Bopaki ba bohlokoa le lipalo
| Palo | Seo e se buang | Moeli oa bohlokoa |
|---|---|---|
| 1.5% | Amusia ea tlhaho e amanang le ho lemoha bophahamo ba noto, ho latela litekanyetso tsa phuputso | E itšetlehile ka melao ea tlhahlobo le tlhophiso |
| Hoo e ka bang barupeluoa ba 20,000 | Boholo ba sampole ea pele ea inthanete ea phuputso | Ha se barupeluoa bohle ba kentseng letsoho tlhahlobong e ’ngoe le e ’ngoe ea ho qetela |
| Khakanyo ea khale ea 4% | Khakanyo ea pejana e sebelisitseng teko e le ’ngoe, eo bangoli ba buang ka eona | Ha se tekanyo ea tlhahlobo ea bongaka e sebetsang hohle kajeno |
Pampiri e buang ka ho ata ha boemo bona e sebelisa mesebetsi e ’maloa e lekanyetsoang ka nepo hammoho le lethathamo la lipotso. Taba ea eona ea mantlha ke hore lintlha tse tlase mosebetsing o le mong oa ’mino ha lia lokela ho etsa hore motho a nkoe hang-hang a e-na le amusia ea tlhaho. Boholo ba sampole ke khakanyo hobane ho thaotha barupeluoa, ho ba qhelela ka thoko le lihlopha tse kentseng letsoho litlhahlobong tse itseng lia fapana. Peretz et al., 2017
Mona, amusia ea tlhaho e bolela’ng?
Patlisiso e bua ka bothata ba bophelo bohle ba ho sebetsana le likarolo tse itseng tsa ’mino, bo sa hlalosoeng feela ke ho se utloe hantle kapa bofokoli bo akaretsang ba kelello. Tlaleho ea pele ea nyeoe le phuputso ea sehlopha li hlalosa litlhahlobo tse qaqileng; ha li nke ho se rate ’mino kapa ho bina ka noto e fosahetseng e le boemo bona. Peretz et al., 2002 Ayotte et al., 2002
Montreal Battery e lekola likarolo tse ’maloa tsa ’mino. Ba e qapileng le Montreal Protocol ea morao ba totobatsa hore liteko ke karolo ea tlhahlobo le tekolo, eseng mokhoa oa inthanete o le mong oa ho fumana lefu. Papali ea moreki ea ho lemoha bophahamo ba noto ha e tšoane le protocol eo ka bo eona. Peretz et al., 2003 Vuvan et al., 2017
Hobaneng ho itsebahatsa ka boeena ho ka khelosa
Batho ba sebelisa poleloana ea ho se utloe noto ka litsela tse ngata tse sa reroang. Ho itšepa, ho bina le ho khetholla bophahamo ba noto ha se litekanyo tse tšoanang. Khakanyo ea ho ata e thehiloeng tlhalosong e itseng ea patlisiso e ke ke ea sebelisoa ho bohle ba reng ha ba khone ho bina. Litekanyetso tse kopantseng tsa phuputso ea ho ata li bohlokoa hantle hobane lebitso lena le sebelisoang feela moqoqong le akaretsa lintho tse ngata. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Ke eng e se amang?
Na bothata ba ho lemoha bophahamo ba noto le ba morethetho ke ntho e le ’ngoe?
Ha ho joalo ka mehla. Phillips-Silver le basebetsi-’moho ba hlalosa nyeoe ea motho ea sa utloeng morethetho, e bontšang hore bothata ba ho tsamaisana le morethetho ha bo tšoane le bothata ba ho sebetsana le bophahamo ba linoto tsa ’mino. Tlhahlobo ea lipatlisiso mabapi le ho tsamaisana le morethetho le eona e nka temoho ea morethetho le ho hokahanya motsamao e le bokhoni bo nang le likarolo tse ngata. Bofokoli mosebetsing o le mong ha bo pake hore motho ha a khone ho etsa letho karolong e ’ngoe le e ’ngoe ea ’mino. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Na lilemo le bong li ka bolela monyetla oa motho ka mong?
Phuputso ea ho ata e tlaleha karolo e batlang e phahame ea basali ho latela litekanyetso tsa eona, empa seo ha se fane ka molao oa ho hlahloba motho ka mong. Mokhoa oa ho thaotha barupeluoa le ho ba arola ka lihlopha ke oona o ntseng o hlalosa khakanyo. Ho sebelisa peresente e le ’ngoe ho sehlopha se seng sa lilemo kapa ho batho ba kenang phuputsong ea inthanete feela ho ne ho tla hloka bopaki bo eketsehileng. Peretz et al., 2017
U ka ithuta’ng tekong ka tsela ea sebele?
U ka bona hore na u sebetsa joang ka melumo, melao ea ho araba le sesebelisoa seo u se sebelisitseng. Bothata bo pheta-phetoang bo ka ba molemo ho bo utloisisa ka maemo a pharaletseng, empa sephetho sa teko e khutšoanyane se ke ke sa khetholla lisosa tsohle tsa phoso kapa sa tiisa boemo ba bophelo bohle. Montreal Protocol e bolela ka ho hlaka hore le liteko tsa ’mino tse seng li thehiloe ke mekhahlelo feela ea tlhahlobo. Vuvan et al., 2017
Ho tšepahala ha lintlha ho fapane le taba ea hore mosebetsi oa teko o teng e le kannete. Lingoliloeng tse pharaletseng tsa tekanyo ea kelello li bontša hore na ke hobane’ng ha phello e bonahalang sehlopheng e sa tiise hore boemo ba batho ka bomong bo tla lula bo tšoana ho latela lintlha tsa teko e khutšoanyane. Molao-motheo oo o tšehetsa ho ba hlokolosi, empa ha o hane boiphihlelo ba motho ba bothata ba ’mino. Hedge et al., 2017
Ha ho phuputso e qotsitsoeng e pakang hore papali ena e phekola amusia ea tlhaho kapa hore lenaneo le lekhutšoanyane la boikoetliso le tla e felisa. Qeto e molemo ke khakanyo ea ho ata e hlalositsoeng ka hloko le kutloisiso ea seo mesebetsi e fapaneng ea ’mino e se lekanyang. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Leka teko ea mahala e amanang le sena
Teko ea ho lemoha melumo ea ’mino
Leka teko ea ho lemoha melumo ea ’mino ho hlahloba bokhoni ba ho khetholla bophahamo ba noto le ho pheta morethetho. Ha u toloka sephetho, nka mesebetsi e menyenyane ea teko ka thoko. Teko ena ha se Montreal diagnostic protocol, ’me lintlha tse tlase ha li pake amusia ea tlhaho kapa ho se utloe hantle.
Lipotso tse botsoang hangata
Na ho bina hampe ho bolela hore ha ke utloe noto?
Tlhaloso ea patlisiso ha e bolele hore lintho tsena lia tšoana. Ho bina le ho lemoha ’mino ho hloka litlhahlobo tse fapaneng. Vuvan et al., 2017
Palo e nepahetseng ke 1.5% kapa 4%?
Li bua ka mekhoa le bopaki bo fapaneng. Phuputso e kholo e tlaleha 1.5% ho latela litekanyetso tsa eona tse kopantseng, ’me e bua ka khakanyo ea khale ea 4%. Peretz et al., 2017
Na morethetho o fosahetseng o paka hore motho ha a lemohe hantle bophahamo ba noto?
Che. Nyeoe ea motho ea sa utloeng morethetho le lingoliloeng tsa ho tsamaisana le morethetho li khetholla likarolo tse fapaneng tsa tšebetso ea ’mino. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Mehloli
- Peretz et al. (2017). Ho ata ha amusia ea tlhaho.
- Vuvan et al. (2017). Montreal Protocol ea ho khetholla amusia.
- Peretz et al. (2002). Amusia ea tlhaho.
- Peretz et al. (2003). Mefuta e fapaneng ea mathata a ’mino.
- Ayotte et al. (2002). Amusia ea tlhaho.
- Phillips-Silver et al. (2011). Ba tsoaletsoe ho tantša empa ha ba utloe morethetho: Mofuta o mocha oa amusia ea tlhaho.
- Repp et al. (2013). Ho hokahanya kutlo le motsamao: Tlhahlobo ea lipatlisiso tsa morao tjena (2006–2012).
- Hedge et al. (2017). Bothata ba ho tšepahala: Hobaneng liteko tse matla tsa kelello li sa hlahise phapang e tšepahalang pakeng tsa batho ka bomong.