01 / Nzwisisa
Zvazviri
Kuona, kufungidzira uye kuwana nzira
Kutenderedza chimiro mupfungwa, kuyeuka pakanga pane masikweya uye kuwana nzira pamepu zvose zvinoda kufunga nezvenzvimbo, asi mabasa acho akasiyana. Kuwana nzira munzvimbo yakakura kunodawo kudzidza nzvimbo yacho uye kubatanidza zvauri kuona panguva iyoyo nenzira yaunofanira kutevera. Usafunga kuti kuita zvakanaka pakutenderedza zvimiro mupfungwa kunoreva kuti uchawanawo nzira zviri nyore. Tsvakurudzo yemiedzo yekuwana nzira inoongorora hukama ihwohwo zvakasiyana. 2
Kufungidzira mifananidzo mupfungwa ndechimwe chinhu chine chokuita nazvo: kunzwa sokuti une mufananidzo mupfungwa. Tsvakurudzo yemifananidzo yepfungwa inotsanangura kudyidzana kuri pakati pemifananidzo inoonekwa mupfungwa nemaitiro okudzora pfungwa. Kufunga nezvenzvimbo hakurevi kuti munhu wose anofanira kutaura kuti mifananidzo yake yepfungwa yakajeka zvakafanana; uye gwaro remibvunzo pamusoro pekujeka kwemifananidzo harisi chiyero chakananga chokururama pakutenderedza zvimiro mupfungwa. 3
Tsananguro yakapfupikiswa yemashandiro ehuropi inosanganisira masisitimu okuona nezveparietal anomiririra nokushandura mashoko enzvimbo, uye masisitimu epakati pechikamu chenguva muuropi anobatsira kudzidza nokuyeuka marongerwo. Kudzora kunobva kumberi kwehuropi kunobatsira kuti chinangwa chirambe chiri mupfungwa uye kuti munhu aenzanise dzimwe nzira. Masisitimu aya anoshanda pamwe chete nemamwe mano; hapana chibodzwa chimwe chete chokufunga nezvenzvimbo nezvimiro chinoyera zvose. 3 4
Musiyano uyu unobatsira zvikuru paHelibrain: kutenderedza chimiro mupfungwa, ndangariro yezvinoonekwa, ndangariro yemutevedzano, kuwana nzira uye kufungidzira mifananidzo mupfungwa mabasa akasiyana. Mafomati awo akasiyana anogona kuratidza chikamu chebasa chinokuomera, pasina kushandura zvabuda zvacho kuita ongororo yezvokurapa.
Mayererwo azvinoitwa
| Basa | Mubvunzo mukuru | Musiyano unokosha |
|---|---|---|
| Kutenderedza chimiro mupfungwa | Zvimiro zviviri izvi zvakafanana here kana zvangotenderedzwa? | Kutenderedza kana kuratidza mufananidzo wakapesana; kona uye muganhu wenguva |
| Ndangariro yemapatani anoonekwa | Ndedzipi nzvimbo dzaive nezvinhu? | Kuchengeta zvinhu zvinoonekwa panguva imwe chete, kwete kuzvishandura |
| Mutevedzano wenzvimbo | Nzvimbo dzakaonekwa munhevedzano ipi? | Kurongeka pamwe nenzvimbo yazvo |
| Kuwana nzira | Unofanira kuenda kupi, kana kunongedza kuti wakabva kupi? | Kudzidza nzvimbo uye kusarudza chinzvimbo chokutarisa uchienzanisa nacho |
| Gwaro remibvunzo yemifananidzo yepfungwa | Mufananidzo waunofungidzira mupfungwa unonzwa wakajeka zvakadini? | Kuzvitaurira kwaunoita, kwete basa rokuyera kururama |
Ongororo dzekare dzekutenderedza zvimiro mupfungwa dzaishandisa zvimiro zviviri zvakanyatsodzorwa. Kuchinja kubva kumabhuroko ane mativi matatu kuenda kumaoko kana kuzviso kunogona kuchinja kuoma kwebasa nemazano anoshandiswa, sezvinoratidzwa neongororo yemazera iri pasi apa. Chinhu chinoshandiswa pabasa chikamu chechiyero chacho. 5 1
Mutambo wokuwana nzira unogona kuva nechokuita nezvinoitika muupenyu chaihwo, asi izvozvo hazvirevi kuti unoongorora zvizere kugona kuwana nzira muupenyu hwezuva nezuva. Kusimbiswa kwechokwadi kwebasa rimwe chete renzira parunhare hakungosimbisiwo otomatiki mutambo waHelibrain wemaze nokunongedza. 2
Tsvakurudzo yeaphantasia inosiyanisawo udzame hwezvinhu, marongerwo enzvimbo uye mifananidzo inonzwiwa mupfungwa. Kuzviti mifananidzo yepfungwa haina kujeka zvikuru hakufaniri kududzirwa sokuti munhu haana ndangariro yenzvimbo zvachose. 6
Zera nemwero: kuenzanisa kwakarurama ndekupi?
Zvinotevera kuenzanisa kwakawanikwa muongororo, kwete tafura yezviyero inomiririra vanhu vose. Iachini nevamwe vakaedza kururama pasina muganhu wenguva, vachishandisa mitsetse ine mativi maviri, maoko nezviso; avhareji dzacho dzakabatanidza marudzi ose ezvinhu zvakaratidzwa. 1
| Makore eboka | Vatori vechikamu | Kururama kwepakati pakutenderedza chimiro mupfungwa |
|---|---|---|
| 6–9 years | 36 | 61.4% |
| 20–28 years | 30 | 88.0% |
| 60–82 years | 30 | 72.5% |
Zvikamu zvakashandiswa muongororo yepakutanga zvaiva 0.614, 0.880 uye 0.725; zvikamu kubva muzana zviri pamusoro ndizvo zvakawanikwa pazvikamu izvi zvawanzwa ne100. Kururama kwakasiyana zvichienderana nerudzi rwezvakashandiswa, uye mapoka acho akasiyanawo padzidzo nemaitiro okuwana vatori vechikamu. Nhamba idzi hadzigoni kushandiswa kuverenga chibodzwa chemutambo wedu wokutenderedza zvimiro zvine mativi matatu. 1
Kuti tinzwisise zviri nani vakuru, Salthouse akataura nezvekusiyana kwemapoka ezera pakufungidzira nzvimbo pakati pemakore 18–60, achiratidzawo kuti kuedzwa kakawanda kunoita kuti kududzira shanduko inoteverwa kwemakore kuome. Hapana chimwe chezviwanikwa izvi chinotsanangura kuti munhu mumwe chete anofanira kuwana chibodzwa chipi pane rimwe basa repachidzitiro rakasiyana. Hatina chiyero chezera chinomiririra vanhu vose chemitambo yaHelibrain yokutenderedza zvimiro, yemepu kana yegridhi iri pano. 7
02 / Funga nezvemamiriro acho
Zvinokanganisa unyanzvi uhwu
Matanho ehumbowo anopindura mubvunzo wokuti “pane zvinochinja here pamugumisiro uyu?” Haavimbisi kuwedzera kwakati. Kana Helibrain iine mwero wehumbowo huripo, vanhu nemugumisiro wacho zvinoramba zvichitaurwa pamwe chete. “Haina kuyerwa” zvinoreva kuti hatina mwero unoenderana nazvo; hazvirevi kuti hapana chinochinja. Zvawanikwa pamusoro pezera nemidziyo humbowo hwemayererwo, kwete mwero wemushonga.
Kurara
Hapana chiyero chakapihwa chekugona kufunga nezvenzvimboZvakawanikwa pamusoro pekutarisa nendangariro hazvina kunangana nazvo.
Kushaya hope kunogona kukanganisa nzira dzinotsigira kutarisa nendangariro. Humbowo hwedu hwekugara wakangwarira hahuratidzi kuti kururama pakutenderedza zvimiro mupfungwa kana kugona kuwana nzira zvinoderera zvakadini. 8
Kushushikana
Hapana chiyero chakapihwa chekugona kutenderedza zvimiroHumbowo husina kusimba pamusoro pendangariro inoshanda hahuna kunangana nazvo.
Kushushikana kunogona kuchinja kuwanda kwokuzvidzora kunodiwa pabasa renzvimbo, asi hatina chiyero chekuenzanisa chakapihwa chekuchinja kwechibodzwa chemutambo uyu wokutenderedza zvimiro kana wemaze. 9
Kurovedza muviri
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: kufunga kwese, vanhu vakasiyana-siyana.
Chiyero chakafara chokurovedza muviri chiri “Humbowo hushoma zvikuru.” Hachigoni kufanotaura kuvandudzika kwechibodzwa chenzvimbo chomunhu mumwe chete kana kuratidza mwero wokurovedza muviri unobatsira pamitambo yedu. 10
Zera
Kuenzanisa mazeraZvinoratidzwa, mazano, dzidzo uye mafomati emabasa zvine basa.
Tafura inoratidza kusiyana kwemapoka ezera pachishandiswa rudzi rumwe rwezvinhu zvinoratidzwa. Zera harifaniri kuita kuti tikanganwe kuti mapoka aya anopindirana zvikuru kana kuti mano akasiyana enzvimbo haana kufanana. 1
Kudzidzira
Hapana chiyero chakatarwa panoOngororo yakabatanidza tsvakurudzo yokudzidzira unyanzvi hwenzvimbo; usatsiva chiyero ichi nechimwe chedzidziso yakafara.
Kudzidzira unyanzvi hwenzvimbo kunogona kuvandudza unyanzvi hwakaongororwa muzvidzidzo zvakaongororwa. Kukosha kwezvakawanikwa kunobva pamabasa akadzidziswa neakaedzwa kuti zvawadzidza zvinoshanda paari; izvi hazvisi zviyero zvezera. 11
Midziyo
Mamiriro echiyeroMaumbirwo echiratidziro nemashandisirwo acho zvinogona kuchinja basa.
Kuchinja kwechidzitiro kunogona kuchinja kukura kwechimiro, kona yachinoonekwa nayo uye zvinodiwa pakupindura. Humbowo hwenguva yokupindura hunoratidza kuti mudziyo wakashandiswa unofanira kuramba wakanyorwa pakuita kuenzanisa kwemabasa ane muganhu wenguva. 12
Unyanzvi hunoendeswa kupi, uye kupi kwahusingaendi?
Unyanzvi hwenzvimbo hunogona kudzidziswa, asi zvinodzidziswa zvine muganhu
Ongororo yakabatanidzwa yaUttal nevamwe inoratidza kuti kugona kufunga nezvenzvimbo hakusi chinhu chakagadzika chisingamboshanduki. Yakaongorora kudzidzira pamwe nekushandisa zvakadzidzwa pane mamwe mabasa enzvimbo. Izvi zvinotsigira mhedziso yakatetepa pane kuvimbisa kuti kudzidzira mutambo upi noupi wenzvimbo kunovandudza mano ose ezuva nezuva kana kubudirira muzvidzidzo. 11
Panguva imwe chete, ongororo dzakafara dzekudzidzisa uropi dzinoyambira kuti kuvandudzika pabasa rawadzidzira hakufaniri kutorwa sokuvandudzika kukuru kwepfungwa dzose. Kudzidzira kunobatsira kunofanira kutaura zvakajeka chinangwa chacho: kutenderedza zvinhu zvausina kujaira, kuyeuka marongerwo, kudhirowa nemazvo kana kudzidza nzira. Unyanzvi uhwu hunokosha kunyange pasina humbowo hwokuti zvinodzidziswa zvinobatsira pazvinhu zvose. 13
Gwaro redu remibvunzo yemifananidzo yepfungwa harisi chinhu chinofanira kudzidziswa kuitira kuti munhu wose awane chibodzwa chepamusoro. Hukama huri pakati pemifananidzo inonzwiwa mupfungwa nokuita pabasa hwakaoma kupfuura kuti “mufananidzo wakajeka unoreva kufunga zviri nani nezvenzvimbo.” Sarudza chinangwa chinokosha kwauri, wozoshandisa chiyero chinonyatsochiedza. 3
03 / Edza uye enzanisa
Edza paHelibrain
Enzanisa basa rokushandura chimiro nerendangariro, uye kana zvichibatsira wedzerawo basa rokutsvaga nzira. Nyatsoverenga mutemo wokupindura: mifananidzo yakapesana neyakangotenderedzwa inogona kutanga yaita seyakafanana. Chengeta zvibodzwa zvemabasa ane nguva nezvisina nguva zvakaparadzana.
Mutambo wokudhirowa uri pano sebasa riri pedyo rokushandisa kuona nokufambisa ruoko: unosanganisa kudzora ruoko uye kuona chinangwa. Zvishandiso zvendangariro zvinokubvumira kudzidzira mazano aunosarudza; hazviratidzi kuti mabasa ose ane chiyero chimwe chete chezana chevatori vechikamu vanokwanisa kufunga nezvenzvimbo nezvimiro.
Miedzo nemitambo
Muedzo wekutenderedza zvinhu mupfungwa
Enzanisa chimiro chakatenderedzwa nechimwe chingava mufananidzo wakapesana.
Muedzo wekuyeuka mifananidzo
Yeuka nzvimbo dzaive nezvinhu mupatani yakaonekwa panguva imwe chete.
Muedzo wekuyeuka kutevedzana kwezvinhu
Yeuka nzvimbo dzacho uchidzitevedzanisa.
Muedzo weChimp
Yeuka nzvimbo dzine nhamba uye kutevedzana kwadzo.
Muedzo wekuziva nzira
Dzidza mepu wonongedza kwawakatangira.
Muedzo wekufungidzira mifananidzo mupfungwa
Taura kuti mifananidzo yako yepfungwa yakajeka zvakadini; uyu hausi muedzo wokutenderedza zvimiro.
Dhirowa denderedzwa rakanyatsotenderera
Ongorora kutungamirirwa nezvaunoona uye kudzora mafambiro eruoko.
Muedzo weTower of London
Ronga mafambiro ezvinhu munzvimbo.
Muedzo weIQ
Ongorora chikamu chine nzvimbo pamwe chete nemamwe marudzi emabasa.
Zvishandiso nokudzidzira
Imba yendangariro
Shandisa nzira yaunofungidzira mupfungwa senzira yokurangarira mashoko aunosarudza.
Chishandiso chokudzidzira ndangariro yemakadhi
Dzidzira kutevedzana uchishandisa nzira yokurangarira yaunosarudza.
Chishandiso chokudzidzira mazita nezviso
Dzidzira kubatanidza zita nechiso.
Mepu yepfungwa
Isa hukama hwemafungiro panzvimbo dzinooneka.
Mhinduro dzine chokuita neizvi
- Ndeipi avhareji yeIQ zvichienderana nezera? →
- Unogona kuvandudza kutenderedza zvinhu mupfungwa nokudzidzira here? →
- Miedzo yeIQ yepamhepo yakarurama zvakadini? →
- Kushaya kugona kuona mifananidzo mupfungwa kunowanika zvakadini? →
- Ndangariro yenguva pfupi inokwanisa kuchengeta zvinhu zvingani? →
- Zvibodzwa zveIQ zve115, 130 ne145 zviri pamapercentile api? →
- Kudzokorora muedzo weIQ kunogona kukwidza zvibodzwa zvako here? →
- Ndangariro yakaita semufananidzo wefoto iriko here? →
- Varume vanokunda vakadzi pakutenderedza zvinhu mupfungwa here? →
- Chibodzwa chakanaka cheIQ ndechipi? →
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Kuva nemifananidzo yakajeka mupfungwa kunodiwa here kuti munhu akwanise kufunga nezvenzvimbo?
Kujeka kwemifananidzo inonzwiwa mupfungwa uye kugona kuita mabasa enzvimbo zvinhu zviviri zvakasiyana zvinoyerwa. Tsvakurudzo yeaphantasia inoratidza kuti kumwe kuita kwendangariro yenzvimbo kunogona kuramba kuripo kunyange munhu asingafungidziri mifananidzo zvakajeka. 6
Kutenderedza zvimiro mupfungwa uye kuwana nzira zvinhu zvinogona kuchinjaniswa here?
Kwete. Zvine zvimwe zvinodiwa pakufunga nezvenzvimbo zvakafanana, asi kutsvaga nzira kunodawo kudzidza nzvimbo uye kusarudza nzira kana nzvimbo yokutarisa uchienzanisa nayo. 2
Ndinogona kuvandudzika nokudzidzira here?
Tsvakurudzo yokudzidzira unyanzvi hwenzvimbo inotsigira kuti unyanzvi hwakaongororwa hunogona kuvandudzika, zvichienderana nebasa racho. Haivimbisi kubatsirwa kukuru kubva kumutambo wose. 11
Mareferensi
Zvinobatanidza zvinoenda kuDOI yepakutanga kana kunzvimbo yakanyorwa kwakabva mashoko. Kuenzanisa kwetsvakurudzo kunotsanangura mabasa akashandiswa, hakusi kusimbisa kuti shanduro dzedu dzemubrowser dzakaenzana nadzo.
- Iachini et al. (2019). The Effect of Body-Related Stimuli on Mental Rotation in Children, Young and Elderly Adults.
- Coutrot et al. (2019). Virtual navigation tested on a mobile app is predictive of real-world wayfinding navigation performance.
- Pearson (2019). The human imagination: the cognitive neuroscience of visual mental imagery.
- Squire (2009). Memory and Brain Systems: 1969–2009.
- Shepard et al. (1971). Mental Rotation of Three-Dimensional Objects.
- Bainbridge et al. (2021). Quantifying aphantasia through drawing: Those without visual imagery show deficits in object but not spatial memory.
- Salthouse (2009). When does age-related cognitive decline begin?.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Uttal et al. (2013). The malleability of spatial skills: A meta-analysis of training studies..
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.