01 / Nzwisisa
Zvazviri
Kuramba wakatarira pabasa uye kusarudza chinangwa
Kuramba wakatarira kunoreva kuchengeta chinangwa chebasa mupfungwa kwenguva yakati, kusanganisira nguva dzinenge dzisina zvakawanda zvokuita. Kutarisa zvakasarudzika kunoreva kukoshesa mashoko anobatsira kana mamwe mashoko achikwikwidzana nawo. Saka basa rakanyarara rokumirira chiratidzo uye basa rekuona kupesana kuri pakati peshoko neruvara zvinobvunza zvinhu zvakasiyana. Chibodzwa chakaderera pane rimwe rawo hachiyeri kuti munhu anogona kuisa pfungwa pachinhu chipi nechipi kwemaminitsi mangani. 2
Tsananguro yakapfupikiswa inopatsanura masisitimu anomutsa kungwarira, anonangisa kutarisa kumashoko uye anodzora mashandiro epfungwa. Kukanganiswa kunoita hunde yehuropi nethalamus pakungwarira kunoshanda pamwe chete nemambure ekutarisa ari kumberi nepamusoro pehuropi; mambure aya anoshandisa masisitimu ekuona kana kunzwa anoenderana nezvauri kuita. Iyi itsananguro inobatsira, asi haisi mepu inobatanidza chibodzwa chimwe chemuedzo nenzvimbo imwe yehuropi. 2
Muedzo wedu wokuramba wakatarira unoyera kugara wakagadzirira zviratidzo. Muedzo wokuita kana kusaita unowedzera kudiwa kwokuzvidzora kuti usapindura; Stroop inowedzera mashoko anokwikwidzana eshoko neruvara. Munhu anogona kuita zvakanaka pakumirira zviratidzo zvinongoerekana zvabuda, asi otsauswa nemashoko anopikisana, kana kuti zvopesana. Kutarisa mhando dzakasiyana dzemuedzo kunoratidza zvinodiwa pabasa rimwe nerimwe pane kuzvibatanidza kuita chibodzwa chimwe chisingatsananguriki chokutarisa. 3
Mayererwo azvinoitwa
| Muedzo unozivikanwa | Basa guru raunoda kuita | Zvinofanira kutariswa pamwe chete |
|---|---|---|
| Muedzo wokungwarira kwemafambiro epfungwa nomuviri | Ramba wakagadzirira zviratidzo zvinobuda zvisingatarisirwi | Kumhanya kunopindurwa nako kazhinji, mhinduro dzinononoka uye kutadza kupindura |
| Muedzo wokuenderera mberi nebasa | Ramba uchipindura uchitarisa kana paine zvimwe zvinoda kusiyana | Zvakarurama, zvisina kupindurwa, maaramu enhema uye kugadzikana kwemhinduro |
| Muedzo weStroop | Sarudza ruvara rweinki kunyange shoko rakadhindwa richitaura rumwe ruvara | Kururama uye kukanganiswa kunokonzerwa nemashoko anopikisana |
| Kuratidza mifananidzo nokukurumidza, ichitevedzana | Sarudza zvinangwa zvinobuda zvichitevedzana nenguva pfupi | Kururama kwechinangwa chinotevera kana wakwanisa kuona chokutanga |
Muedzo wokuramba wakatarira unofanira kutora nguva yakakwana kuti kuchinja-chinja kwekugona kuonekwe. Mutsvakurudzo yokurara, chikumbaridzo chinonzi kunonoka kupindura nenguva inotorwa kuita muedzo zvinoenderana nemuedzo wacho; hazvisi zviyero zvokurapa zvinoshanda kumunhu wose. Mutambo wedu mupfupi haufaniri kutorwa semuedzo wePVT murabhoritari wakashandiswa kuona migumisiro yokutadza kurara. 4
Kumbomira kutarisa chinhu chimwe kana uchifanira kuona chimwe chinhu nokukurumidza muenzaniso unoratidza kuti muedzo une zvaunoda chaizvo. Mumamwe mamiriro ezvinhu apo mifananidzo inoratidzwa nokukurumidza, kuona chimwe chinangwa kunogona kuderedza kwekanguva mukana wokuona chimwe. Izvi hazvirevi kuti uropi hunodzima pose panoitika zvinhu zviviri zvezuva nezuva pedyo-pedyo. 5
Misiyano yezvibodzwa inogona kusagadzikana kupfuura zvinoita mugumisiro wemuedzo unozivikanwa. Kuwana mugumisiro wakafanana weStroop paavhareji muboka revanhu hakurevi kuti chibodzwa chipfupi chokukanganiswa chicharongawo vanhu zvakarurama zvichienderana nokugona kwavo. 6
Zera nemwero: kuenzanisa kwakarurama ndekupi?
Fortenbaugh nevamwe vakaongorora mashandiro pamuedzo wokuenderera mberi nebasa une zviratidzo zvinobuda zvishoma nezvishoma. Mapoka ezera ari pasi apa anopfupikisa maitiro akafungidzirwa kubva pamigumisiro yavo; haasi zviyero zvezvibodzwa zvisina kugadziriswa zvemuedzo wedu wokumirira chiratidzo. 1
| Nguva yezera | Zvakaratidzwa nomuenzaniso weongororo | Zvausingagoni kugumisa kubva pazviri |
|---|---|---|
| Makore 10 kusvika pakati pemakore okuyaruka | Kugona kunovandudzika nokukurumidza uye vanhu votanga kupindura nokukurumidza | Nguva yakatarwa yokuti vana vanogona kuramba vakatarira kwenguva yakareba sei |
| Makore okupedzisira okuyaruka kusvika pakutanga kwemakore makumi mana | Kugona kuramba wakatarira kunoramba kuchivandudzika asi zvishoma nezvishoma | Kuti munhu anopindura nokukurumidza ndiye anonyatsotarira kupfuura vamwe |
| Pashure pemakore anenge 43 | Kugona kwakafungidzirwa kunodzikira, uye nzira yokupindura inova yokungwarira zvikuru | Kuchinja kunongoerekana kwaitika pazuva rokuzvarwa rakati |
Pakuongorora nguva yokuti munhu anenge “akanyura” pabasa, muganhu pakuchinja kwekugona kusiyanisa zviratidzo waiva pamakore 43.1, uye muganhu wokuvimba we95% waiva 38.0–48.2 makore. Muganhu uyu ifungidziro yakatorwa pamuenzaniso wevanhu, ine kusava nechokwadi; hausi musi wokupedzisira kumunhu mumwe chete. Dzidzo, magadzirirwo emuedzo uye kusarudzwa kwevanhu vanopinda muongororo zvine basawo. 1
02 / Funga nezvemamiriro acho
Zvinokanganisa unyanzvi uhwu
Matanho ehumbowo anopindura mubvunzo wokuti “pane zvinochinja here pamugumisiro uyu?” Haavimbisi kuwedzera kwakati. Kana Helibrain iine mwero wehumbowo huripo, vanhu nemugumisiro wacho zvinoramba zvichitaurwa pamwe chete. “Haina kuyerwa” zvinoreva kuti hatina mwero unoenderana nazvo; hazvirevi kuti hapana chinochinja. Zvawanikwa pamusoro pezera nemidziyo humbowo hwemayererwo, kwete mwero wemushonga.
Kurara
Humbowo hwakanakaChiyero chakachengetwa: kutadza kurara zvachose → kutadza kupindura panguva yakafanira.
Kusaita hope zvachose kungangoderedza kugona kuramba wakangwarira. Chiyero chedu chinoenderana neizvi chokuti pane humbowo chiripo chinonzi Pakati; kuwanda nokunonoka kwemhinduro zvinotsamira pamuedzo uye nguva yawakarara usina. 7
Kushushikana
Haina kuyerwa pachinangwa ichiZvawanikwa pakushushikana kwenguva pfupi hazvipi mugumisiro mumwe chete pakugara wakangwarira.
Migumisiro yokushushikana inosiyana pamabasa epfungwa akasiyana. Hatikwanisi kutora zvawanikwa pandangariro inoshanda nokuchinja-chinja kwemafungiro, tozvishandisa kutaura kuti kushushikana kunokanganisa sei marudzi ose okutarisa kwenguva refu kana kusarudza mashoko. 8
Kurovedza muviri
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: kuziva zvinhu nokufunga kazhinji mumiedzo yakabatanidzwa, kwete muedzo uyu wokutarisa.
Chiyero chakafara chemigumisiro yokurovedza muviri pakuziva zvinhu nokufunga chine chokwadi chakaderera zvikuru. Avhareji yemigumisiro yakasiyana-siyana hairevi kuti munhu achava nekutadza kupindura kushoma pamuedzo mumwe chete webrowser. 9
Zera
Kuenzanisa maererano nezeraHumbowo hwoupenyu hwose hunoenderana nemuedzo chaiwo.
Kugona kuramba wakatarira uye kungwarira pakupindura zvinosiyana nezera nenzira dzakasiyana. Ongorora zvikanganiso nokugadzikana kwemhinduro pamwe chete nokumhanya; usatora mhinduro inononoka sechiratidzo chokuti munhu akanga asiri kutarira. 1
Kudzidzira nokumbomira
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: kumbomira kwenguva pfupi → mashandiro; migumisiro yacho inosiyana nebasa.
Kumbomira kwenguva pfupi kunogona kubatsira pane zvimwe zvinhu, asi kunzwa uine simba hakufanani nokuwedzera kururama. Migumisiro yokumbomira pamashandiro haina kugara yakafanana sezvingafungidzirwa nomutemo mumwe chete wenguva yokushandisa timer. 10
Midziyo
Humbowo pamusoro penguvaMamiriro ekuyera.
Kunonoka kwemudziyo kunogona kuchinja nguva inoyerwa pakupindura. Zvinokukanganisa, kuchinja mashandisirwo emudziyo uye kuviga tebhu zvinokanganisawo zvinoyerwa pamuedzo; nyora zvinhu izvi paunenge uchienzanisa miedzo. 11
Unyanzvi hunoendeswa kupi, uye kupi kwahusingaendi?
Dzidzira unyanzvi, wozoongorora zvakasiyana kuti hunobatsira zvakadii
Kudzidzira mutambo wokutarisa kana kudzivisa kupindura kunogona kuita kuti ujairane nemitemo yemhinduro dzawo. Kuti tiratidze kubatsira kwakakura, tinofanira kuyera rimwe basa risina kudzidziswa uye kuva neboka rakakodzera rokuenzanisa naro; kuratidza bedzi kuti chibodzwa chokudzidzira chakakwira hakuna kukwana. Ongororo dzezvirongwa zvokudzidzisa uropi dzinosiyanisa kudzidza kuita basa rakadzidziswa, uko kune humbowo hwakasimba, nezvinotaurwa zvisina kusimba pamusoro pokuvandudzika kwese. 12
Saizvozvowo, zvinokukanganisa hazvisi muedzo wakarongwa wokutarisa. Chishandiso chokubata zvinokukanganisa chinogona kukubatsira kunyora panofanira kutangira paunodzoka kubasa, asi chinofanira kuongororwa kana uchikwanisa kudzokera kubasa racho worita zvakarurama. Hapana nhamba yemaminitsi inoraswa nemunhu wose. Kuongorora kunoitwa kubasa uye ongororo dzomurabhoritari dzokuchinja mabasa zvinopindura mibvunzo yakasiyana. 13
Shandisa timer yokutarisa, bhuku rokubvisa zvinokukanganisa kana kuronga nguva yokudzidza kuti uronge basa, woongorora basa racho zvakananga. Kana rikava nyore, zvingadaro nokuti nzvimbo iri nani kana kuronga kwakajeka. Kutaura kuti chishandiso chakawedzera kugona kwomukati kwokutarisa kwaizoda ongororo yakasiyana.
03 / Edza uye enzanisa
Edza paHelibrain
Sarudza muedzo unoenderana nemubvunzo wako. Kana uchida kuyera kugara wakagadzirira pashure pokumirira chinyararire, shandisa muedzo wokuramba wakatarira; kana uchida kuyera kudzivisa kuita chimwe chinhu chawakagadzirira, edza muedzo wokuita kana kusaita; kana uchida kuyera mashoko anokwikwidzana, edza Stroop. Enzanisa kururama nokumhanya, uye funga nezvenguva inotorwa nomuedzo wacho.
Zvishandiso zviri pasi apa zvinobatsira kuronga nguva yokushanda nezvinokukanganisa. Kufarira ruzha rwakati, kupedza nguva yawakaisa patimer kana kuti kuzviti wakatarisa hazvipi chiyero chehunyanzvi hwokutarisa chinogona kuenzaniswa nevanhu. Tinopa izvi senzira dzakasiyana dzokuongorora mashandiro ako nokuronga basa, kwete semiedzo yakafanana.
Miedzo nemitambo
Muedzo wekugona kuramba wakatarisa
Gara wakagadzirira chiratidzo panguva yemuedzo unotora nguva.
Muedzo wekuita kana kusaita
Pindura kune zvinangwa, asi usapindura kana zvisiri izvo zvinotarisirwa.
Muedzo weStroop
Sarudza ruvara rweinki kunyange shoko richitaura rumwe ruvara.
Muedzo wekuchinja mabasa
Ramba uchiita basa nemazvo kana mutemo unokosha wachinja.
Muedzo wekubatanidza mitsetse
Batanidza kutsvaga zvinhu nemeso, kutevedzanisa uye kuchinjanisa mabasa.
Muedzo wenguva yekupindura
Muedzo mupfupi wokuenzanisa kumhanya kupindura; mupfupi pane kuongorora kugara wakangwarira.
Zvishandiso nokudzidzira
Timer yokutarisa
Ronga nguva yokushanda nenguva yokumbomira.
Chirongwa chenguva yokudzidza
Sarudza basa rokudzidza uye nguva inobvira kuripedza.
Nzvimbo yokunyora zvinokukanganisa
Nyora pfungwa dzinokutsausa kuti udzidzoke gare gare.
Chishandiso chokutanga basa
Shandura basa risina kunyatsotsanangurwa kuti rive nhanho yokutanga.
Chiverengero chenguva yokushanda usingavhiringidzwi
Ronga nguva dzokushanda usingavhiringidzwi.
Chiverengero chenguva yemisangano
Ongorora nguva yauinayo pakati pemisangano.
Muedzo weruzha runobatsira kutarisa
Enzanisa zvaunoona zvichiitika kana paine ruzha rwakasiyana.
Ruzha runobatsira kutarisa
Sarudza ruzha rwakakukomberedza runonzwika zvakanaka pasina kunyanya kukwidza inzwi.
Timer yokufungisisa wakanyarara
Yera nguva yaunofungisisa; timer haina kuratidza kuti kugona kwako kufunga kwachinja.
Kudzidzira kufema
Tevedzera kumhanya kwokufema pasina kutora izvi sokurapa dambudziko rokutarisa.
Chishandiso chekuona mashoko ezvokurara nokutarisa
Ongorora maitiro ako awakanyora; kuwirirana kwezvinhu hakuratidzi kuti chimwe ndicho chakakonzera chimwe.
Mhinduro dzine chokuita neizvi
- Nguva yekupindura painzwika inzwi inokurumidza kupfuura painoonekwa chiedza here? →
- Munhu anowanzokwanisa kuramba akatarisa kwenguva yakareba sei? →
- Vanhu vanotaura mitauro miviri vanoita zviri nani here paMuedzo weStroop? →
- Ko caffeine inovandudza nguva yekupindura here? →
- Vanhu vanogona here kuita mabasa akawanda panguva imwe chete? →
- Muedzo weStroop unogona kuona ADHD here? →
- Kumbozorora kwenguva pfupi kunovandudza here kuisa pfungwa pachinhu chimwe? →
- Zvinotora maminitsi 23 kuti munhu adzoke pakutarisa mushure mekukanganiswa here? →
- Nei nguva yangu yekupindura ichinonoka pafoni kupfuura pakombiyuta? →
- Nguva yekupindura inoshanduka sei nezera? →
- Miedzo mingani inodiwa kuti muedzo wenguva yekupindura uvimbike? →
- Nguva yekuti munhu apindure inogona kuva pasi pe100 ms here? →
- Ndeupi musiyano uri pakati penguva yekupindura iri nyore neyokusarudza? →
- Kushaya hope kunonotsa sei nguva yekupindura? →
- Nguva yakanaka yekupindura inguva yakaita sei? →
- Chibodzwa chipi chinonzi chakanaka paMuedzo weStroop? →
- Chii chinonzi kuvharika kwechinguvana kwekutarisa, uye kunotora nguva yakareba sei? →
- Nei bvunzo yeStroop yakaoma? →
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Nguva yemasekonzi 8 yokuramba wakatarira ndiyo mwero wakasimbiswa nesainzi here?
Hapana nguva imwe chete inotsanangura kuramba wakatarira pabasa rose. Kugara wakagadzirira, kuverenga uye kusarudza mashoko zvinoda zviyero zvakasiyana. 2
Kupindura zvishoma nezvishoma kunoreva here kutarisa kwakaderera?
Hazvirevi izvozvo nguva dzose. Munhu anongwarira paanopindura anogona kunonoka asi achiramba achipindura zvakarurama. Ongororo youpenyu hwose yakaparadzanisa nzira yokupindura nokugona. 1
Mitambo iyi inogona kuona here kana munhu aine ADHD?
Kwete. Muedzo mupfupi wokutarisa kana weStroop haugoni kupa nhoroondo, kuongorora kwakazara uye dudziro yenyanzvi zvinodiwa kuti munhu aongororwe. 14
Mareferensi
Zvinobatanidza zvinoenda kuDOI yepakutanga kana kunzvimbo yakanyorwa kwakabva mashoko. Kuenzanisa kwetsvakurudzo kunotsanangura mabasa akashandiswa, hakusi kusimbisa kuti shanduro dzedu dzemubrowser dzakaenzana nadzo.
- Fortenbaugh et al. (2015). Sustained Attention Across the Life Span in a Sample of 10,000.
- Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
- Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
- Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
- Dux et al. (2009). The attentional blink: A review of data and theory.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Albulescu et al. (2022). "Give me a break!" A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- Mark et al. (2005). No task left behind?.
- International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.