlahisa linako ka nepo. 12

Lilemo

Lipapiso tsa lilemo

Likarolo tse arohaneng le mekhoa e lokisitsoeng.

Liphuputso li bontša mekhoa e itseng karolong ka ’ngoe. Phapang ea mebala, kutlo ea puo har’a lerata le lebelo la ho otla ha lia lokela ho fokotsoa hore e be lintlha tse le ’ngoe tsa lilemo tsa kutlo. 1 6

Boikoetliso

Ha boa lekanngoa ka molao mona

Ho ithuta temoho; lintho tse susumetsang le mosebetsi ka mong li bohlokoa.

Ho itloaetsa temoho ho ka etsa hore motho a ithute, empa hore thuto eo e fetela hokae ho itšetlehile ka lintho tse susumetsang, mosebetsi le maemo a koetliso. Ha ho bolele hore temoho eohle e ntlafetse ka kakaretso. 13

Lisebelisoa tsa elektronike

Bopaki ba tekanyo

Moeli oa bohlokoa bakeng sa litekanyo tsa kutlo le nako.

Liskrine, tlhahiso ea molumo le tieho ea ho kenya karabo ke likarolo tsa ketane ea tekanyo. Sebelisa molumo o u phutholohang; ho fetola boemo ba molumo kapa lisebelisoa ho sitisa papiso e hloekileng ea moeli. 8 1

Ke eng e fetisetsoang, hona ke eng e sa fetisetsoeng?

Ho ithuta ho khetholla ntho e itseng ha ho bolele hore kutlo eohle e ntlafetse

Lipatlisiso tsa ho ithuta temoho li hlahloba hore na koetliso e fetela neng linthong, mesebetsing kapa maemong a fapaneng. Hore thuto e sebetsa feela maemong a itseng ke karolo ea sephetho; ha se taba ea lefeela e lokelang ho tloheloa. Ho itloaetsa kutlo ea molumo ho ka thusa ho khetholla molumo o itseng ntle le ho bontša hore kutlo eohle ea molumo e matlafetse. 13

Ka ho tšoanang, ho itloaetsa morethetho khafetsa ho ka ntlafatsa bokhoni ba ho hokahanya motsamao le morethetho, athe ho lekanya nako kapa ho khetholla bophahamo ba molumo e ntse e le liphetho tse fapaneng. Sephetho se betere sa tsebe ea ’mino se lokela ho hlalosoa ho latela seo teko e se lekantseng, ho se fetole hore e be polelo e akaretsang ka bohlale kapa bophelo bo botle. 5

Phapang e akaretsang tabeng ea ho koetlisa boko le eona ea sebetsa mona: bopaki ba ntlafalo mosebetsing oa boikoetliso bo fokola ho feta bopaki ba molemo mosebetsing o mocha le oa bohlokoa. Ha ho le e ’ngoe ea lipapali tsena e hlahlobang tahlehelo ea kutlo, boemo ba pono ea mebala kapa bothata bo amanang le nako. 14

03 / Leka ’me u bapise

E leke ho Helibrain

Khetha karolo eo u batlang ho ithuta ka eona. Arola ho lemoha molumo ho khetholla bophahamo ba molumo, ho reha mebala ho e hlophisa, le ho hakanya nako ho hokahanya metsamao le morethetho. Bala mokhoa le meeli ea mosebetsi ka mong.

Ha u bapisa liteko tse phetoang, ngola mofuta oa li-headphone kapa libuela-hōle, boemo ba molumo, skrine le mokhoa oa ho kenya karabo. Sesebelisoa sa melumo ea ho tsepamisa maikutlo se bua ka tsela eo u ikutloang ka eona tlas’a maemo a fapaneng a molumo, ha se tekanyo ea moeli oa kutlo. Mesebetsi ea lifahleho le libopeho tsa sechaba e ka tlase ke mesebetsi e haufi ea tlhaloso, ’me e lokela ho aroloa ho khethollo ea motheo ea kutlo.

Liteko le lipapali

Lisebelisoa le boikoetliso

Likarabo tse amanang

Lipotso tse botsoang khafetsa

Na mosebetsi oa tsebe ea ’mino o hlahloba tahlehelo ea kutlo?

Che. Mesebetsi ea bophahamo ba molumo le morethetho e fapane le tlhahlobo ea kutlo e sebelisang lisebelisoa tse lokisitsoeng. Lisebelisoa le mosebetsi o lekanyetsoang li lokela ho aroloa. 3

Na nka bapisa lintlha tsa mebala tse tsoang liscreeneng tse peli?

Liskrine li ka bontša mebala ea sebele e fapaneng. Papiso e nepahetseng e hloka maemo a laoloang a ho shebella; lintlha tsa sebatli ha li lokise skrine. 1

Na ho otla pele ho morethetho ho bolela hore motho o noha bokamoso?

Che. Ho hokahanya morethetho ho sebelisa ho noha ho tsamaisa motsamao ka tatellano e tloaelehileng. Ho fapane le nako ea karabelo lets’oao le sa lebelloang. 7

Litšupiso

Lihokelo li isa ho DOI kapa rekoto ea mohloli oa pele. Lipapiso tsa lipatlisiso li hlalosa mesebetsi e qotsitsoeng; ha li netefatse hore mefuta ea rona ea sebatli e lekantsoe ka nepo.

  1. Almustanyir et al. (2025). Age-Related Effects on the Color Discrimination Threshold.
  2. Peretz et al. (2017). Prevalence of congenital amusia.
  3. Peretz et al. (2003). Varieties of Musical Disorders.
  4. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  5. Repp et al. (2013). Sensorimotor synchronization: A review of recent research (2006–2012).
  6. Moore et al. (2014). Relation between Speech-in-Noise Threshold, Hearing Loss and Cognition from 40–69 Years of Age.
  7. Repp (2005). Sensorimotor synchronization: A review of the tapping literature.
  8. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  9. Desbernats et al. (2023). Which factors modulate spontaneous motor tempo? A systematic review of the literature.
  10. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  11. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  12. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  13. Sagi (2010). Perceptual learning in Vision Research.
  14. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.