Bopaki ba bohlokoa le lipalo
| Potso | Tekanyo e amehang | Seo e sa se tiiseng |
|---|---|---|
| Na ke khona ho lemoha molumo o khutsitseng? | Kutlo ea melumo ha e lekoa tlas’a maemo a lekantsoeng | Bokhoni ba ho khetholla bophahamo ba melumo ea ’mino ka bobona |
| Na ke khona ho khetholla bophahamo ba melumo e ’meli? | Mosebetsi oa ho khetholla maqhubu kapa melodi | Tlhahlobo ea kutlo e lekantsoeng |
| Na nka etsisa morethetho? | Nako eo motho a e utloang le taolo ea motsamao | Tekanyo e felletseng ea kutlo kapa bophahamo ba molumo |
Tlaleho ea pele ea motho ea nang le amusia ea tlhaho e bontšitse bothata ba ho khetholla phapang e nyenyane haholo bophahamong ba melumo, leha tlhahlobo ea kutlo e ne e tloaelehile. Sena ke bopaki bo tobileng ba hore likhopolo tsena tse peli li ka fapana. Ke nyeoe e le ’ngoe, eseng bopaki ba hore motho e mong le e mong ea nang le bothata ba ’mino o utloa ka tsela e tloaelehileng kapa o na le sesosa se tšoanang. Peretz et al., 2002
Phuputso e kholoanyane ea sehlopha le lipatlisiso tsa hore na boemo bona bo atile hakae li sebelisa mekhoa e batsi ea tlhahlobo. Ha li sebelise lintlha tsa ’mino ho arola batho ba nang le tahlehelo ea kutlo. Ka ho tšoanang, papali ea ’mino ha ea lokela ho etsa hore motho a nahane hore kutlo ea hae e tloaelehile hobane feela a sebelitse hantle papaling eo. Ayotte et al., 2002 Peretz et al., 2017
Mohlala oa halofo ea molumo o bontša eng?
Palo ke 440 e atisitsoeng ka 2 ho ea ho matla a karolo ea leshome le metso e ’meli; keketseho ea karolo ke hoo e ka bang 5.95%. E bontša sebaka sa melumo ’minong. Ha se tekanyo e tloaelehileng e hatisitsoeng ea moeli oa ho khetholla melumo, ebile ha e bolele letho ka matla a molumo ao motho a a hlokang hore a lemohe leha e le ofe oa melumo eo e ’meli. Liteko tsa ’mino li khetholla mefuta e mengata ea mesebetsi ea bophahamo ba melumo le melodi. Peretz et al., 2003
Na ho tseba hore na ke molumo ofe o phahameng ho lekanya bokhoni bohle ba ’mino?
Che. Sebopeho sa melodi, mohopolo, kutloisiso ea morethetho le taolo ea motsamao li thusa mesebetsing e fapaneng. Montreal Protocol e hlalosa hore na ke hobane’ng ha ho hlokahala tlhahlobo e batsi ho arola boemo, ho e-na le ho itšetleha ka sephetho se le seng feela. Vuvan et al., 2017
Ke eng e se amang?
Bophahamo ba molumo, morethetho le ho bina li lokela ho nkoa ka thoko
Motho a ka thatafalloa ke ho tsamaisa ’mele ho latela morethetho empa a se be le mokhoa o tšoanang oa ho sebetsana le bophahamo ba melumo. Nyeoe ea motho ea sa utloeng morethetho le tlhahlobo ea lipatlisiso tsa morethetho li bontša phapang ena. Ka ho tšoanang, ho bina noto ho eketsa mosebetsi oa ho laola motsamao; ha ho tšoane le ho ahlola hore na ke ofe melumong e ’meli e fanoeng o phahameng. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Ke hobane’ng ha papali ea inthanete e na le meeli?
Litaelo, tsela eo molumo o fihlang ka eona, tlhokomelo le papiso e tobileng ea melumo kaofela li ama seo lintlha li se bolelang. Mokhoa oa lipatlisiso o hloka licheke tse ling tse fetang karoloana ea teko ea inthanete. Papali ha e fane ka litekanyo tse lekantsoeng tsa meeli ea kutlo, leha melumo ea eona e hlalosoa ka maqhubu a nepahetseng. Vuvan et al., 2017 Peretz et al., 2003
Ho hlokahala bopaki hape ba hore na lintlha tsa motho ka mong li ka tšeptjoa hakae. Mosebetsi o mokhutšoanyane o ka thusa ho bontša tšebetso e itseng empa oa se ke oa thusa hakaalo ho arola motho ka mokhoa o tsitsitseng. Liphuputso tsa bothata ba ho tšepahala ke tlhokomeliso e akaretsang mabapi le ho etsa qeto e joalo, eseng polelo ea hore liteko tsohle tsa ’mino ha li tšepahale. Hedge et al., 2017
U ka sebelisa phapang ee joang bophelong?
Hlalosa bothata ka ho toba: ho utloa molumo o khutsitseng, ho khetholla phetoho ea bophahamo ba molumo, ho hopola melodi kapa ho otla morethetho ke lintho tse fapaneng tseo u ka li hlokomelang. Sephetho sa papali se ka thusa ho theha potso, empa se ke ke sa tseba sesosa sa bongaka. Haeba u tšoenyehile ka kutlo ea melumo, lintlha tsa papali ea bophahamo ba melumo ha se tekanyo e arabang taba eo. Peretz et al., 2002 Vuvan et al., 2017
Bopaki bo qotsitsoeng ha bo tšehetse ho hlahloba motho ka mong ho latela mohlala oa halofo ea molumo, palo ea ho ata ha boemo kapa lintlha tse tlaase tsa papali ea inthanete. Bohlokoa ba bona ke ho boloka bokhoni bo fapaneng ba kutlo le ba ’mino bo arohane menahanong le litekanyong. Peretz et al., 2017 Peretz et al., 2003
Leka teko ea mahala e amanang le sena
Teko ea ho lemoha melumo ea ’mino
Leka teko ea ho lemoha melumo ea ’mino bakeng sa mesebetsi ea bophahamo ba melumo le morethetho; mamela ka molumo o u loketseng ’me u latele litaelo. Sephetho ha se nke sebaka sa tlhahlobo ea kutlo e lekantsoeng, ’me ha sea lokela ho sebelisoa ho etsa qeto ea hore na tahlehelo ea kutlo e teng kapa che.
Lipotso tse botsoang hangata
Na motho a ka utloa ka tsela e tloaelehileng empa a e-na le amusia ea tlhaho?
E. Nyeoe ea pele e bontša hore bothata ba ho khetholla bophahamo ba melumo ea ’mino bo ka ba teng le hoja tlhahlobo ea kutlo e tloaelehile. Ha ho bolele hore bothata bo bong le bo bong ba ’mino bo na le matšoao ao. Peretz et al., 2002
Na halofo e le ’ngoe ea molumo ke moeli oa tlhahlobo?
Che. Mohlala oa lipalo o hlalosa sebaka sa melumo ha e lokisoa, eseng moeli o netefalitsoeng oa ho arola boemo. Peretz et al., 2003
Na lintlha tse ntle tsa ’mino li paka hore kutlo e tloaelehile?
Che. Ts'ebetso ea mosebetsi oa ’mino ha e fane ka litekanyo tse lekantsoeng tsa kutlo ea melumo. Vuvan et al., 2017
Mehloli
- Peretz et al. (2017). Ho ata ha amusia ea tlhaho.
- Vuvan et al. (2017). Mokhoa oa Montreal oa ho khetholla amusia.
- Peretz et al. (2002). Amusia ea tlhaho.
- Peretz et al. (2003). Mefuta e sa tšoaneng ea mathata a ’mino.
- Ayotte et al. (2002). Amusia ea tlhaho.
- Phillips-Silver et al. (2011). O tsoaletsoe ho tantša empa ha a utloe morethetho: Mofuta o mocha oa amusia ea tlhaho.
- Repp et al. (2013). Kamahanyo ea kutlo le motsamao: Tlhahlobo ea lipatlisiso tsa morao tjena (2006–2012).
- Hedge et al. (2017). Bothata ba ho tšepahala: Lebaka leo mesebetsi e tsitsitseng ea kelello e sa hlahiseng liphapang tse tšepahalang pakeng tsa batho.