01 / Nzwisisa
Zvazviri
Kuwana mhinduro kana kuti kungoiziva kare
Chirahwe chematrix chinokukumbira kuti uone zviri kuchinja mumitsara kana kuti mumakoramu, ubatanidze mitemo yacho wosarudza chikamu chisipo. Izvi zvakasiyana nokurangarira tsananguro yeshoko, kunyange mashoko aunoziva nekufunga zvine musoro zvichigona kubatsira pakuongororwa kwakakura. Kugona kufunga zvinhu zvitsva nekugona kunobva pazivo yawakawana zvinodyidzana; hazvipatsanuri zvakajeka mabasa anodzidzwa neasingadzidzwi. 2
Ongororo yakakurumbira yemapuzzle akaita seaya aRaven inotsanangura mabasa anosanganisira kuona hukama, kuchengeta mitemo yauri kushandisa mupfungwa uye kubatanidza mitemo yakawanda. Saka basa racho rinoshandisawo ndangariro inoshanda uye kutarisa. Kuritsanangura se“ungwaru chaihwo chete” kwaizovanza zvimwe zvezvinoitwa nemunhu. 3
Tsananguro yakapfupikiswa yemashandiro ehurongwa inosanganisira mambure enzvimbo dzemberi nedzeparietal muuropi anotsigira kufunga kwakanangana nechinangwa, ukuwo hurongwa hwekuona huchiratidza chirahwe. Mambure aya anopindirana neaya anoshandiswa pakuzvidzora nendangariro; mhinduro yemuedzo haigoni kuratidza kuti kufunga kunoitika munzvimbo imwe chete muuropi. Zvidzidzo zvemiedzo yakazara yekugona kwepfungwa zvinowanawo misiyano pakati pezvikamu zvakasiyana zvekuita, pane kufanana kwebasa rimwe chete pamuedzo wose. 4 5
Helibrain ine mapuzzle ematrix asina muganhu wenguva, muedzo wakazara wakaita seIQ, kuverenga kwemasvomhu uye chirahwe chemazuva ose chekufunga. Zvinokupa mukana wokuenzanisa mabasa anoda kufunga nenzira dzakasiyana. Kuti ose anoshandisa kufunga zvine musoro hazvirevi kuti zvibodzwa zvawo zvose zvinogona kuiswa pachiyero chimwe cheIQ.
Mayererwo azvinoitwa
| Chiyero | Chingayerwa nacho | Zvinoda humbowo hwakasiyana |
|---|---|---|
| Kufunga nematrix | Kuwana hukama pakati pezvimiro | Kugadziriswa kwemuyedzo, kuoma kwemibvunzo uye zviyero zvinoenderana nezera |
| Mabasa ekuwana mitemo kana kutevedzanisa | Kuwana hukama nokuushandisa | Kujairana nemaitiro emuedzo uye kurayiridzwa kwawakamboitwa |
| Muedzo wakazara une zvikamu zvakawanda | Mhando dzakasiyana dzekugona kwepfungwa dzinodyidzana | Kuyerwa kwawo, kuenzaniswa kwevanhu uye kusava nechokwadi kwawo |
| Chirahwe chezuva nezuva | Kugadzirisa dambudziko rine mitemo yakati | Kutamisira kugona kwacho kune dzimwe mhando dzemapuzzle |
Muunganidzwa wemibvunzo unobatsira pakutsvakurudza nokuti unopa zvinhu zvinodzorwa. Kuti uve muedzo une zviyero zvinoenzaniswa nevanhu vose, panofanira kuitwa rimwe basa pakusarudza mibvunzo, kuuronga, kuvimbika kwawo uye kuwana boka rakakodzera rokuenzanisa naro. Pepa reMaRs-IB rinotsanangura musiyano uyu zvakajeka. 1
Muedzo wedu wematrix unofanira kududzirwa maererano netsananguro yawo. Zvibodzwa zveIQ zvemiedzo yenyanzvi zvinowanzoshandisa avhareji ye100 uye kutsauka kwakajairika kwe15, zvichienzaniswa neboka revanhu vezera rakakodzera. Munhu mukuru haafaniri kuva neIQ yepakati yakaderera inoenderana nezera rake nokungoti zvimwe zvibodzwa zvemiedzo isina kugadziriswa zvinochinja nezera. 6
Pakududzira chibodzwa chemuedzo wakadzokororwa, zvinokoshawo kuziva kuti wakamboita kangani. Kurangarira mhinduro, kuwana nzira inoshanda uye kusanyanya kutya maitiro emuedzo zvinogona kuvandudza kuita pasina kuratidza kuti kugona kwose kufunga kwachinja. 7
Zera nemwero: kuenzanisa kwakarurama ndekupi?
Heino kuenzanisa kwemazera kunoenderana nebasa racho, kwakatorwa muMaRs-IB, Matafura 1 ne3. Kururama kwepakati iperesenti yemibvunzo yakapindurwa zvakanaka nenzira yakashandiswa muchidzidzo ichocho; haisi IQ kana chikamu chinoratidza nzvimbo yako pakuenzanisa nevagari vose. 1
| Zera mumakore | Vatori vechikamu | Kururama kwepakati |
|---|---|---|
| 11.27–13.39 | 185 | 61% |
| 13.40–15.91 | 184 | 68% |
| 15.93–17.99 | 184 | 73% |
| 18.00–33.15 | 106 | 81% |
Iri raiva boka rekutsvakurudza kukura kwevana nevechidiki, kwete chiyero chinomiririra vanhu vemazera ose. Nhamba dzacho hadzigoni kushandiswa pakupa zvibodzwa zveimwe seti yemapuzzle edu, uye hapana zvadzinotaura nezvemazera ari kunze kwezera revakuru rakabatanidzwa. Boka revakuru rakatorawo nguva yakareba pamubvunzo kupfuura mapoka madiki, zvichiratidza kuti kururama hakufaniri kupatsanurwa pamaitiro ekupindura. 1
Pakukura kunotevera, chidzidzo chaSalthouse chevakuru vane makore 18–60 chakashuma misiyano yekufunga zvine musoro pakati pemazera, pamwe nemigumisiro yakakura yokudzokorora muyedzo. Kuenzanisa mapoka ezera, kuchinja kunoonekwa nokutevera munhu kwenguva refu uye chibodzwa cheIQ chinoenderana nezera zvinopindura mibvunzo mitatu yakasiyana. Hatizvibatanidzi kugadzira tafura isina humbowo inobatanidza zera nezvibodzwa. 8
02 / Funga nezvemamiriro acho
Zvinokanganisa unyanzvi uhwu
Matanho ehumbowo anopindura mubvunzo wokuti “pane zvinochinja here pamugumisiro uyu?” Haavimbisi kuwedzera kwakati. Kana Helibrain iine mwero wehumbowo huripo, vanhu nemugumisiro wacho zvinoramba zvichitaurwa pamwe chete. “Haina kuyerwa” zvinoreva kuti hatina mwero unoenderana nazvo; hazvirevi kuti hapana chinochinja. Zvawanikwa pamusoro pezera nemidziyo humbowo hwemayererwo, kwete mwero wemushonga.
Kurara
Haina kupihwa mwero pakufunga zvinhu zvitsvaHumbowo hwekugara wakangwarira hwakasimba kupfuura humbowo hwokuti kurara kunowedzera kufunga zvine musoro.
Kushaya hope kunogona kukanganisa mabasa anotsigira nguva yokuita muedzo. Chiyero chokugara wakangwarira hachiratidzi kuti imwe purogiramu yokurara inobvisa kana kuwedzera mapoinzi eIQ. 9
Kushushikana
Humbowo hushomaChiyero chakachengetwa: kushushikana kwakanyanya kwenguva pfupi → ndangariro inoshanda nokuchinja-chinja.
Kushushikana kwakanyanya kwenguva pfupi kunogona kukanganisa mamwe mabasa anotsigira kufunga. Tinochengeta mwero wakaderera wekuvimba nezvakawanikwa pamabasa epamusoro epfungwa anoenderana nawo; hatingopi mwero mutsva pakugona kufunga zvinhu zvitsva. 10
Kurovedza muviri
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: vanhu vakasiyana-siyana uye kugona kwepfungwa kwese.
Humbowo hwakazara hwekurovedza muviri nekugona kwepfungwa hwakavimbika zvishoma zvikuru mudura redu. Hahutsigiri kutaura kuti kugona kufunga zvinhu zvitsva kuchawedzera nenzira inofanotaurika. 11
Zera
Kuenzanisa mazeraTsvakurudzo yevana, yevechidiki neyavakuru; zviyero zvezvibodzwa zvakasiyana.
Kuita pabasa risina kugadziriswa kuyerwa kunochinja zvichienderana nezera nebasa racho, asi zvibodzwa zvinoenderana nezera zvinoenzanisa munhu neboka revanhu vezera rake. Hapana chimwe chezviviri izvi chinoratidza “zera repamusoro reuropi” rimwe chete. 12
Kudzidzira
Humbowo hwekudzokorora muyedzoKuvandudzika pakudzokorora muedzo wekugona kwepfungwa.
Mhedzisiro yekudzidzira inoonekwa pamiedzo yakasiyana yekugona kwepfungwa. Kududzira kwayo kunoenderana nenguva yapfuura pakati pemiedzo, mibvunzo yakadzokororwa uye chimiro chemuedzo; hazvingorevi kuvandudzika kusingaperi kwekugona. 7
Midziyo
Humbowo hwezviyero zvenguvaZvinonyanya kukosha pazvikamu zvemuedzo wakazara zvine nguva.
Nguva nemudziyo wokupindura zvinogona kukanganisa chikamu chine muganhu wenguva. Muedzo usina nguva yakatarwa unobvisa muganhu mumwe chete, asi haubvisi kusiyana kwemaratidzirwo ezvinhu, kuwanika kwemuedzo kana kujairana nemibvunzo. 13
Unyanzvi hunoendeswa kupi, uye kupi kwahusingaendi?
Kutamisira kugona kune rimwe basa kunoda kuratidzwa
Zvine musoro kudzidza mashandiro anoita mitemo yematrix uye kunakidzwa nokuwedzera kugona pamaumbirwo emuedzo iwoyo. Kutaura kwakakura kwokuti kudzidzira kwakadaro kunovandudza ungwaru kana kuita kwemabasa asina kufanana kunoda kuyera mabasa asina kudzidziswa uye kuva neboka rakakodzera rokuenzanisa naro. Kuwana chibodzwa chepamusoro pakudzidzira hakuratidzi kuti izvi zvaitwa. 14
Kudzidzisa ndangariro inoshanda kunoratidza chikonzero chokungwarira: mabasa anodzidziswa anogona kuvandudzika, asi ongororo yakakura yakawana kuti hapana humbowo hunogutsa hwokuti kuvandudzika kwacho kunotamisirwa kure, kuungwaru. Izvi hazvirevi kuti kudzidzira hakuna zvazvinobatsira; zvinongotsanangura zvishoma zvatinogona kugumisa kubva pane zvabuda. 15
Pakugadzirisa dambudziko remazuva ose, shandisa nzira yokufunga yacho zvakananga: taura fungidziro dzako, dhirowa hukama uye ongorora zvikanganiso. Mepu yemazano edu nebhuku rezvikanganiso zvinogona kukubatsira kunyora izvi. Unogona kuongorora kana zvichibatsira pabasa racho pacharo; kuva kwazvo papeji rino hakurevi kuti zvinowedzera chibodzwa cheungwaru chisingayerwi zvakananga.
03 / Edza uye enzanisa
Edza paHelibrain
Edza basa rematrix kuti uone kuti unowana sei mitemo, kana kuti edza muedzo wakakura kana uchida kuita mabasa akasiyana muchikamu chimwe chete. Rangarira kusava nechokwadi nemiganhu yakatsanangurwa pamhinduro yacho. Chirahwe chenhamba chemazuva ose ndeimwe nzira yokugadzirisa dambudziko; hachisi chimwe chiyero cheIQ.
Kana ukadzokorora muedzo, nyora kuti wakamboedza kangani pane kuenzanisa chibodzwa chako chakanakisisa chawadzidzira nechomunhu ari kuuedza kekutanga. Verenga mhinduro dzakabatana nemisiyano iri pakati pezvikamu zveIQ, kufunga nematrix uye mhedzisiro yokudzokorora muedzo.
Miedzo nemitambo
Muedzo wekufunga nemamatriksi
Tsvaga chikamu chisipo uchishandisa mitemo inoonekwa.
Muedzo weIQ
Muedzo une zvikamu zvakawanda, une miganhu netsananguro yezvibodzwa zvawo.
Chirahwe chemazuva ose chekufunga
Shandisa mitemo kugadzirisa gridhi itsva yenhamba yezuva nezuva.
Muedzo wekumhanya kuverenga
Funga uye verenga mukati menguva yakatarwa; ruzivo runokoshawo.
Muedzo weTower of London
Ronga mafambiro anobvumirwa anotevedzana kuti usvike pachinangwa.
Zvishandiso nokudzidzira
Mepu yemazano
Nyora fungidziro noukama huri pakati pezvinhu.
Bhuku rezvikanganiso
Nyora chikanganiso chemhinduro uye chikonzero chokugadzirisa kwacho.
Kudzidzira masvomhu mupfungwa
Dzidzira mhando yakati yokuverenga.
Mufananidzo wepfungwa dzako
Ongorora mabasa enzvimbo dzakasiyana usingaenzanisi zvibodzwa zvawo sekunge zviyero zvakafanana.
Mhinduro dzine chokuita neizvi
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Kufunga nematrix kwakafanana neIQ here?
Iri rimwe basa rinokosha rokufunga zvine musoro. Kuongorora kwakakura kweIQ kunobatanidza kugona kwakasiyana uye kunoda kugadziriswa nokuyedzwa kwacho. 2
Avhareji yeIQ inofanira kuderera here vanhu pavanokura?
IQ inoenderana nezera inoenzanisa munhu neboka revanhu vezera rakakodzera. Misiyano yezvibodzwa zvemiedzo isina kugadziriswa kuyerwa haifaniri kuvhiringidzwa neavhareji yakaderera yeIQ inoenderana nezera. 6
Kudzidzira chirahwe kakawanda kunogona kukwidza chibodzwa changu here?
Hongu, kudzokorora muedzo kunogona kukwidza chibodzwa. Izvozvo zvoga hazviratidzi kuvandudzika pamabasa matsva kana kuti shanduko yakazara yekugona inogara kwenguva refu. 7
Mareferensi
Zvinobatanidza zvinoenda kuDOI yepakutanga kana kunzvimbo yakanyorwa kwakabva mashoko. Kuenzanisa kwetsvakurudzo kunotsanangura mabasa akashandiswa, hakusi kusimbisa kuti shanduro dzedu dzemubrowser dzakaenzana nadzo.
- Chierchia et al. (2019). The matrix reasoning item bank (MaRs-IB): novel, open-access abstract reasoning items for adolescents and adults.
- Neisser et al. (1996). Intelligence: Knowns and unknowns..
- Carpenter et al. (1990). What one intelligence test measures: A theoretical account of the processing in the Raven Progressive Matrices Test..
- Diamond (2012). Executive Functions.
- Hampshire et al. (2012). Fractionating Human Intelligence.
- Pearson (2020). WISC-V Interpretive Report: About Scores.
- Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
- Salthouse (2009). When does age-related cognitive decline begin?.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Hartshorne & Germine (2015). When Does Cognitive Functioning Peak? The Asynchronous Rise and Fall of Different Cognitive Abilities Across the Life Span.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Working Memory Training Does Not Improve Performance on Measures of Intelligence or Other Measures of “Far Transfer”.