01 / Nzwisisa
Zvazviri
Kudzora pfungwa kune mabasa akasiyana
Kudzivisa mhinduro kunobatsira kudzvinyirira mhinduro isingakoshi kana chinhu chinokukanganisa. Ndangariro inoshanda inochengeta chinangwa chiripo nemashoko akakodzera mupfungwa. Kuchinjika kwepfungwa kunobatsira kuchinja mutemo kana maonero. Kuronga kunoshandisa maitiro aya kuti munhu afambe nenzira inoenda kuchinangwa. Kusiyanisa uku kunobatsira kunyange zvazvo mabasa chaiwo achida zvakawanda zvacho panguva imwe chete. 2
Tsvakurudzo inoongorora kubatana nekusiyana kwemabasa okudzora pfungwa inoongorora zvose zvinofanana pakati pemiedzo yokudzora uye kusiyana kwayo. Munhu haafaniri hako kuva nechinzvimbo chakafanana pakudzivisa mhinduro, kugadzirisa mashoko ari mupfungwa uye kuchinja mabasa. Chibodzwa chimwe chete che“kudzora pfungwa” chinogona kuviga misiyano iyi kana chisina kuyerwa nemuenzaniso wakasimbiswa. 3
Tsananguro yakapfupikiswa yehuropi inosimbisa kusangana kuri pakati pemasisitimu ekumberi kwehuropi, epadivi, ezvinonzwa uye ari pasi pehuropi. Kudzora kunobva pakuchengeta chinangwa chakakodzera mupfungwa uye kuchishandisa panguva yakafanira; hakubvi pachikamu chimwe chete chehuropi. Mutambo unofadza wokudzora pfungwa haugoni kuona kukuvara kwehuropi kana chirwere chezvokurapa nechibodzwa chawo. 2
Miedzo yaHelibrain yokuti enda/usaenda, Stroop, kuchinja basa uye kuronga inoshandisa mitemo yakasiyana nemaune. Ienzanise semaonero akasiyana ezvinodiwa pakudzora pfungwa, kwete semazita akasiyana esimba rimwe chete repfungwa.
Mayererwo azvinoitwa
| Basa | Chinodiwa pakudzora pfungwa | Zvimwe zvinokanganisawo zvabuda |
|---|---|---|
| Enda/usaenda | Rega kupindura kana chaonekwa chisiri chenguva dzose | Kungwarira pakupindura uye kuwanda kwezvinangwa |
| Stroop | Sarudza ruvara pasinei neshoko rinokanganisa | Kuverenga, kusiyanisa mavara uye kubatanidza mhinduro |
| Kuchinja basa | Shandisa mutemo uri kuratidzwa panguva iyoyo | Nguva yokugadzirira, kururama uye kuenzanisa miedzo inodzokorora neyakachinja |
| Trail Making B | Chinjana pakati penhamba nemabhii | Kutsvaga neziso, kuziva arufabheti uye kufamba |
| Kuronga Tower | Svika pachinangwa uchishandisa mafambiro anotenderwa | Kunzwisisa mitemo, nzira yokuronga uye kuita mafambiro acho |
Mutengo wokuchinja unofananidza kuita pabasa rine mutemo wachinja nokuita pabasa rine mutemo wakadzokororwa. Haisi nhamba yemasekonzi anotora kuti munhu apore pakukanganiswa kwose muupenyu chaihwo. Tsvakurudzo yokuchinja mabasa inotarisa nguva yokugadzirira uye nzira chaiyo yokupa mhinduro pakuyera mugumisiro wacho. 4
Nzira dzokuita bvunzo yeStroop dzinosiyanawo: kutaura ruvara zvinonzwika, kudzvanya makiyi uye kusarudza mabhatani hazvina kufanana. Boka iri remiedzo rine nzira dzakasiyana dzekupa zvibodzwa, saka nhamba inonzi “kukanganiswa” inoda tsananguro chaiyo yezvayakayera. 5
Migumisiro yakawanda yekare pamabasa okudzora pfungwa inowanikwa zvakavimbika muzvidzidzo zvemapoka, kunyange zvibodzwa zvinoratidza misiyano yemunhu nomunhu zvichigona kusavimbika zvikuru. Saka chibodzwa chipfupi chemusiyano hachifaniri kuratidzwa sokunge chakarurama kupfuura zvinotsigirwa neumbowo. 6
Zera nemwero: kuenzanisa kwakarurama ndekupi?
Avhareji dzakasarudzwa idzi dzakabva pabvunzo dzakaitwa nepepa nepenzura dziri muTafura 2 yaTombaugh. Dzinoratidza kuti zera nedzidzo zvine chokuita sei nemiedzo yeTrail Making; hadzisi dzeTrail Making yepachidzitiro yaHelibrain uye hadzimiriri mabasa ose okudzora pfungwa. Vatori vechikamu muongororo vaigara vakazvimirira; nguva dzakayerwa nemasekonzi. 1
| Zera | Boka redzidzo sezvarakatsanangurwa mutsime | Avhareji yeChikamu A | Avhareji yeChikamu B |
|---|---|---|---|
| 18–24 | Boka revadzidzi vaduku remuongororo | 22.93 | 48.97 |
| 25–34 | Mapoka edzidzo akabatanidzwa | 24.40 | 50.68 |
| 35–44 | Mapoka edzidzo akabatanidzwa | 28.54 | 58.46 |
| 45–54 | Mapoka edzidzo akabatanidzwa | 31.78 | 63.76 |
| 65–69 | Makore anodarika 12 echikoro | 33.84 | 67.12 |
Mutsara wevakuru unochengeta boka ravo redzidzo rakatsanangurwa. Kusanganisa neboka redzidzo shoma pasina kutaura kuti sei zvasarudzwa kwaizopa mufananidzo unotsausa. Chikamu B chinosanganisira kutsvaga nokufamba pamwe nokuchinjana mitemo; Chikamu A chinobatsira kuratidza zvimwe zvezvinodiwa zvinowanikwa muzvikamu zvose. 1
Ongororo yaDiamond inokurukura kukura kwevana, kusiyana kwemabasa evakuru uye kuchinja kunoitika munhu paanochembera, asi hapana “chibodzwa chinowanzoonekwa pabasa rokudzora pfungwa” chinoshanda pamazera ose. Hatishanduri avhareji dzeTrail Making idzi kuva muganhu wezvibodzwa zveStroop, enda/usaenda kana kuronga Tower. 2
02 / Funga nezvemamiriro acho
Zvinokanganisa unyanzvi uhwu
Matanho ehumbowo anopindura mubvunzo wokuti “pane zvinochinja here pamugumisiro uyu?” Haavimbisi kuwedzera kwakati. Kana Helibrain iine mwero wehumbowo huripo, vanhu nemugumisiro wacho zvinoramba zvichitaurwa pamwe chete. “Haina kuyerwa” zvinoreva kuti hatina mwero unoenderana nazvo; hazvirevi kuti hapana chinochinja. Zvawanikwa pamusoro pezera nemidziyo humbowo hwemayererwo, kwete mwero wemushonga.
Kurara
Humbowo hwakasimbaChiyero chakachengetwa: kushaya hope zvachose → kururama kwendangariro inoshanda uye kutarisa kwakaoma.
Kushaya hope zvachose kungangokanganisa mugumisiro wakayerwa wendangariro inoshanda. Izvi hazviratidzi kuti kudzivisa mhinduro, kuchinja mabasa uye kuronga zvose zvinokanganiswa zvakafanana. 7
Kushushikana
Humbowo hushomaChiyero chakachengetwa: kushushikana kwenguva pfupi → ndangariro inoshanda kana kuchinjika kwepfungwa.
Kushushikana kwenguva pfupi kungakanganisa migumisiro iyi; zviyero zviviri zvinoenderana zvinoratidza humbowo “Hushoma.” Zvakawanikwa pamusoro pokudzivisa mhinduro zvinosiyana-siyana kupfuura kutaura kuti kushushikana kunonetesa mabasa ose okudzora pfungwa zvakafanana. 8
Kurovedza muviri
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: kurovedza muviri zvakazara → kufunga kwakayerwa muzvidzidzo zvakasanganiswa.
Chiyero chakafara chiri “Humbowo hushoma zvikuru,” uye hachifaniri kutsiva zvakawanikwa paboka revanhu rakatsvakurudzwa zvakananga. Hatina fungidziro yakasimbiswa yokuvandudzika pamitambo iyi yokudzora pfungwa mubhurawuza. 9
Zera
Kuenzanisa mazeraHumbowo hwezviyero hunoenderana nebasa nedzidzo.
Avhareji dzeTrail Making dziri kuratidzwa dzinoshanduka nezera nedzidzo. Izvi hazvirevi kuti maitiro ose okudzora pfungwa anotevedza mutsetse mumwe chete wokuchinja. 1
Kudzidzira
Humbowo hushoma zvikuruChiyero chakachengetwa: kudzidzira ndangariro inoshanda → mamwe mabasa endangariro inoshanda.
Chivimbo chedu chokuti kudzidzira kunobatsira pamabasa akada kufanana neakadzidziswa chakaderera zvikuru. Kujairana nemutemo wokupindura uye kuderera kwechibodzwa chokusiyana kwenguva hazviratidzi kuti kuronga kana kuzvidzora zvava nani zvakafara. 10
Midziyo
Humbowo hwenguva yokupinduraNzira yokupindura uye nguva yechiratidziro chikamu chebasa rokudzora pfungwa.
Kuchinja makiyi kana kubva pagonzo kuenda pakubata chidzitiro kunochinja zvinodiwa pakupindura. Enzanisa zvidzidzo zvakadzokororwa zvichishandisa nzira imwe chete usati wadudzira musiyano muduku wenguva. 11
Unyanzvi hunoendeswa kupi, uye kupi kwahusingaendi?
Tsigira chiito chaunoda kuita, uye ongorora zvakasiyana kana zvadzidzwa zvichishandawo kune rimwe basa
Kudzidzira kudzora pfungwa kunogona kuvandudza kuita pakushandisa mutemo waunenge wajaira. Kuti zviwanikwa izvi zvishandewo pane mamwe mabasa, panodiwa kuratidza kuvandudzika pazvinhu zvisina kudzidziswa uye zvine basa nechinangwa chiri kutaurwa. Ongororo huru dzekudzidzira ndangariro inoshanda nedzekudzidzisa uropi dzinoyambira kuti kufungidzira kuti chibodzwa chokudzidzira chiri kukwira kunoratidza kuvandudzika kukuru kwakafara hakuna hwaro hwakakwana. 12 13
Kuronga zviri kunze kwepfungwa kunogona kubatsira neimwe nzira: kunoita kuti chiito chinotevera nenzvimbo yokumira zvive pachena. Chishandiso chedu chokutevedzera maitiro, chokutanga basa uye chekunyora zvinokukanganisa chinochengeta mashoko iwayo achioneka. Kubatsira munhu kupedza rimwe basa raakaronga hakuna kufanana nokutaura kuti kugona kwake kudzora pfungwa kwawedzera.
Paunenge uchiita kuenzanisa uri wega, funga nezvekuchinjana kuri pakati pokukurumidza nokururama. Mhinduro dzisiri dzechokwadi shoma dzinoperekedzwa nokupindura zvishoma nezvishoma dzingaratidza nzira yokunyatsochenjerera; mhinduro dzinokurumidza asi dzichikanganisa kakawanda dzingaratidza zvakapesana. Ongorora zvibodzwa zviviri izvi pamwe chete usati warumbidza nhamba imwe chete. 6
03 / Edza uye enzanisa
Edza paHelibrain
Edza basa rimwe rokudzivisa mhinduro, rimwe rokuchinja mutemo uye rimwe rokuronga kana uchida kuenzanisa zvinodiwa nemabasa acho. Verenga mirayiridzo uye ita miedzo yokudzidzira usati watora kukanganisa sokuratidza kuti hauna unyanzvi. Nyora kuti wakamboedza kangani.
Zvishandiso zvinoshanda zvinobatanidza zvinangwa zvokudzora pfungwa nezviito zvemazuva ose: kutanga basa, kunyora zvinokukanganisa, kufungidzira nguva kana kupedza maitiro aunotevedzera. Mufananidzo wokushushikana unozvitaurirwa nemunhu pamusoro pezvaanosangana nazvo ari mudzvinyiriro; hausi muedzo wokudzora pfungwa uye hautsananguri chikonzero chechibodzwa chakaderera pabasa.
Miedzo nemitambo
Muedzo wekuita kana kusaita
Rega kupindura kana chikasvika chinhu chisiri chenguva dzose.
Muedzo weStroop
Sarudza ruvara rweingi asi shoko richiedza kukutungamirira kune imwe mhinduro.
Muedzo wekuchinja mabasa
Chinjana pakati pemitemo iri kushanda panguva iyoyo.
Muedzo wekubatanidza mitsetse
Batanidza zvinhu zvakarongeka uchichinjana pakati penhamba nemabhii.
Muedzo weTower of London
Ronga mafambiro anotenderwa usati watanga.
Misungo yekuita sarudzo
Funga nezvesarudzo dzinonyengera; ichi hachisi chibodzwa chokugona kudzora pfungwa.
Mufananidzo wekugona kutsungirira kushushikana
Gwaro raunozvipindurira pamusoro pedzvinyiriro; risiyane nekuita pabasa.
Zvishandiso nokudzidzira
Chishandiso chokutevedzera maitiro
Chengeta kutevedzana kwezviito zvaunoda kuita kuchioneka.
Chishandiso chokutanga basa
Sarudza danho rokutanga rinooneka uye rinogona kuitwa.
Pekunyora zvinokukanganisa
Siya chinyorwa chepadivi uchiramba uchiita basa guru.
Chiyereso chenguva yokufunga
Tsanangura nguva yauchashanda usina kukanganiswa.
Chishandiso chokudzidzira kufungidzira nguva
Enzanisa nguva yawakafungidzira nenguva yakapfuura.
Kudzidzira kunzwa nguva
Ongorora nguva uchiwana mhinduro; zita rechishandiso harisi ongororo yezvokurapa.
Chiverengero chenguva yokushanda zvakadzama
Ronga nguva dzauchashanda usingakanganiswi.
Chiverengero chenguva yemisangano
Ongorora nguva yaunayo pakati pezvaunenge waronga.
Pepa rokupedzisa basa
Nyora basa risati rapera uye chiito chinotevera usati wamira.
Kuedza kufema nebasa
Ongorora nguva dzebasa dzine nguva yokufema nedzisina; kuti uwane chikonzero nemugumisiro zvinoda kudzora mamwe mamiriro.
Mhinduro dzine chokuita neizvi
- Vanhu vanotaura mitauro miviri vanoita zviri nani here paMuedzo weStroop? →
- Kudzidzira uropi kunogona kuvandudza IQ yako here? →
- Vanhu vanogona here kuita mabasa akawanda panguva imwe chete? →
- Muedzo weStroop unogona kuona ADHD here? →
- Zvinotora maminitsi 23 kuti munhu adzoke pakutarisa mushure mekukanganiswa here? →
- N-back imwe chete neN-back mbiri zvakasiyana papi? →
- Muedzo we-n-back unoyera chii chaizvo? →
- Chibodzwa chipi chinonzi chakanaka paMuedzo weStroop? →
- Nei bvunzo yeStroop yakaoma? →
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Kudzora pfungwa kwakafanana nokuzvimanikidza here?
Kudzora pfungwa iboka remaitiro okudzora pfungwa. Chibodzwa chebasa hachiyeri zvakananga kushingaira kwomunhu kana zvose zvinobatanidzwa pakutevera chinangwa. 2
Ndingashandisa tafura yeTrail Making kuverenga chibodzwa chemuedzo wangu wepachidzitiro here?
Kwete. Tafura yacho inotsanangura nzira chaiyo yokuita bvunzo nepepa nepenzura uye boka rakatsanangurwa nezera nedzidzo. Marongerwo ezvinhu pachidzitiro nenzira yokupindura zvakasiyana. 1
Kuwana chibodzwa chisina kunaka kamwe chete paStroop kunoratidza chirwere here?
Kwete. Basa pfupi rokudzora pfungwa rinokanganiswa nezvinodiwa zvakasiyana uye rinoda kusimbiswa nokududzirwa nenzira yakakodzera; harigoni kupa ongororo yezvokurapa. 14
Mareferensi
Zvinobatanidza zvinoenda kuDOI yepakutanga kana kunzvimbo yakanyorwa kwakabva mashoko. Kuenzanisa kwetsvakurudzo kunotsanangura mabasa akashandiswa, hakusi kusimbisa kuti shanduro dzedu dzemubrowser dzakaenzana nadzo.
- Tombaugh (2003). Trail Making Test A and B: Normative data stratified by age and education.
- Diamond (2012). Executive Functions.
- Miyake et al. (2000). The Unity and Diversity of Executive Functions and Their Contributions to Complex “Frontal Lobe” Tasks: A Latent Variable Analysis.
- Monsell (2003). Task switching.
- Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Soveri et al. (2017). Working memory training revisited: A multi-level meta-analysis of n-back training studies.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Working Memory Training Does Not Improve Performance on Measures of Intelligence or Other Measures of “Far Transfer”.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.