Kɔ emu nsɛm no so

Tumi a ɛwɔ nkontaa no akyi

Nteaseɛ ne nhumu

Nteaseɛ dan sɛnkyerɛnne a efi akwaa a ɛte nneɛma no mu no ma ɛyɛ nsɛm a wubetumi de adi dwuma; bere a wobu nso gyina ahwɛyiye, nkae ne adeyɛ so. Ahosuo nsonsonoe ho nhwehwɛmu a wɔyɛɛ nnipa 216 a wɔn mfe yɛ 15–79 mu no huu nsonsonoe a ɛfa mfe ho wɔ sɔhwɛ a wɔhwɛɛ tebea so mu, nanso saa susudua no ntumi nyɛ screen a obi de di dwuma daa no ahosuo ho gyinapɛn. 1

Da a wɔhwɛɛ mu nea etwa to · Nhwehwɛmu fibea 14

Hwehwɛ sɔhwɛ ne nnwinnade no mu ↓

01 / Te ase

Nea ɛyɛ

Hu ade, hu nsonsonoe na te ase

Sɛ obi te sɛ nne bi wɔ hɔ, hu nnyegyee bɛn na ɛkorɔn, ne sɛnea ɔte kasa ase wɔ nnyegyee a ɛdɔɔso mu no yɛ dwumadi ahorow. Eyinom de akwaa a ɛte nnyegyee no, ahwɛyiye, nneɛma a obi asua no ahyehyɛ ne nkae di dwuma wɔ akwan horow so. Obi betumi anya nsɛnnennen wɔ nnyegyee sorokɔ ntam nsonsonoe ho a ɛnkyerɛ sɛ ɔntumi nte nnyegyee nyinaa yiye. Amusia a wɔde awo obi no ho nhwehwɛmu kyerɛ nsonsonoe a ɛda nnwom ntease ne nnyegyee a obi tumi te nyinaa ntam. 2 3

Ahosuo nsonsonoe a wɔte no fa ahosuo nsonsonoe ho, bere a wɔfrɛ ɔhye a ɛda ahabammono ne bruu ntam no din nso de kasa mu nkyekyɛmu di dwuma. Yɛn ahosuo hye dwumadi ne ahosuo ahorow a wɔde to nnidisoɔ no bisa nsɛmmisa ahorow. Nea efi mu ba no gyina ahosuo a screen no kyerɛ ankasa so; ɛnyɛ bere nyinaa na sɔhwɛ a wɔyɛ wɔ screen so betumi de gyinapɛn a efi ayaresabea mfiri a wɔasiesie no pɛpɛɛpɛ mu adi dwuma. 1

Amemene ho nkyerɛkyerɛmu a wɔayɛ no tiawa ka akwan pɔtee a ɛde nneɛma a yɛte no kɔ amemene mu ne sɛnea wɔde wɔn toto ahwɛyiye ne nkae ho. Bere a yɛbu nso de nhyehyɛe a ɛboa ma yɛhwɛ kwan sɛ adeyɛ bi bɛba na yɛhyehyɛ adeyɛ ne nkitahodi di dwuma. Sɛ yɛte nnwom gyegyei na yɛde yɛn nsa bɔ no bere ano a, ɛyɛ akwaa a ɛte nne ne nipadua no bom yɛ adwuma, na ɛnyɛ ɔkwan tẽẽ a wɔfa so susuw dɔn biako a ɛwɔ obi mu. 4 5

Helibrain nnyegyee, nnwom aso, ahosuo ne bere dwumadi no mu biara kyerɛ nea efi mu ba no wɔ ɔkwan soronko so. “Nteaseɛ IQ” biako nni hɔ a wobetumi de saa susudua ahorow yi abɔ mu ayɛ.

Sɛnea yesusuw ho

Dwumadi kuwNea nea efi mu ba no fa hoNea enti a intanɛt so tebea ho hia
Nnyegyee a woteSɛ nnyegyee bi wɔ hɔ a wutumi te wɔ sɔhwɛ nhyehyɛe no muAsomafiri, nnyegyee ahoɔden, nnyegyee foforo ne mfiri nhyehyɛe
Nnyegyee sorokɔ ntam nsonsonoeNnyegyee abien no mu nea ɛkorɔnNnyegyee dodow, ntamgyinae a ɛda ntotoho no ntam ne sɔhwɛ mmara
Kasa a nnyegyee foforo wɔ muSɛ obi tumi hu kasa mu nsɛm bere a nne foforo nso rekɔ soKasa nsɛm, kasa a wɔde di dwuma ne sɛnea nnyegyee ahorow no ahoɔden toto ho
Ahosuo hyehyɛSɛ obi tumi hyehyɛ ahosuo a ɛbɛn ho nnidisoɔScreen ahosuo dodow, hann ne baabi a wɔhwɛ
Bere a wɔyɛ anaa wɔsan yɛSɛ obi tumi kyerɛ bere anaa ɔsan yɛ bere tenten biNkontaabu, ahwɛyiye, nkae ne nipadua mmuae
Nsa a wɔbɔ de hyia nnyegyeeSɛ nsa a wɔbɔ no hyia nnyegyee bereBere mu nsonsonoe, nea wobu kwan ne mfiri no berekyɛ

UK Biobank kasa-a-nnyegyee-mu nhwehwɛmu no boa efisɛ ɛtetew sɛnea obi te nnyegyee mu ne nea amemene dwumadi boa mu. Ɛnkyerɛ sɛ nnyegyee sɔhwɛ bi a wɔanyɛ mfiri nhyehyɛe a ɛfata wɔ asomafiri so no yɛ aso sɔhwɛ a wɔde susuw aso tebea. Ɛnsɛ sɛ wɔde nea wɔde nnyegyee ne nnyegyee foforo ahoɔden nsonsonoe susuwii no toto kɔmputa no ahoɔden nhyehyɛe ho. 6

Sɛ wɔde nnyegyee a wɔde susuw bere di dwuma a, obi betumi abɔ ne nsateaa ntɛm kakra ansa na metronome no abɔ. Ɛnkyerɛ sɛ onii no yɛɛ ade ansa na adeyɛ bi a ɛbɛba daakye asi; ade a yɛhwɛ kwan na yɛde yɛn nsa hyia ne mmuae a yɛde ma nsɛnkyerɛnne a wontumi nhu bere a ɛbɛba no yɛ soronko. Ɛsɛ sɛ yɛhwɛ mfiri nkɛntɛnso nso. 7 8

Nsa a obi bɔ ara kwa no ahoɔhare yɛ susudua foforo a ɛyɛ soronko: ɛkyerɛ ahoɔhare a obi paw sɛ ɔbɛyɛ no, na ɛnyɛ bere a wɔde ma no a obetumi asan ayɛ no pɛpɛɛpɛ. 9

Mfe ne gyinapɛn: ntotoho bɛn na ɛfata?

Mfe ho gyinapɛn biako ntumi nka aso-te, ahosuo ne bere ho nsɛm nyinaa mmom. Table yi kyerɛ nea mfe ho nhwehwɛmu a wɔafa aka no foa so ankasa, na ɛkora dwumadi ne nnipa dodow a wɔsɔɔ wɔn hwɛ ho ɔhye so.

Nneɛma ne mfe a wɔsuaa ho adeNea wohui wɔ mfe hoNea enti a ɛnyɛ Helibrain gyinapɛn
Ahosuo nsonsonoe, nnipa 216 a wɔn mfe yɛ 15–79Kuw a wɔn mfe yɛ 20–24 yɛɛ no yiye sen mpanyimfo kuw akɛse; nkɛntɛnso a mfe nya no yɛɛ soronko wɔ ahosuo cone nhyehyɛe ahorow muMfiri a wɔde susuw nsonsonoe pɛpɛɛpɛ ne sɛnea wɔhwɛ no yɛ soronko wɔ browser screen ho
Kasa a nnyegyee foforo wɔ mu, mpanyimfo a wɔn mfe yɛ 40–69Bere a mfe kɔɔ anim no, dwumadi no so tew; na nsakrae no yɛɛ kɛse fi bɛyɛ mfe 50Kasa nsɛm, nnyegyee foforo ahoɔden ne aso sɔhwɛ nhyehyɛe no yɛ nea nhwehwɛmu pɔtee no de dii dwuma
Nsa a wɔbɔ ara kwa, nhwehwɛmu a ɛfa nnipa mfe nyinaa hoAhoɔhare a obi pɛ sesa wɔ mfe ne ɔkwan a wɔfa so susuw no hoBere pɔtee a obi pɛ nyɛ bere a wɔde bu bere ho nkontobuo

Nhwehwɛmu a ɛfa ahosuo ho no mu nea efi mu bae ne wɔn a wɔsɔɔ wɔn hwɛ no pon so na ɛbae; nea ɛto so abien no fi kasa-a-nnyegyee-mu mfe nhwehwɛmu no mu; nea ɛto so abiɛsa no fi nhwehwɛmu a wɔboaboaa nhwehwɛmu ahorow ano mu. Eyinom yɛ mfe ho nea wohui, na ɛnyɛ Hz, ahosuo mfomso anaa bere ho nkontobuo a wɔayɛ ama obiara wɔ mfe biara mu. 1 6 9

Sɛ wɔpɛ sɛ wɔkyerɛ ase pɛpɛɛpɛ a, ɛsɛ sɛ ntotoho no de ɔkwan a wɔfa so yɛ dwumadi no ankasa ne nnipa ho nsɛm a ɛfata di dwuma. Sɛ wode browser mu dwumadi toto w’ankasa ho a, fa mfiri ne nhyehyɛe koro no ara di dwuma. Yɛntintim mfe ho nkyekyɛmu nɔma a egyina nnipa a wɔgyina hɔ ma ɔmanfoɔ nyinaa so mma saa dwumadi ahorow yi.

02 / Fa tebea a ɛfata mu

Nea ɛka ho nkɛntɛnso

Adanse nkyerɛkyerɛmu bua asɛmmisa yi: “Nkɛntɛnso wɔ adeyɛ yi so anaa?” Ɛnhyɛ nkɔanim pɔtee bi ho bɔ. Sɛ Helibrain adanse gyinabea wɔ hɔ a, wɔka nnipa kuw ne nea wɔsusuw ho no ho. “Wɔmmuu ho nkontaa” kyerɛ sɛ yenni gyinabea a ɛne eyi hyia; ɛnkyerɛ sɛ nkɛntɛnso biara nni hɔ. Mfe ne mfiri ho nsɛm a wɔahu yɛ susuw ho adanse, ɛnyɛ ayaresa ho gyinabea.

Nna

Wɔammu nnyegyee a obi te ho gyinapɛn

Ahwɛyiye ho adanse no fa ho tẽẽ kakra.

Nna a obi nnya no betumi aka sɛnea ɔyɛ krado wɔ nteaseɛ dwumadi bi mu. Ahwɛyiye ho nkontobuo no nkyerɛ sɛ aso-te, ahosuo nsonsonoe anaa bere a wɔbu mu mfomso pɔtee bɛsesa. 10

Ahohia

Wɔammu nea efi mu ba yi ho gyinapɛn

Adwene mu nkae ne nsakrae ho adanse no fa ho tẽẽ kakra.

Ahohia a ɛba mpofirim ho nea wohui no, wontumi mfa nyɛ aso-te ho gyinapɛn a ɛfa nneɛma nyinaa ho. Nteaseɛ dwumadi betumi de ahosodi adi dwuma a ɛnkyerɛ sɛ ahosodi nkutoo na ɛsɔhwɛ no hwehwɛ. 11

Apɔwmuden ho dwumadi

Adanse kakraa bi dodo

Nkontobuo a wɔde asie: adwene dwumadi nyinaa.

Apɔwmuden ho dwumadi nkontobuo a wɔaka abom no yɛ Very low. Ɛnkyerɛ sɛ yɛn dwumadi ahorow no bɛma obi ahu ahosuo yiye, aso-te ho gyinabea asesa, anaa bere tenten a wɔde yɛ no ayɛ pɛpɛɛpɛ. 12

Mfe

Mfe ho ntotoho

Nneɛma ahorow ne akwan a wɔfa so susuw no yɛ soronko.

Nhwehwɛmu no kyerɛ mfe ho nsusuwii a ɛfa nneɛma pɔtee bi ho. Ahosuo nsonsonoe, kasa a nnyegyee foforo wɔ mu ne nsa a wɔbɔ no ahoɔhare no, ɛnsɛ sɛ yɛka bom yɛ wɔn ma ɛyɛ aso-te ho mfe nɔma biako. 1 6

Nteteɛ

Wɔammu no ho nkontobuo wɔ ha

Nteaseɛ ntetee; nneɛma a wɔde yɛ ne dwumadi no ho hia.

Sɛ obi yɛ nteaseɛ ntetee a, obetumi asua ade, nanso sɛ nkɔso no kɔ dwumadi foforo mu a, ɛgyina nneɛma a wɔde yɛ, dwumadi ne ntetee nhyehyɛe so. Ɛnkyerɛ sɛ nteaseɛ nyinaa bɛkɔ anim. 13

Mfiri

Susudua ho adanse

Ɛyɛ ɔhaw titiriw wɔ nneɛma a yɛte ne bere susudua mu.

Screen, nnyegyee a efi mfiri mu ne input berekyɛ yɛ nneɛma a ɛka susudua no ho. Fa nnyegyee ahoɔden a ɛyɛ dɛ di dwuma; sɛ wosesa ahoɔden anaa mfiri a, ɛmma ntotoho a edi mu ntumi nyɛ pɛ. 8 1

Dɛn na nkɔanim no trɛw kɔ so, na dɛn na ɛntrɛw kɔ so?

Sɛnea wosua nsonsonoe bi no nkyerɛ sɛ akwaa a ɛte nneɛma nyinaa atu mpɔn

Nhwehwɛmu a ɛfa sɛnea obi sua nteaseɛ ho no hwehwɛ bere a ntetee no kɔ nneɛma, dwumadi anaa tebea foforo mu. Nsonsonoe a ɛwɔ dwumadi pɔtee bi mu no yɛ nea efi mu ba no fã, na ɛnyɛ biribi a ɛsɛ sɛ yeyi fi mu. Aso ntetee betumi aboa ma obi ahu nnyegyee nsonsonoe pɔtee bi a ɛnkyerɛ sɛ n’aso te nnyegyee nyinaa yiye. 13

Saa ara na sɛ obi san bɔ nnwom gyegyei ntetee no a, ebetumi ama watumi de ne nsa ahyia nnyegyee bere yiye, bere a bere bu anaa nnyegyee sorokɔ nsonsonoe da so ara yɛ nneɛma foforo. Ɛsɛ sɛ yɛka sɛ nnwom aso sɔhwɛ no akɔ anim wɔ nea wɔsɔɔ hwɛe no mu, na yɛmmfa no nnyɛ adwene nyinaa anaa apɔwmuden ho asɛm. 5

Amemene ntetee ho nsonsonoe no fa ha nso: adanse a ɛkyerɛ sɛ dwumadi a wɔde tete no ankasa atu mpɔn no sua sen adanse a ɛkyerɛ mfaso wɔ ade foforo a ɛho hia a wɔatete obi no ho. Saa agodie yi mu biara nkyerɛ sɛ obi wɔ aso yare, ahosuo hu haw anaa ɔhaw a ɛfa bere ho. 14

03 / Sɔ hwɛ na fa toto ho

Sɔ wɔ Helibrain

Paw nneɛma a wopɛ sɛ wohwehwɛ mu. Mma nne a wote ne nnyegyee sorokɔ nsonsonoe nhyia; mma ahosuo din a wode to hye so ne sɛnea wode ahosuo to nnidisoɔ nhyia; na mma bere bu ne sɛnea wode wo nsa hyia nnyegyee nhyia. Kenkan dwumadi biara nhyehyɛe ne nea ɛntumi nkyerɛ.

Sɛ wosan yɛ ntotoho a, kyerɛw asomafiri anaa abɛn a wode dii dwuma, nnyegyee ahoɔden, screen ne ɔkwan a wode maa mmuae. Nnyegyee a ɛboa ma wode w’adwene si biribi so ho dwumadi no fa sɛnea wote wɔ nnyegyee tebea ahorow mu ho, na ɛnyɛ aso-te ho gyinabea. Anim ne nnipa-nsusuwso dwumadi a ɛwɔ ase ha no ka nteaseɛ dwumadi a ɛbɛn ho no ho, nanso ɛsɛ sɛ ɛda nso fi nnyegyee a obi te ho sɔhwɛ titiriw ho.

Sɔhwɛ ne agodie

Nnwinnade ne ntetee

Mmuae a ɛfa ho

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

So nnwom aso dwumadi no kyerɛ sɛ obi nte nnyegyee?

Dabi. Nnyegyee sorokɔ ne bere sɔhwɛ yɛ soronko wɔ aso sɔhwɛ a mfiri nhyehyɛe a ɛfata wom ho. Ɛsɛ sɛ wɔtetew mfiri ne ade pɔtee a wɔresusuw ho no mu. 3

So metumi de screen abien so ahosuo nɔma atoto ho?

Screen ahorow no betumi akyerɛ ahosuo ankasa a ɛnyɛ pɛ. Sɛ wopɛ ntotoho a ɛfata a, ɛsɛ sɛ wuhwɛ tebea a wɔahyɛ so; browser nɔma nkyerɛ sɛ screen no ahosuo yɛ pɛpɛɛpɛ. 1

Sɛ mebɔ nsa ansa na nnyegyee no abɔ a, ɛkyerɛ sɛ mitumi hu nea ɛbɛba daakye?

Dabi. Sɛ obi de ne nsa hyia nnyegyee a ɛtoatoa so no a, ɔde nea ɔhwɛ kwan no boa ma ne nsa ne nnyegyee no bɔ bere koro. Eyi yɛ soronko wɔ mmuae a obi de ma nnyegyee a wontumi nhu bere a ɛbɛba ho. 7

Nhwehwɛmu fibea ahorow

Nkitahodi no de wo kɔ DOI anaa fibea no ankasa kyerɛwtohɔ so. Nhwehwɛmu mu ntotoho no kyerɛ nnwuma a wɔaka ho asɛm no; ɛnyɛ adanse sɛ yɛagye yɛn browser mu nkyerɛase atom.

  1. Almustanyir et al. (2025). Age-Related Effects on the Color Discrimination Threshold.
  2. Peretz et al. (2017). Prevalence of congenital amusia.
  3. Peretz et al. (2003). Varieties of Musical Disorders.
  4. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  5. Repp et al. (2013). Sensorimotor synchronization: A review of recent research (2006–2012).
  6. Moore et al. (2014). Relation between Speech-in-Noise Threshold, Hearing Loss and Cognition from 40–69 Years of Age.
  7. Repp (2005). Sensorimotor synchronization: A review of the tapping literature.
  8. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  9. Desbernats et al. (2023). Which factors modulate spontaneous motor tempo? A systematic review of the literature.
  10. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  11. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  12. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  13. Sagi (2010). Perceptual learning in Vision Research.
  14. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.