Adanse titiriw ne nɔma
| Asɛmmisa | Ade a ɛfa ho a wɔsusuw | Nea ɛnkyerɛ |
|---|---|---|
| Metumi ate nnyigyeɛ a ɛyɛ mmerɛw? | Aso tumi a wɔsɔ hwɛ wɔ tebea a wɔasiesie no pɛpɛɛpɛ mu | Nnwom nnyigyeɛ sorokɔ nsonsonoe nketenkete a obi te ara kwa |
| Metumi ahu nsonsonoe a ɛda nnyigyeɛ sorokɔ abien ntam? | Mpɛn dodow a nnyigyeɛ bɔ anaa nnwom nnyigyeɛ nsonsonoe ho dwumadi | Aso mu nnyigyeɛ susudua a wɔasiesie no pɛpɛɛpɛ |
| Metumi abɔ nnyigyeɛ bi so? | Ade a obi te ne sɛnea ɔde ne nipadua yɛ biribi bere mu | Aso anaa nnyigyeɛ sorokɔ ho susudua a edi mũ |
Congenital amusia ho asɛm a edi kan no kyerɛɛ sɛ na obiara ntumi nhu nnwom nnyigyeɛ sorokɔ mu nsonsonoe nketenkete yie, ɛwom sɛ na aso mu nnyigyeɛ susudua da no adi sɛ ɔnte asɛm yiye no nni hɔ. Eyi yɛ adanse tẽẽ sɛ nsɛm abien no betumi ayɛ soronko. Ɛyɛ asɛm baako, na ɛnkyerɛ sɛ obiara a ɔwɔ nnwom ho haw no te asɛm yie anaasɛ ɔhaw no fi ade koro. Peretz et al., 2002
Nnipakuw kɛse no ho nhwehwɛmu ne dodow a wɔka sɛ wɔwɔ tebea yi no de nhwehwɛmu gyinapɛn a ɛtrɛw di dwuma. Wɔmfa nnwom agodie mu nkontaa nkyerɛ sɛ obi aso nte asɛm yie. Saa ara nso na nnwom agodie bi a obi di yiye mu no nkyerɛ sɛ ne aso tumi te nnyigyeɛ yie, na ɛnsɛ sɛ ɛma no nya awerɛhyem saa ara kwa. Ayotte et al., 2002 Peretz et al., 2017
Semitone ho nhwɛso no kyerɛ dɛn?
Akontaabu no yɛ 440 a wɔde bɔ 2 a ɛwɔ tumi a ɛyɛ dumien mu baako so; ɔha mu nsonsonoe no yɛ bɛyɛ 5.95%. Ɛkyerɛ nnwom nnyigyeɛ ntam kwan bi. Ɛnyɛ nnyigyeɛ nsonsonoe a nhwehwɛmu ada no adi sɛ nnipa pii tumi hu ho ɔhye, na ɛnkyerɛ nnyigyeɛ ahoɔden dodow a ɛsɛ sɛ obi te na ama wahu nnyigyeɛ abien no mu biara. Nnwom sɔhwɛ ahorow no hwɛ nnyigyeɛ sorokɔ ne dwom ho adwuma ahorow pii. Peretz et al., 2003
Sɛ obi tumi hu nnyigyeɛ a ɛkorɔn no a, ɛkyerɛ sɛ onim nnwom biribiara?
Dabi. Dwom nhyehyɛe, nkae, nnyigyeɛ bere ho ntease ne nipadua bere mu dwumadi boa ma wɔyɛ nnwuma ahorow. Montreal Protocol no kyerɛ nea enti a sɛ wɔbɛkyerɛ tebea bi a, ɛsɛ sɛ wɔyɛ nhwehwɛmu a ɛtrɛw sen nea efi sɔhwɛ baako mu ba. Vuvan et al., 2017
Dɛn na ɛka ho asɛm?
Nnyigyeɛ sorokɔ, nnyigyeɛ bere ne nnwomto yɛ nneɛma a ɛsɛ sɛ yɛhwɛ no mmiako mmiako
Obi betumi anya ɔhaw sɛ ɔde ne nipadua bɛyɛ ade abɔ nnyigyeɛ bere bi so, nanso nnyigyeɛ sorokɔ ho nimdeɛ nhyehyɛe a ɛsono. Obi a na ɔnte nnyigyeɛ bere ho nhyehyɛe yie no ho asɛm ne nhwehwɛmu a wɔayɛ wɔ nnyigyeɛ bere ho no kyerɛ nsonsonoe yi. Saa ara na sɛ obi to nnwom a, ɛhwehwɛ sɛ ɔde ne nipadua yɛ biribi; ɛnyɛ ade koro ne sɛ ɔbɛkyerɛ nnyigyeɛ abien a wɔama no no mu nea ɛkorɔn. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Nea enti a intanɛt so agodie wɔ anohyeto
Akwankyerɛ, sɛnea nnyigyeɛ no du obi aso mu, adwene a ɔde si so ne nnyigyeɛ a wɔde toto ho no ankasa, ne nyinaa nya nkontaa no ntease so nkɛntɛnso. Nhwehwɛmu nhyehyɛe no hwehwɛ sɛ wɔyɛ nneɛma foforo ka intanɛt so sɔhwɛ fã bi ho. Agodie no mma aso mu nnyigyeɛ ano hye a wɔasusuw no pɛpɛɛpɛ, ɛmfa ho sɛ wɔde mpɛn dodow a nnyigyeɛ bɔ pɛpɛɛpɛ na ɛkyerɛ nnyigyeɛ no. Vuvan et al., 2017 Peretz et al., 2003
Ɛsɛ sɛ adanse da nso kyerɛ sɛ obi ankorankoro nkontaa no yɛ nea wotumi de ho to so. Dwumadi tiawa betumi aboa ma wɔakyerɛ ɔkwan bi, nanso ebia ɛrenyɛ nea eye sɛ wɔde bɛkyerɛ onipa bi ho asɛm a ɛtena hɔ daa. Nea nhwehwɛmu a ɛfa ahotoso ho nsonsonoe ho kyerɛ no yɛ kɔkɔbɔ a ɛfa saa nsakrae yi ho; ɛnkyerɛ sɛ nnwom sɔhwɛ nyinaa nyɛ nea wotumi de ho to so. Hedge et al., 2017
Dɛn na wubetumi ayɛ ankasa wɔ nsonsonoe yi ho?
Ka ɔhaw no pɔtee: sɛ wote nnyigyeɛ a ɛyɛ mmerɛw, sɛ wuhu nnyigyeɛ sorokɔ nsakrae, sɛ wokae dwom anaa sɛ wobɔ nnyigyeɛ bere so no yɛ nneɛma a ɛsono. Agodie mu nea efi mu ba betumi aboa wo ma woanya asɛmmisa, nanso entumi nkyerɛ nea ɛde ayaresa ho ɔhaw no ba. Sɛ wudwennwen sɛ wo aso ntumi nte nnyigyeɛ yie a, nnyigyeɛ sorokɔ agodie nkontaa no nyɛ susudua a ɛma wuhu saa. Peretz et al., 2002 Vuvan et al., 2017
Adanse a yɛafa aka no mmoa sɛ wɔde semitone nhwɛso, dodow a wɔabu ho akontaa anaa intanɛt so nkontaa a ɛba fam ayɛ ankorankoro ayaresa ho atemmu. Mfaso a ɛwɔ so ne sɛ ɛma yɛhwɛ aso mu ne nnwom ho nimdeɛ ahorow no sɛ nneɛma soronko, wɔ ntease ne susudua mu. Peretz et al., 2017 Peretz et al., 2003
Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no
Nnwom aso sɔhwɛ
Sɔ nnwom aso sɔhwɛ no hwɛ wɔ nnyigyeɛ sorokɔ ne nnyigyeɛ bere ho dwumadi ahorow mu; tie wɔ nnyigyeɛ dodow a ɛyɛ wo dɛ mu na di akwankyerɛ no so. Nea efi mu ba no nsesa aso mu nhwehwɛmu a wɔasiesie no pɛpɛɛpɛ, na ɛnsɛ sɛ wode bu sɛ aso a ɛnte asɛm yie wɔ hɔ anaa enni hɔ.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
Obi betumi anya aso a ɛte asɛm yie nanso wawo no ne congenital amusia?
Yiw. Asɛm a edi kan no kyerɛ sɛ nnwom nnyigyeɛ sorokɔ mu nsonsonoe a obi ntumi nhu yie betumi aba bere a aso mu nnyigyeɛ susudua kyerɛ sɛ ɔte asɛm yie. Ɛnkyerɛ sɛ nnwom ho haw biara wɔ saa tebea no mu. Peretz et al., 2002
Semitone baako yɛ ɔhye a wɔde hu tebea bi?
Dabi. Saa akontaabu nhwɛso yi kyerɛ nnyigyeɛ ntam kwan bi a ɛfa nnyigyeɛ-siesie ho, na ɛnyɛ ɔhye a wɔagye atom de kyekyɛ nnipa mu. Peretz et al., 2003
Nnwom sɔhwɛ nkontaa pa kyerɛ sɛ obi aso te asɛm yie?
Dabi. Nnwom dwumadi mu nea obi yɛ no mma aso tumi a wɔasusuw no pɛpɛɛpɛ ho ano hye. Vuvan et al., 2017
F nkyerɛkyerɛmu fibea
- Peretz et al. (2017). Congenital amusia dodow a ɛwɔ nnipa mu.
- Vuvan et al. (2017). Montreal Protocol a wɔde hu amusia.
- Peretz et al. (2002). Congenital Amusia.
- Peretz et al. (2003). Nnwom ho haw ahorow.
- Ayotte et al. (2002). Congenital amusia.
- Phillips-Silver et al. (2011). Wɔwoo no sɛ ɔbɛsa nanso ɔnte nnyigyeɛ bere: congenital amusia foforo bi.
- Repp et al. (2013). Nipadua ne adwene a ɛbɔ ade bere so: nhwehwɛmu foforo ho nsusuwii (2006–2012).
- Hedge et al. (2017). Ahotoso mu nsonsonoe ho ahodwiriw: Nea enti a adwene dwumadi a ɛyɛ den nkyerɛ ankorankoro nsonsonoe a wotumi de ho to so.
